فرهنگ مصادیق:زکات فطره

از پژوهشکده امر به معروف
(تغییرمسیر از زکات فطره)
پرش به: ناوبری، جستجو
زکات فطره

کتب مرتبط

ردیف عنوان

مقالات مرتبط

ردیف عنوان

مصادیق مرتبط

ردیف عنوان
۱ زکات
۲ زکات دام
۳ زکات غلات
۴ نپرداختن زکات مال
۵ نپرداختن زکات فطره
۶ زکات نقدین

چندرسانه‌ای مرتبط

ردیف عنوان

مرتبط‌های بوستان

ردیف عنوان

نرم‌افزارهای مرتبط

ردیف عنوان

نویسنده: مصطفی کوهی
تهیه و تدوین: پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر قم

زکات فطره در لغت

زکات فطره مرکّب از دو واژه زکات و فطره است.
زکات در لغت به معنای رشد و فزونی است که از برکت دادن خدای متعال حاصل می‌شود[۱].
فطره در لغت چند معنا دارد که عبارتند از:
۱.فطره به معنای خلقت ؛ یعنی هیئت و صورت مخلوق است. مراد از زکات فطره زکات خلقت خواهد بود. به این اعتبار به زکات فطره زکات بدن نیز گفته می‌شود؛ زیرا موجب سلامت جسم از آفتها می‌گردد.
۲. یا به معنای اسلام به معنای دوم، مراد از زکات فطره، زکات اسلام است. تناسب بین زکات فطره و اسلام از این جهت است که زکات از ارکان و شعائر اسلام به شمار می‌رود.
۳. یا به معنای افطار؛ مقابل روزه، در کاربرد سوم، معنای زکات فطره، زکات افطار از روزه خواهد بود[۲].

زکات فطره در اصطلاح

زَکات فِطره یا فطریه عملی واجب در فقه اسلام به معنای پرداخت مقداری از مال با مقدار و کیفیتی خاص به مستمندان به مناسبت عید فطر[۳].
در شریعت اسلامی به زکات فطره یا فطریه، زکات الابدان نیز گفته می‌شود که در برابر زکات الاموال بوده و مقصود این است که همانگونه که بر اموال انسان در شرایط و ضوابط خاصی زکات تعلق می‌گیرد - که در باب زکات کتاب‌های فقهی به صورت تفصیلی به آن پرداخته می‌شود - و پرداخت آن موجب برکت یافتن و پاک شدن مال می‌شود، بر بدن و جسم انسان نیز زکاتی تعلق می‌گیرد که مقصود از آن همان زکات فطره یا فطریه یا زکات الابدان است. و پرداخت این حق مالی باعث سلامت جسم (خلقت) و روح انسان می‌شود.

اهمیّت زکات فطره

مسالهٔ زکات فطره از مسائلی است که قران کریم بدان اشاره نموده و عاملین به آن را رستگار و سعادتمند خوانده است. قران کریم در بارهٔ زکات فطره می‌فرماید: «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَکَّی ؛ به یقین کسی که پاکی جست (و خود را تزکیه کرد)، رستگار شد»[۴].
علامه طباطبایی در المیزان می‌نویسد: «روایاتی رسیده که منظور از" تزکی" دادن زکات فطره است»[۵].
این زکات فطره است که موجب قبولی و کمال روزه ی ماه رمضان می‌شود.
امام صادق ( علیه السلام ) می‌فرماید: «إِنَّ مِنْ تَمَامِ الصَّوْمِ إِعْطَاءُ الزَّکَاهِ یَعْنِی الْفِطْرَهَ کَمَا أَنَّ الصَّلَاهَ عَلَی النَّبِیِّ ص مِنْ تَمَامِ الصَّلَاهِ لِأَنَّهُ مَنْ صَامَ وَ لَمْ یُؤَدِّ الزَّکَاهَ فَلَا صَوْمَ لَهُ إِذَا تَرَکَهَا مُتَعَمِّداً وَ لَا صَلَاهَ لَهُ إِذَا تَرَکَ الصَّلَاهَ عَلَی النَّبِیِّ ص إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَدْ بَدَأَ بِهَا قَبْلَ الصَّلَاهِ قَالَ قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَکَّی. وَ ذَکَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّی.

