فرهنگ مصادیق:طهارت لباس

از پژوهشکده امر به معروف
(تغییرمسیر از طهارت لباس)
پرش به: ناوبری، جستجو
طهارت لباس

کتب مرتبط

ردیف عنوان

مقالات مرتبط

ردیف عنوان
۱ آثار امور بهداشتی در قرآن کریم
۲ بهداشت لباس (قرآن)
۳ پرتوی از اسرار نماز طهارت
۴ سرّ طهارت لباس

مصادیق مرتبط

ردیف عنوان
۱ طهارت بدن
۲ لمس اسامی مقدسه بدون طهارت
۳ پوشیدن لباس شهرت

چندرسانه‌ای مرتبط

ردیف عنوان

مرتبط‌های بوستان

ردیف عنوان

نرم‌افزارهای مرتبط

ردیف عنوان

کلیدواژه: عبادت، ایمان، طهارت، طهارت ظاهری، طهارت باطنی، طهارت انبیا، طهارت شرعی، آثار طهارت، مطهرات

طهارت - ویکی اهل البیت

تعریف

طهارت زدودن و پاک کردن درون و برون، از آلودگی‌ها و خبائث است.[۱]

طهارت فقهی

از لحاظ فقهی طهارت شرط صحت نماز و برخی دیگر از عبادات است و بر دو قسم می‌باشد:
۱- طهارت از خبث و منظور از آن، پاکی لباس و بدن عبادت کننده از انواع نجاسات است و نجاسات ده چیز است؛ بول، غائط، منی، مردار، خون، سگ و خوک، کافر، شراب و فقاع.
اسباب پاک شدن از نجاسات، مطهرات نام دارند و عبارتند از: آب، زمین، آفتاب، استحاله، انتقال، انقلاب، اسلام، تبعیت، برطرف شدن عین نجاست، استبراء حیوان نجاست خوار، غائب شدن مسلمان و خارج شدن خون متعارف از حیوان ذبح شده. صحت نماز و طواف، مشروط به این قسم از طهارت نیز می‌باشد، هر چند در حصول آن قصد قربت لازم نیست.
۲- طهارت از حدث که با انجام وضو، غسل یا تیمم بدست می‌آید، همچون نماز، طواف و... شرط صحت برخی عبادات است؛ و در انجام آن قصد قربت معتبر است. این طهارت حالتی روحانی و معنوی است که به سبب وضو، غسل و تیمم حاصل می‌شود.[۲]

طهارت در قران

مسجد در اسلام، ارزنده‌ترین و مناسبترین جای عبادت است. قرآن مجید مسجد روندگان را انسان‌های خوش طینتی دانسته که برای تطهیر و تزکیه خویش وارد مسجد می‌شوند و مورد عنایت الهی هستند: «فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ»[۳]؛ در آن (مسجد) مردانی هستند که دوست دارند پاکیزه و طاهر باشند و خدا پاکیزگان را دوست دارد».
همچنین قرآن پس از دستورهای لازم برای انجام غسل، وضو و تیمم می‌فرماید: «مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ»[۴]؛ خداوند نمی‌خواهد دشواری برای شما ایجاد کند، بلکه می‌خواهد شما را پاکیزه سازد.

