فرهنگ مصادیق:تولید کالای مورد نیاز

از پژوهشکده امر به معروف
نسخهٔ تاریخ ‏۱۶ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۲۶ توسط Golafshan (نظرات | مشارکت‌ها)

(تفاوت) → نسخهٔ قدیمی‌تر | نمایش نسخهٔ فعلی (تفاوت) | نسخهٔ جدیدتر ← (تفاوت)
پرش به: ناوبری، جستجو
تولید کالای مورد نیاز

نویسنده : نفیسه ابراهیم‌زاده انتظام

بیگانگی طولانی‌مدت آموزش و پرورش با تولید ناخالص ملی

مقدمه

مشاور کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس روز گذشته در گفت وگو با رسانه ها از کاهش سهم آموزش و پرورش از تولید ناخالص ملی نسبت به سال ۹۲ و در پی رشد نقدینگی در همین مدت خبر داد. این در حالی است که آموزش و پرورش در ایجاد ارزش افزوده، افزایش بهره وری و نقش آفرینی در افزایش سرانه تولید ناخالص داخلی نیز در مقام انفعال قرار دارد و در مختصات اجتماعی مانند جزیره ای منفک از سایر دستگاه ها عمل می کند و نسبت به نقش های اقتصادی خود در فرآیند پیشرفت ملی مسئولیت نمی پذیرد که این مسئله در عمل در تناقض با بخش اقتصاد آموزش و پرورش در برنامه پیشنهادی دولت در زمینه آموزش و پرورش است.
ارتباط میان آموزش و پرورش به عنوان یک نهاد حاکمیتی و در طول سایر دستگاه ها، برای پیشبرد اهداف نظام، با تولید ناخالص ملی یک بده و بستان مستمر است. به عبارت دیگر باید میان نظام تعلیم و تربیت و سرانه تولید ناخالص ملی یک بده و بستان مستمر وجود داشته باشد که به این دو صورت تعریف می شود: «سهم آموزش و پرورش در تولید ناخالص ملی و سهم آموزش و پرورش از تولید ناخالص ملی». این در حالی است که در کشور ما این ارتباط قطع و در بهترین حالت یک طرفه به نفع سهم آموزش و پرورش از تولید ناخالص ملی در جریان است. به بیان دیگر همه پذیرفته اند که سرمایه گذاری از تولید ناخالص ملی در آموزش و پرورش لزوماً دارای بازده نخواهد بود. پس به رغم اظهارات مدیران اجرایی بودجه آموزش و پرورش را یک بودجه هزینه ای صرف در نظر می گیرند و سراغ ایدئال های تحقق اقتصاد مقاومتی در این حوزه نمی روند. با این نگاه انتظارات از این دستگاه عریض و طویل کم می شود و بسیاری از کم کاری ها زیر سایه کسری بودجه توجیه می شوند.
از طرف دیگر روز گذشته ابراهیم سحرخیز، مشاور کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس اعلام کرد: همزمان با طرح مفهوم توسعه انسانی در ادبیات توسعه، نشانگرهایی مانند امید به زندگی، سطح آموزش و بهبود زندگی، دولت ها و جوامع جهانی را بر آن داشت تا باز مهندسی جدیدی را در حوزه رشد و توسعه اقتصادی جست وجو کنند.
وی با بیان اینکه همبستگی بالا بین تولید سرانه و سطح تحصیلات رسمی پشتوانه معتبری برای توجیه تخصیص حدود ۶ درصد از درآمد ناخالص ملی جهان به امر آموزش و پرورش است، ادامه داد: برخی اقتصاددانان بزرگ دنیا معتقدند از منظر اقتصادی، به ازای هر یک واحد سرمایه گذاری در آموزش، چهار برابر ارزش افزوده تولید می شود که این رقم در دوره آموزش ابتدایی گاهی تا هشت برابر نیز قابل افزایش است.