زکات فطره در سایر ادیان الهی

در روایتی از رسول گرامی اسلام استفاده می‌شود که مسالهٔ زکات فطره در سایر ادیان الهی هم وجود داشته.
پیامبر اکرم ( صلی الله علیه و آله و سلّم ) می‌فرماید: «قُلْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ فَهَلْ فِی الدُّنْیَا شَیْ ءٌ مِمَّا کَانَ فِی صُحُفِ إِبْرَاهِیمَ وَ مُوسَی ع مِمَّا أَنْزَلَهُ اللَّهُ عَلَیْکَ قَالَ ص اقْرَأْ یَا أَبَاذَرٍّ قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَکَّی وَ ذَکَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّی بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَیاهَ الدُّنْیا وَ الْآخِرَهُ خَیْرٌ وَ أَبْقی إِنَّ هذا یَعْنِی ذِکْرَ هَذِهِ الْأَرْبَعِ الْآیَاتِ لَفِی الصُّحُفِ الْأُولی صُحُفِ إِبْراهِیمَ وَ مُوسی ؛ گفتم ای رسول خدا آیا از مطالبی که در صحف ابراهیم و مسی ( علیهما السلام ) است بر شما نازل شده است. پیامبر اکرم فرمود ای ابوذر بخوان به یقین کسی که پاکی جست (و خود را تزکیه کرد)، رستگار شد.و (آن که) نام پروردگارش را یاد کرد سپس نماز خواند ولی شما زندگی دنیا را مقدم می‌داری در حالی که آخرت بهتر و پایدارتر است این دستورها در کتب آسمانی پیشین (نیز) آمده است در کتب ابراهیم و موسی»[۶]
خدای متعال به حضرت عیسی ( علیه السلام ) سفارش می‌کند که تا پایان عمر زکات فطره پرداخت کند. قران کریم در این زمینه می‌فرماید: «أَوْصَانِي بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ مَا دُمْتُ حَيًّا؛[۷] تا زمانی که زنده‌ام، مرا به نماز و زکات توصیه کرده است».
امام صادق (علیه السلام ) در تفسیر این آیه می‌فرماید: «فی قوله: وَ أَوْصانِی بِالصَّلاهِ وَ الزَّکاهِ قال: زَكَاةُ الرُّءُوسِ لِأَنَّ كُلَّ النَّاسِ لَيْسَتْ لَهُمْ أَمْوَال‏؛ مقصود از زکات در آیه یاد شده زکات رئوس [زکات فطره] است. برای این که برای کل مردم ثروتی نیست»[۸].

زکات فطره در اسلام

زکات فطره در سال دوم هجری تشریع شده و یکی از واجبات شرعی محسوب می‌شود.
دین اسلام برای سلامتی بدن انسان و برای دور ساختن جامعهٔ اسلام از فقر و بخل مسلمانان این امر را واجب نمود و در آن نیت تقرب را شرط نمود تا موجب فلاح و رستگاری مسلمانان شود.

وجوب شرعی زکات فطره

زَکات فِطره یا فطریه عملی واجب در فقه اسلام به معنای پرداخت مقداری از مال با مقدار و کیفیتی خاص به مستمندان به مناسبت عید فطر است.مقدار زکات فطره برای هر نفر ـ بر مبنای خوراک غالب ـ یک صاع (حدود سه کیلوگرم) از گندم، جو، خرما و کشمش یا معادل قیمت آن است. پرداخت زکات فطره بر سرپرستان خانواده‌که فقیر نیستند، واجب است. زمان پرداخت آن، قبل از نماز عید فطر یا قبل از ظهر عید فطر است.
زکات فطره از واجبات عبادی است ؛ از این رو، هنگام ادای آن قصد تقرب به خدا شرط صحت آن است.
وجوب پرداخت زکات فطره در دین اسلام از جمله فروعی است که تمام فِرق اصلی اسلامی بر آن اتفاق نظر دارند[۹].

