دانشنامه:مدخل های پیشنهادی دانشنامه - استاد مهدی پور

از پژوهشکده امر به معروف
پرش به: ناوبری، جستجو
مدخل های پیشنهادی دانشنامه - استاد مهدی پور


تعریف لغوی و اصطلاحی امر و نهی
عناوین مشابه امر
عناوین مشابه نهی
در دایره المعارف ها
جایگاه در علم کلام «وجوب عقلی»
جایگاه در علم فقه «وجوب شرعی»
در قرآن
در حدیث
در سیره معصومان(چهارده معصوم)
در سیره انبیا
در ادیان شرقی(زردشتی، بودایی، هندو، مانوی، شینتو، کنفسیوس)
در مکاتب حقوقی غرب
در اعلامیه جهانی حقوق بشر و قوانین نهادهای بین المللی
در فقه حنفی
در فقه حنبلی
در فقه مالکی
در فقه شافعی
در مکاتب فلسفی غیر مسلمانان
در سیره صحابه رسول خدا
در سیره اصحاب ائمه
در اندیشه و سیره خوارج
در اندیشه و سیره زیدیه
در اندیشه و سیره صوفیان
در اندیشه و سیره اسماعلیه(فاطمیان و قرامطه)
در اندیشه و سیره سلفیه
در اندیشه اشاعره
در اندیشه معتزله
در اندیشه ماتُریدیّه
در اندیشه دروزی ها، علوی ها و اهل حق
در عرفان
در دولت های مسلمان بر اساس قَََرون
در اندیشه مصلحان اجتماعی از قبیل سید جمال، اقبال، امام
شهدای دو فریضه
تعریف معروف و منکر
عناوین مشابه معروف (خیر، حسنه، صلاح، حق، حُسن)
عناوین مشابه منکر (شر، سیئه، فساد، باطل، ظلم، قبح، جرم، ذنب)
مبانی تقسیم بندی افعال به معروف و منکر (حسن و قبح عقلی)
راه های تشخیص معروف و منکر:
1-فطرت
2-عقل
3-وحی
4-سیره عقلا یا عرف
5-عقل جمعی
6-نظر اکثریت
7-نظر خواص
8-صنف خاص
9-سنت(قول، فعل و تقریر معصوم)
10-قراردادهای اجتماعی
11-قوانین موضوعه
12-عرف بین الملل و...)
ضوابط تشخیص معروف و منکر در مرحله قانون گذاری
ضوابط تشخیص معروف و منکر در مرحله ابلاغ
ضوابط تشخیص معروف و منکر در مرحله اجرا
امکان خروج معروف و منکر به فعل مباح و جایز
امکان تغییر و تحول معروف و منکر به یکدیگریا عدم آن.
عوامل تغییر و تحول معروف و منکر به یکدیگر از قبیل زمان، مکان، فاعل، نیت، علم و جهل، عمد و سهو و اختیار و اضطرار.
