فرهنگ مصادیق:نکاح شغار (ازدواج تبادلی)

از پژوهشکده امر به معروف
پرش به: ناوبری، جستجو
نکاح شغار (ازدواج تبادلی)

کتب مرتبط

ردیف عنوان

مقالات مرتبط

ردیف عنوان
۱ ازدواج شغار چیست؟
۲ ازدواج شغار، از دیدگاه اسلام چه حکمی دارد؟
۳ اقسام نکاح باطل و حرام و تعریف آنها
۴ نکاح شغار

موضوعات مرتبط

ردیف عنوان

چندرسانه‌ای مرتبط

ردیف عنوان

مرتبط‌های بوستان

ردیف عنوان

نرم‌افزارهای مرتبط

ردیف عنوان

پایگاه‌های اینترنتی مرتبط

ردیف عنوان

نکاح شغار - ویکی فقه

مقدمه

شغار به نوعی ازدواج حرام گفته می‌شود که در عصر جاهلیت انجام می‌شد و پیامبر (ص) آن را ممنوع کرد

مصدر شغار

اشغار به کسر شین و به فتح آن مأخوذ از «شغر» می‌باشد و آن به معنی بلند کردن یک پای است برای بول کردن چنان‌که سگ می‌کند این تسمیه و تعبیر نوعی تشبیه است و منظور بیان زشتی و قبح این قسم نکاح می‌باشد.
و برخی گفته‌اند مأخوذ از «شغر البلد: اذا خلا من القاضی» می‌باشد.
پس «شغار» به معنی خلو (خالی بودن) است و چون نکاح شغار خالی از صداق می‌باشد، بدین اسم نامیده شده است. [۱] [۲] [۳] [۴]

حقیقت نکاح شغار

حقیقت نکاح شغار این است که نکاح یا بضع زنی را مهر دیگری قرار دهند و به عبارت دیگر «و هو ان یجعل بضع أمرئة مهر الاخری» یعنی دو زن را برای دو مرد تزویج نمایند که بضع هر یک از آن دو مهر دیگری باشد. [۵] [۶] [۷] بدین نحو که یکی از دو نفر به دیگری گوید: دخترم یا خواهرم را به تو تزویج کردم به شرط آن‌که تو نیز دختر یا خواهرت را به من تزویج کنی و صداقی در میان نباشد.

تعریف شغار

نکاح شغار که در دوران جاهلی مرسوم بوده و پیامبر صلّی اللَّه علیه و آله از آن نهی کرده، عبارت است از اینکه هریک از دو ولی شرعی یا عرفی، زنی را که بر او ولایت دارد به ازدواج دیگری درآورد و مهریه هر یک را ازدواج دیگری قرار دهد، مانند اینکه یکی از دو ولیّ به دیگری بگوید: دختر یا خواهرم را به همسر ی تو در آوردم به شرط آنکه تو نیز دختر یا خواهرت را به همسری من درآوری و مهر هر کدام ازدواج دیگری باشد و طرف مقابل آن را بپذیرد. [۸]

معنای لغوی شغار

شغار یا از «شَغْر» به معنای رفع و بلند کردن است که ممکن است به تناسب رفع و برداشتن مهر باشد و یا از قبیل «شَغَرَ البَلَد» به معنای خالی شدن شهر از قاضی و حاکم، که به جهت خالی بودن عقد از مهر بدین اسم نامیده شده است. از این عنوان به مناسبت در باب نکاح نام برده‌اند. [۹] احکام نکاح شغار ازدواج شغار، حرام و باطل است؛ خواه به صورت ازدواج دایم باشد یا ازدواج موقت. در حکم به بطلان تفاوت نمی‌کند که مهر هر یک از دو ازدواج، ازدواج دیگری باشد یا اینکه مهر یکی ازدواج دیگری و مهر دیگری مالی معین باشد. البته با این تفاوت که در صورت نخست هر دو ازدواج باطل و در فرض دوم تنها ازدواج اول باطل است. [۱۰] [۱۱] [۱۲] [۱۳] [۱۴] [۱۵] [۱۶] تزویج کردن هر یک از دو ولی، زنی را که بر او ولایت دارد به دیگری با تعیین مهر جایز است. همچنین اگر یکی از دو طرف عقد- از باب مثال- دختر خود را با مهری معین به دیگری تزویج نماید به شرط آنکه او نیز همین کار را بکند، و او این شرط را بپذیرد و دخترش را به ازدواج او در آورد، بنابر قول مشهور هر دو عقد صحیح، لیکن مهر باطل است و برای تعیین آن به مهر المثل رجوع می‌شود. در فرض یاد شده حتی اگر مهر هم تعیین نشود، عقد محکوم به صحت است و هر کدام مستحق مهر المثل خواهد بود. [۱۷] [۱۸] [۱۹] [۲۰]

فهرست منابع

جمعی از پژوهشگران زیر نظر سید محمود هاشمی شاهرودی فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج‏۴، ص۶۸۵-۶۸۴.
جابری عرب‌لو، محسن، فرهنگ فقه اصطلاحات اسلامی، ص۱۷۵-۱۷۶.

پا نویس

  1. شرح لمعه، ج۲، ص۸۵.
  2. حدائق الناضره، ج۶، ص۱۵۰.
  3. المغنی، ابن قدامه، ج۷، ص۱۷۶.
  4. شرح زرقانی، ج۳، ص۱۴۳.
  5. شرح لمعه، ج۲، ص۸۵.
  6. حدائق الناضره، ج۶، ص۱۵۰.
  7. تبصره علامه (شرح ذوالمجدین)، ج۲، ص۳۴۶.
  8. مسالک الأفهام ج۷،ص۴۲۰ .
  9. جامع المقاصد ج۱۲،ص ۴۸۸ .
  10. الروضة البهیةج۵،ص۲۴۴.
  11. ریاض المسائل ج۱۰،ص۲۶۹.
  12. بدایة المجتهد، ج۲، ص۵۷.
  13. المغنی، ابن قدامه، ج۷، ص۱۷۶.
  14. الام، ج۵، ص۶۸.
  15. شرح زرقانی (برموطا)، ج۳، ص۱۴۳.
  16. شرح لمعه، ج۲، ص۸۵.
  17. مسالک الأفهام ۷/ ۴۲۱-۴۲۲.
  18. جامع الشتات ج۴،ص۵۷۵.
  19. جواهر الکلام ج۳۰،ص۱۳۱- ۱۳۲.
  20. مهذب الأحکام ج۲۵،ص۷۸.
منبع: ویکی فقه - تاریخ برادشت: 96/04/24