شرایط وجوب زکات فطره

کسی که موقع غروب شب عید فطر دارای شرایط زیر است باید برای خودش وکسانی که «نان خور» او هستند، زکات فطره بدهد: ۱مکلف باشد.
۲. آزاد باشد
۳. هشیار باشد.
۴. فقیر نباشد. بر اساس این شرط، بر فقیر زکات فطره واجب نیست [۱۰].

جنس و مقدار زکات فطره

کلمات فقها در بیان جنس زکات فطره مختلف است. برخی، تنها گندم، جو، خرما و کشمش را ذکر کرده‌اند. برخی دیگر، ذرت یا کشک را نیز به آنها افزوده‌اند. گروه سوم، آن پنج چیز را به اضافه شیر ذکر کرده و گروه چهارم، برنج را نیز بر شش چیز یاد شده افزوده‌اند.
مشهور متأخران، جنس زکات فطره را قوت غالب بیشتر مردم دانسته‌اند.
در زکات فطره، پرداخت قیمت اجناس یاد شده نیز کفایت می‌کند.
مقدار زکات فطره برای هر نفر (چهار مُد، برابر شش رطل مدنی و نه رطل عراقی، حدود سه کیلو گرم) است[۱۱].

وقت زکات فطره

وقت زکات فطره‌به شرح زیر است:
۱. کسی‌که نمازعیدفطر می‌خواند، به احتیاط واجب پیش از نماز عید زکات فطره را بدهد.
۲. کسی که نماز عید نمی‌خواند، می‌تواند دادن فطره را تا ظهر تأخیر بیندازد.
۳. کسی که به نیّت فطره مقداری از مال خود را کنار بگذارد و تا ظهر روز عید به مستحق ندهد، به احتیاط واجب هر وقت آن را می‌دهد، نیت فطره نماید.
۴. کسی که فطره را ندهد و کنار هم نگذارد، به احتیاط واجب بعداً بدون نیت ادا و قضا، فطره را بدهد[۱۲].

مصرف زکات فطره

بنابر قول مشهور و معروف میان فقها، مصرف زکات فطره، همان مصرف زکات مال است[۱۳].
برخی از فقهای معاصر قائلند که زکات فطره را بنابر احتیاط واجب باید به فقراء عطا کرد[۱۴].

زکات فطره میهمان

زکات فطره ی مهمان بر میزبان واجب است. هرچند در این مسئله اختلاف نظر وجود دارد که با یک مرتبه افطاری‌خوردن در شب عید فطر، زکات بر میزبان واجب می‌شود یا نه. برخی معتقدند همینکه عنوان مهمان تحقق یابد، هرچند یک لحظه قبل از رسیدن به زمان افطار شب عید باشد، زکات بر میزبان واجب است، اما برخی دیگر برآنند که در این مسئله میهمانی که از نظر عرف، گفته شود نان‌خور صاحب خانه است، زکاتش بر میزبان واجب است. اقوال دیگری نیز در این مسئله ذکر شده، از جمله: شرط بودن مهمانی در طول ماه ؛ نیمه دوم ماه ؛ دهه آخر ماه ؛ دو شب آخر ماه و شب آخر ماه از دیگر اقوال در مسئله است[۱۵].