راه تشخیص معروف و منکر اعتقادی
راه تشخیص معروف و منکر اخلاقی
راه تشخیص معروف و منکر رفتاری
معروف و منکر در اعمال فردی و راه تشخیص آن
معروف و منکر در اعمال اجتماعی و راه تشخیص آن (فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، اعتقادی، اخلاقی، نظامی، قضایی، خانوادگی، عبادی، بهداشتی درمانی، اداری)
آثار امر به معروف
آثار نهی از منکر
آثار ترک امر و نهی
آثار امر به منکر
آثار نهی از معروف
انواع حکم (اولی و ثانوی، واقعی و ظاهری، حکومتی، ارشادی و مولوی) و نقش آن در تشخیص معروف و منکر
نقش لسان الزام و جواز در تعیین و تشخیص معروف و منکر
نقش قوانین بشری (اساسی، بین المللی، عادی، آیین نامه ها، بخشنامه ها و...) در تعریف و تحدید معروف و منکر
تزاحم معروف ها با یکدیگر
تزاحم ترک منکرات با یکدیگر
تزاحم ترک منکر با انجام واجب (مثلا حضور نیروی امنیتی در مجلس گناه به قصد انجام وظیفه امنیتی)
شناخت معروف و منکر با توجه به اختلاف فتوا (مثل قمه زنی و شطرنج)
تعارض معروف و منکر بر اساس منابع (فطرت، عقل، شرع، قوانین موضوعه)
ملاک ها و مبانی اولویت بندی بین معروف ها (واجب ها و مستحب ها)
ملاک اولویت بندی در ترک منکرات (حرام ها و مکروه ها)
تعبدی یا توصلی بودن دو فریضه
مشروط یا مطلق بودن وجوب دو فریضه
عینی یا کفایی بودن دو فریضه
مأموران انجام دادن دو فریضه عموم مردمند یا حکومت و یا صنف خاص
ساختار مناسب برای اقامه دو فریضه در حکومت اسلامی:
1-نهاد خاص
2-توزیع بین تمام نهادها
3-ترکیبی از دولت و مردم)
اقامه دو فریضه در مباحات و منطقه الفراغ
مخاطبان امر و نهی چه کسانی هستند:
1- مطلق خاطیان
2- شهروندان جامعه اسلامی
3- عاصیان حکومتی
4- عاصیان قشری خاص از مردم
مخاطب دو فریضه فقط عالمانِ به حکم هستند یا شامل جاهلان هم می شود؟
مخاطب دو فریضه فقط عامدان هستند یا شامل غافل، ساهی و ناسی هم می شود؟
مخاطب دو فریضه فقط مسلمین اند یا شامل گردشگران غیر مسلمان هم می شود؟
نقش مرزها در اقامه، محدود سازی و ترک دو فریضه
نقش بلوغ شرعی در وجوب و عدم وجوب دو فریضه
وجوب یا عدم وجوب دو فریضه در میان مسلمین ساکن در بلاد غیر اسلامی
مراتب امر و نهی(مرتبه قلبی، مرتبه زبانی، مرتبه اقدام عملی) و فروعات و مصاىیق آن
نقش قدرت در تعیین مراتب امرو نهی
نقش تأثیرپذیری در تعیین مراتب امر و نهی
نقش اهمیت موضوع در تعیین مراتب امر و نهی
تزاحم مراتب امر و نهی با ایذای مومن، وهن مسلم یا شریعت، تصرف غیرمجاز و اضرار به خود یا دیگران
رعایت اهم و مهم در امر به معروف و ملاک های آن
رعایت اهم و مهم در نهی از منکر و ملاک های آن
موارد استثنا از رعایت مراتب
موارد نیاز به اذن و اجازه حاکم در اقدام به دو فریضه
تأسیس حکومت اسلامی برای اقامه دو فریضه
تشکیل حزب یا گروه و جمعیت برای اقامه دو فریضه
قبول مقام در حکومت های ظالم برای اقامه دو فریضه
تأمین سلاح برای اقامه دو فریضه
تهیه و تولید ابزار رسانه ای برای اقامه دو فریضه
لزوم و وجوب فعالیت های فرهنگی تربیتی برای اقامه دو فریضه