طهارت در روایات

رسول خدا صلی الله علیه و آله دربارهٔ اهمیت طهارت و پاکیزگی چنین فرموده است: بُنِیَ الدّینُ عَلَی النَّظافَهِ وَ قالَ: مِفْتاحُ الصَّلاهِ الطَّهُورُ[۵]؛ دین بر نظافت و پاکی بنا شده و کلید قبولی نماز طهارت است.
در جای دیگر فرمود: الطَّهُورُ شَطْرُ الْایمانِ[۶]؛ طهارت نیمی از ایمان است.
در شریعت مقدس اسلام طهارت شرط صحت بعضی از عبادات است که بدون آن عمل باطل است و در برخی، شرط کمال است که نبود آن از ارزش عمل می‌کاهد. از این رو، امام حسن مجتبی علیه السلام به عنوان یک رهنمود کلی فرمود: إِنَّ مَنْ طَلَبَ الْعِبادَهَ تَزَکَّی لَها[۷]؛ هر کس خواهان عبادت است، خود را برای آن پاکیزه می‌کند.
از نظر روایات معصومین علیهم السلام پاکیزگی لباس و بدن و طهارت که عبارت از وضو، غسل و تیمم است، رابطه مستقیم با تزکیه درونی دارد به طور مثال؛ امام کاظم علیه السلام می‌فرماید: مَنْ تَوَضَّأَ لِلْمَغْرِبِ کانَ وُضُوءُهُ ذلِکَ کَفَّارَهً لِما مَضی مِنْ ذُنُوبِه فی نَهارِهِ ما خَلَا الْکَبائِرَ...[۸]؛ کسی که برای نماز مغرب وضو می‌گیرد، این وضو کفاره گناهانی است که در آن روز مرتکب شده به جز گناهان کبیره.
امام صادق علیه السلام نیز می‌فرماید: غُسْلُ یَوْمِ الْجُمُعَهِ طَهُورٌ وَ کَفَّارَهٌ لِما بَیْنَهُما مِنَ الذُّنُوبِ مِنَ الْجُمُعَهِ الَی الْجُمُعَهِ[۹]؛ غسل جمعه، پاک کننده و کفاره گناهان است از جمعه‌ای تا جمعه دیگر. بنابراین؛ طهارت ظاهری، مقدمه طهارت روح و دستیابی به تقوا می‌گردد که آن نیز مایه بالا رفتن اعمال و پذیرش آن در درگاه الهی است.
حضرت امیر سلام الله علیه در این باره می‌فرماید: ...فَانَّ تَقْوَی اللَّهِ دَواءُ داءِ قُلُوبِکُمْ... وَ طَهُورُ دَنَس انْفُسِکُمْ...[۱۰]؛ تقوای الهی، دوای بیماری دل و پاک کننده پلیدی جان شماست.
امام رضا علیه السلام دربارهٔ علت طهارت و وضو گرفتن فرمود: «...امر به وضو بدان سبب است که بنده، هنگام ایستادن در برابر خدای بزرگ و مناجات با او پاکیزه باشد... از پلیدی و نجاست پاک باشد همچنین در وضو، نابودی کسالت و دوری از خواب آلودگی است و دل برای ایستادن در پیشگاه خدا تزکیه می‌گردد».[۱۱] رسول اکرم صلی الله علیه و آله واژه «غسل» و «طهارت» را در مورد طهارت و پاکیزگی درونی استعمال کرده، در دعا می‌فرماید: اللَّهُمَّ اغْسِلْنی فیهِ مِنَ الذُّنُوبِ وَ طَهِّرْنی فیهِ مِنَ الْعُیُوبِ[۱۲]؛ خدایا در این روز، مرا از گناهانم بشوی و از عیب‌ها پاکم کن.

آثار طهارت

طهارت شرعی (غسل، وضو و تیمم) علاوه بر این که مقدمه طهارت و پاکیزگی روحی است خود نیز به طور مستقیم آثار ارزنده‌ای دارد که به بعضی از آن‌ها اشاره می‌شود:

طول عمر

یکی از آثار پاکیزگی و طهارت در دنیا عمر طولانی است که چون این گونه افراد مورد محبت خدا و فرشتگان قرار دارند سزاوار چنین پاداشی هستند. رسول خدا صلی الله علیه و آله در نصایح خود به انس بن مالک فرمود: یا أَنَسُ أَکْثِرْ مِنَ الطَّهُورِ یَزیدُاللَّهُ فی عُمْرِکَ...[۱۳]؛ ای انس! بسیار طاهر و پاکیزه باش خداوند عمرت را طولانی می‌کند.

اجر شهید

عاقبت نیکو و خوب مردن، آرزوی هر مسلمانی است. هر بنده‌ای دوست دارد در هنگام مرگ، خداوند از وی راضی و خوشنود باشد و طهارت و پاکیزگی یکی از عواملی است که سبب این توفیق می‌شود.
رسول اکرم صلی الله علیه و آله در این باره فرمود: «إِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَکُونَ بِاللَّیْلِ وَالنَّهارِ عَلی طَهارَهٍ فَافْعَلْ فَإِنَّک تَکُونُ إِذا مِتَّ عَلی طَهارَهٍ شَهیداً...[۱۴]؛ اگر می‌توانی در طول شبانه روز با وضو و طاهر باشی، این کار را بکن؛ زیرا اگر با وضو بمیری، شهید محسوب می‌شوی».

کفاره گناهان

سومین اثر طهارت و پاکیزگی، آمرزش و پاک شدن از گناهان است. این عمل چون برای رضای خدا و جداشدن از آلودگی‌های ظاهری است، خداوند آلودگی‌های درونی و گناهان را نیز با آن شسته و پاک می‌سازد.