پیوند GDP و آموزش و پرورش در مرز هشدار

سحرخیز افزود: اما واقعیت این است که افزایش تقاضا برای آموزش و بالا رفتن پوشش تحصیلی، اقتصاد آموزش و پرورش را در برخی کشورها از جمله ایران به چالشی بزرگ برای مدیران این نهاد مولد سرمایه انسانی ـ اجتماعی مبدل ساخته است که گاهی برای برون رفت از آن به تصمیماتی شتابزده متوسل می شوند که نه تنها در عمل از افزایش بهره وری و مدیریت در منابع خبری نیست بلکه کیفیت آموزش، بهره وری و در نهایت دسترسی برای آموزش و عدالت تربیتی را مورد تهدید جدی قرار می دهد. وی با بیان اینکه بررسی برخی نشانگرها حکایت از آن دارد که آموزش و پرورش از همراهی و مساعدت شایسته ای از سوی دولت برخوردار نیست و تا رسیدن به تراز کشورهای منطقه راه زیادی را در پیش دارد، اضافه کرد: سهم آموزش و پرورش از تولید ناخالص ملی از رقم کمتر از ۳ درصد در بهمن ماه ۱۳۹۲(مصاحبه معاون توسعه مدیریت و امور پشتیبانی فعلی وزارت آموزش و پرورش با یک خبرگزاری در تاریخ اول بهمن ماه ۱۳۹۲) به کمتر از یک درصد در سال جاری رسیده است که رشد سه برابری حجم نقدینگی در کشور طی سه سال اخیر از جمله علل موجده آن است. علاوه بر این آموزش و پرورش با این درد مزمن مواجه است که در آن ارتباط پولی که وارد آموزش و پرورش می شود با اهداف حاکمیت تأمین نمی شود. به عنوان مثال آموزش و پرورش ما برای حوزه اشتغال کشور چه نوع نقش آفرینی مثبتی داشته یا دارد؟ این با صرف مشارکت گرفتن از مردم حل نشده است و فرزندان بسیاری از پدرانی که برای تحصیل فرزندان شان پول خرج کرده اند، الان بیکارند. عادل پیغامی، عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق (ع) و عضو کمیسیون تعلیم و تربیت شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز در مورد خدمات ناقص آموزش و پرورش به حاکمیت به رغم هزینه هایی که از کشور می گیرد به «جوان» می گوید: ما طرفدار افزایش منابع در اختیار آموزش و پرورش هستیم. درصد منابع مالی که برای بودجه های عمومی کشور به آموزش و پرورش داده شود باید افزایش پیدا کند. اما بحث دوم این است که همین اندازه بودجه ای که آموزش و پرورش می گیرد هم اثربخش و کارآمد مصرف نمی شود. یکی از دلایلش می تواند سیکل سیاست زده و سیاسی باشد که در مدیریت آموزش و پرورش حاکم است.

سرمایه گذاری فشل بهره وری ناقص

همچنین گزارش های جهانی نشان می دهد میانگین سهم آموزش و پرورش کشورها از تولید ناخالص داخلی، کمی بالاتر از ۵ درصد است و جالب اینکه برخی کشورهای فقیر که اقتصاد کوچکی دارند، درصد بیشتری از تولید ناخالص داخلی خود را صرف آموزش می کنند، به عنوان مثال کوبا در سال ۲۰۱۰، ۱۲ درصد از تولید ناخالص داخلی را به امر آموزش اختصاص داد. تولید ناخالص داخلی کوبا در سال ۲۰۱۰ حدود ۵۷/۵ میلیارد دلار بوده و حدود ۷ میلیارد دلار از آن را به امر آموزش اختصاص داده که بسیار قابل تحسین است. ژاپن نیز در سال ۲۰۱۰، ۳/۸ درصد از تولید ناخالص خود را صرف آموزش کرد. تولید ناخالص داخلی این کشور در این سال معادل ۵/۸ هزار میلیارد دلار بوده که ۳/۸ درصد آن صرف آموزش شده است. با یک حساب ساده معلوم می شود که هزینه آموزش و پرورش ژاپن در سال ۲۰۱۰ حدود ۲۲۰ میلیارد دلار و هزینه آموزش و پرورش ایران در آن سال حدود ۱۰ میلیارد دلار بوده است یعنی بودجه آموزشی ژاپن ۲۲ برابر ایران است. بودجه اندک آموزش و پرورش ایران، فقط کفاف این را می دهد که اتاقی را تبدیل به کلاس کنیم و ۳۰ -۴۰ دانش آموز را روی نیمکت های چوبی بنشانیم و معلمی بی انگیزه و از نظر مالی ضعیف را سرکلاس بفرستیم. در چنین شرایطی بیش از ۹۲ درصد بودجه جاری آموزش و پرورش صرف پرداخت حقوق و مزایای پرسنل و به زبان بودجه ای، اعتبارات فصل اول می شود و پول چندانی برای هزینه کردن در بخش سایر فصول و کیفیت بخشی باقی نمی ماند. این یک تنگنای واقعی است. طبیعی است از این میزان سرمایه گذاری در آموزش و پرورش تا چه حد بازده می توان انتظار داشت و افزایش مشارکت های مردمی نیز نشانی اشتباهی است که برای نادیده گرفته شدن این اجحاف در حق نظام تعلیم و تربیت داده می شود و سر بسیاری از منتقدان به آن گرم می شود.
گفتنی است، ارزش افزوده تولید شده توسط عوامل و بخش های مختلف اقتصادی یک ملت، برای یک دوره زمانی (مثلاً یکساله)، بیانگر تولید ناخالص ملی آن کشور (ملت) است. در واقع تولید ناخالص ملی، ارزش مجموع کالاهای تولیدی و خدمات نهایی، که توسط یک نظام اقتصادی در سراسر دنیا و در یک سال معین تولید شده است را بیان می کند که آموزش و پرورش نیز می تواند در دسته این خدمات تعریف شود.

منبع

روزنامه جوان

منبع: وب سایت اطلاع رسانی جوان - تاریخ برداشت: 95/04/30