لزوم فعالیت های اقتصادی برای اقامه دو فریضه
لزوم نظارت بر فعالیت های اجتماعی (فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، اعتقادی، اخلاقی، نظامی، قضایی، خانوادگی، عبادی، آموزشی، بهداشتی درمانی، اداری)
دو فریضه و شرایط عمومی تکلیف (بلوغ، عقل و قدرت)
شرایط احتمالی وجوب دو فریضه مثل حضور امام معصوم، حریت و رجولیت
شرایط آمر و ناهی و تعداد آن
دو فریضه و علم به موضوع (اجتهادی، تقلیدی، احتیاطی) و مصداق معروف و منکر
دو فریضه و شرط قدرتِ آمر و ناهی
شرط صلاح و عدالت در آمر و ناهی
شرط عدم ضرر و مشقت و مفسده برای آمر و ناهی و حدود آن
حکم امر و نهی به مستحبات و الزامات عقلی
شرایط مأمور و منهی ( تأثیرپذیری، علم به حکم و موضوع، قصد اصرار، تجری، معذور نبودن)
گام های اصلی فرهنگی برای تحقق معروف و رفع منکر:
1-ایجاد احساس تعهد جمعی
2-ترویج تکلیف مداری دینی
3-تاکید بر ابعاد اجتماعی دین
4-تطبیق تمامی زوایای زندگی بر ضوابط دینی
5-تبلیغ تعاون و همدلی
6-امیدواری (امید اصلاح و سعادت)
7-ایجاد بصیرت و آگاهی
8-دعوت به عبودیت الهی
9-تأکید بر خوف از معاد
10-اصلاح روش ها و شیوه های رفتار اجتماعی)
وظایف سلبی صدا و سیما در برابر دو فریضه
وظایف ایجابی صدا و سیما در برابر دو فریضه
وظایف سلبی و ایجابی مجلس شورای اسلامی
وظایف سلبی و ایجابی شورای نگهبان
وظایف سلبی و ایجابی مجمع تشخیص مصلحت نظام
وظایف سلبی و ایجابی قوه قضائیه
وظایف سلبی و ایجابی رهبری
وظایف سلبی و ایجابی حوزه های علمیه
وظایف سلبی و ایجابی آموزش و پرورش
وظایف سلبی و ایجابی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اطلاعات
وظایف سلبی و ایجابی شورای عالی انقلاب فرهنگی
وظایف سلبی و ایجابی شورای عالی فضای مجازی
وظایف سلبی و ایجابی مخابرات
وظایف سلبی و ایجابی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
وظایف سلبی و ایجابی سازمان سینمایی و موسسات همسو
وظایف سلبی و ایجابی مطبوعات و نشریات
وظایف سلبی و ایجابی سازمان تبلیغات اسلامی
وظایف سلبی و ایجابی دفتر تبلیغات اسلامی
وظایف سلبی و ایجابی وزارت کشور
وظایف سلبی و ایجابی ورزش و جوانان
وظایف سلبی و ایجابی نیروی انتظامی
وظایف سلبی و ایجابی سپاه و ارتش
وظایف سلبی و ایجابی وزارت اطلاعات و حراست ها
وظایف سلبی و ایجابی نهادهای نظارتی (بازرسی کل کشور، حراست ها و دیوان محاسبات)
وظایف سلبی و ایجابی سازمان اوقاف و امور خیریه
وظایف سلبی و ایجابی مساجد، حسینه ها و تکایا و هیآت مذهبی
وظایف سلبی و ایجابی نهادها و موسسات آموزشی (غیر از دو وزراتخانه رسمی آموزش و پرورش و آموزش عالی)
وظایف سلبی و ایجابی نهادها و موسسات پژوهشی
وظایف سلبی و ایجابی نهادها و موسسات برنامه ریزی و آمار
نهادها، شوراها و جمعیت های لازم برای اقامه دو فریضه
تدابیر اقتصادی برای اقامه معروف
تدابیر اقتصادی برای کاهش و محو منکر
تدابیر سیاسی برای اقامه دو فریضه
معرفی مصادیق معروف و منکر در اصناف و ادارات مختلف