پاداش بی حساب

از دیگر آثار طهارت، پاداش و ثواب فراوانی است که نصیب پاکیزگان می‌گردد. این پاداش به سبب محبوبیت آنان نزد خداوند است. به عنوان مثال، امام صادق علیه السلام در مورد غسل روز عید غدیر خم فرمود: «...وَ مَنْ صَلَّی فیهِ رَکْعَتَیْنِ یَغْتَسِلُ عَنْدَ زَوالِ الشَّمْسِ... عَدَلَتْ عِنْدَاللَّهِ مِأَهَ أَلْفِ حَجَّهٍ وَ مِأَهَ أَلْفِ عُمْرَهٍ...[۱۵]؛ کسی که در این روز دو رکعت نماز بخواند و در وقت ظهر غسل کند،... این عمل نزد خداوند ابراست با ثواب صد هزار حج و صد هزار عمره...».

بلندی مقام

برتری مقام و منزلت و یافتن درجه و شوکت معنوی یکی دیگر از آثار طهارت است که در دو جهان نصیب پاکیزگان می‌گردد. رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «یَحْشُرُاللَّهُ عَزَّوَجَلَّ أُمَّتی یَوْمَ الْقِیامَهِ بَیْنَ الْأُمَمِ غُرّاً مُحَجَّلینَ مِنْ آثارِ الْوُضُوءِ[۱۶]؛ خداوند امت مرا در قیامت در حالی محشور می‌کند که بین امت‌های دیگر همچون نور می‌درخشند و این از آثار وضو (و طهارت و پاکیزگی) آن هاست».[۱۷]

مراتب طهارت

برای طهارت چهار مرتبه زیر را برشمرده‌اند:
اول: پاک ساختن بدن، از حدث و خبث و فضلات.
دوم: پاک نمودن اعضا و جوارح، از معاصی و گناهان.
سوم: پاک نمودن نفس، از اخلاق ذمیمه و ملکات رذیله.
چهارم: پاک ساختن خانه دل از آنچه غیر از خدا است.
و این طهارت انبیاء و صدیقین است و طهارت در هر مرتبه نصف عمل است، که در آن مرتبه است زیرا غایت قصوای اعمال قلب آن است که: انوار جلال و عظمت پروردگار بر آن بتابد و معرفت کامل و حب و انس به خدا از برای او حاصل شود و این‌ها ممکن نمی‌شود تا غیر از خدا از آن جا کوچ کند زیرا خدا با غیر در یک دل جمع نمی‌شود. پس پاک ساختن دل از غیرخدا نیمه عمل دل است و نیمه دیگر، تابیدن نور حق است در آن.[۱۸]
امام خمینی در زمینه لزوم تطهیر درون می‌فرماید: تطهیر قلوب از قذرات معنویه و کثافات خلقیه، از مهمات است که انسان باید با هر عده و عده‌ای که شده، و به هر ریاضت و مجاهده‌ای است به آن قیام کند و خود را از ننگ و عار آن خلاص نماید.[۱۹]

پا نویس

  1. فرهنگ سیاح، ج2، ص980
  2. کلیات فقه اسلامی، علیرضا علی نوری، ص88
  3. سوره توبه، آیه 108.
  4. سوره مائده(5)، آیه 6.
  5. محجه البیضا، ج 1، ص 281، بیروت.
  6. میزان الحکمه، ج 5، ص 558.
  7. بحارالانوار، ج 78، ص 112.
  8. ثواب الاعمال، شیخ صدوق، ص 32، چاپ صدوق.
  9. وسائل الشیعه، ج2، ص945.
  10. نهج البلاغه، خطبه 189، ص 635.
  11. عیون اخبارالرضا علیه السلام، مترجم، محمدباقر ساعدی، ج2، ص427، اسلامیه.
  12. مفاتیح الجنان، شیخ عباس قمی، دعای بیست و سوم ماه رمضان.
  13. وسائل الشیعه، ج 1، ص 269.
  14. امالی، شیخ مفید، مترجم استاد ولی، ص 74، آستان قدس. چنان که پیشتر از قول امام صادق و امام کاظم علیهماالسلام نقل شد.
  15. وسائل الشیعه، ج 2، ص 961، بیروت.
  16. دعائم الاسلام، نعمان بن محمد، ج 1، ص 100، آل البیت.
  17. اخلاق عبادی (ج1)، الهامی نیا/ طاهرزاده، ص 67.
  18. معراج السعاده، نراقی احمد، ص 749.
  19. سرالصلوه، امام خمینی، ص 37، مرکز نشر آثار امام خمینی.