ضمانت های اجرایی (دینی، قانونی، وجدانی و اخلاقی) دو فریضه و میزان اثرگذاری هر یک
نقش زمان و مکان و شرایط سنی و موقعیت اجتماعی در اثرگذاری امر و نهی
فعالیت های اجرایی مورد نیاز برای اقامه دو فریضه (تدوین قانون، نظارت بر اجرا، عزل و نصب مدیران با معیار معروف گرایی و منکر ستیزی، تأمین بودجه لازم، هماهنگی رسانه ها)
نقش نخبگان علمی، سیاسی و فرهنگی و شخصیت های رسانه ای در فرهنگ سازی و اجرای دو فریضه
وظیفه مشاوران اجتماعی، اخلاقی، مذهبی، پزشکی و حقوقی در راستای اقامه دو فریضه
نقش وحدت بین جناح ها و امت اسلامی در اقامه معروف ها و کاهش منکرات
نقش کاهش فقر در کاهش منکرات و اقامه معروف
نقش تقویت فرهنگ قرآنی در اقامه دو فریضه
نقش اشتغال (تولیدی خدماتی) در اقامه دو فریضه
نقش ازدواج در اقامه دو فریضه
نقش ساده زیستی در اقامه دو فریضه
نقش رقابت های مادی در گسترش منکرات
شیوه های مبارزه با منکرات اقتصادی
شیوه های مبارزه با منکرات فرهنگی
شیوه های مبارزه با منکرات سیاسی
علل مهجوریت دو فریضه در حکومت ها
علل مهجوریت دو فریضه در میان مردم
نقش باورهای انحرافی در بی تفاوتی نسبت به دو فریضه
نقش باورهای به ظاهر دینی مخالف دو فریضه (مثلا فردی انگاشتن دین. راکد دانستن دین. ذهنی پنداشتن دین. صوفیگری، باطنی گری، معنویت سکولار و عرفان کاذب)
نقش کج فهمی معارف دین در بی تفاوتی نسبت به دو فریضه یا منکر گرایی و معروف ستیزی (از قبیل برداشت نادرست از تولی، تبری، شفاعت، محبت، لااکراه فی الدین، خلط بین اصول و فروع، سرگرمی به ظاهر دین و فراموش محتوا، غلبه آداب و عادات بر اهداف و احکام دین)
نقش شبهات در تضعیف جایگاه دو فریضه (از جمله: آزادی فردی، تسامح دینی، ممنوعیت تجسس، ستایش از تغافل، تقدم اصلاح خود بر اصلاح جامعه، کفایت پاکدلی، ضرورت تقیه)
انواع معروف و دسته بندی های آن (بر اساس موضوع، مخاطب، قصد قربت- تعبدی یا توصلی-، مداوم یا مقطعی، ثابت و متغیر)
انواع منکر و معیارهای تقسیم بندی آن
موانع معرفتی اقامه دو فریضه
موانع اخلاقی اقامه دو فریضه
موانع ساختاری اقامه دو فریضه
موانع قانونی اقامه دو فریضه
خطاهای رفتاری آمران و ناهیان (عدم رعایت اولویت ها و روش های موثر)
نگرش های فکری فلسفی معارض با دو فریضه از قبیل: اومانیسم، سکولاریسم، تکثرگرایی، نسبیت ارزش ها، تلورانس، مردم سالاری، لیبرالیسم
سیاست های معارف با دو فریضه در اسناد بالا دستی
موانع اجرایی دو فریضه مثل کمبود نیروی انسانی باورمند و معتقد، کمبود قوانین هدایتی و حمایتی، کمبود برنامه و بودجه.
روش های نادرست در مهار منکرات دولتی مثل توصیه بجای قانون، تساهل عملی بجای قاطعیت در اجرا، مبارزه امنیتی بجای اصلاح فکری فرهنگی، عدم رعایت ضوابط و شرایط شرعی «شرک رسانه ای»
درجه بندی فقهی دو فریضه:
1-معروف های واجب
2-معروف های مستحب
3-منکرات حرام
4-منکرات مکروه
خلأهای پژوهشی در زمینه دو فریضه
خلأهای آموزشی در زمینه دو فریضه
خلأهای تبلیغی رسانه ای در زمینه دو فریضه