اولویت در مصرف زکات فطره

مستحب است در مصرف زکات فطره، فقرای خویشاوند را در اولویت قرار داد.
پیامبر اکرم «صلّی الله علیه و آله و سلّم» می‌فرماید: «سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَیُّ الصَّدَقَهِ أَفْضَلُ قَالَ عَلَی ذِی الرَّحِمِ الْکَاشِحِ ؛ بهترین صدقه آن است که به خویشاوندی که با تو دشمن است چیزی بدهی»[۱۶].
و سپس به همسایگان اختصاص داده شود.
«جیران الصدقه أحقّ بها ؛ همسایگان به صدقه سزاوارترند»[۱۷].
ترجیح فقرای اهل علم و فضیلت بر غیر آنان در دادن زکات مستحب است[۱۸].
امام باقر ( علیه السلام ) می‌فرماید: «إِنِّي رُبَّمَا قَسَمْتُ الشَّيْ‏ءَ بَيْنَ أَصْحَابِي أَصِلُهُمْ بِهِ فَكَيْفَ أُعْطِيهِمْ فَقَالَ أَعْطِهِمْ عَلَى الْهِجْرَةِ فِي الدِّينِ وَ الْعَقْلِ وَ الْفِقْه‏؛ عتبه می‌گوید: به امام باقر گفتم: من گاه چیزی را به عنوان هدیه میان یارانم توزیع می‌کنم شیوه آن، بهتر است چگونه باشد امام فرمود: آنان که برای دین، مهاجرت کرده و از خرد و فقاهت بیشتری برخوردارند، پیش دار»[۱۹].

آثار زکات فطره

در روایات اسلامی برای زکات فطره آثار و فوایدی ذکر شده است :

موجب رستگاری انسان

پرداخت زکات فطره، موجب رستگاری انسان می‌شود.
قران کریم در این زمینه می‌فرماید: «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكَّى؛ به یقین کسی که پاکی جست (و خود را تزکیه کرد)، رستگار شد»[۲۰].

حفظ انسان از مرگ

عَنْ مُعَتِّبٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ: اذْهَبْ فَأَعْطِ عَنْ عِیَالِنَا الْفِطْرَهَ وَ أَعْطِ عَنِ الرَّقِیقِ وَ اجْمَعْهُمْ وَ لَا تَدَعْ مِنْهُمْ أَحَداً فَإِنَّکَ إِنْ تَرَکْتَ مِنْهُمْ إِنْسَاناً تَخَوَّفْتُ عَلَیْهِ الْفَوْتَ قُلْتُ وَ مَا الْفَوْتُ قَالَ الْمَوْتُ ؛ معتب می‌گوید: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: برو و فطره اهل خانه ما و فطره بردگان را پرداخت کن همه را در نظر بگیر و هیچ کس را وا مگذار، زیرا اگر یکی از آنها را ترک کنی و فطره او را پرداخت ننمایی من از فوت او واهمه دارم عرض کردم منظور از فوت چیست؟ فرمودند: مرگ[۲۱]
آیت الله سبحانی در شرح این روایت می‌گوید: «مراد از این روایت این است که زکات فطره مثل صدقه‌های دیگر مرگ را دفع و دور می‌کند ولی با همهٔ این حال علّت تامه برای دوری از مرگ نیست»[۲۲].

باعث قبولی روزه

یکی از بزرگترین فواید زکات فطره، قبولی روزه‌های ماه رمضان است.
امام صادق ( علیه السلام می‌فرماید:
إِنَّ مِنْ تَمَامِ الصَّوْمِ إِعْطَاءُ الزَّکَاهِ یَعْنِی الْفِطْرَهَ کَمَا أَنَّ الصَّلَاهَ عَلَی النَّبِیِّ ص مِنْ تَمَامِ الصَّلَاهِ لِأَنَّهُ مَنْ صَامَ وَ لَمْ یُؤَدِّ الزَّکَاهَ فَلَا صَوْمَ لَهُ إِذَا تَرَکَهَا مُتَعَمِّداً وَ لَا صَلَاهَ لَهُ إِذَا تَرَکَ الصَّلَاهَ عَلَی النَّبِیِّ... ؛ همانا دادن زکات فطره از جمله عوامل تمام کننده و کمال بخش روزه است همانگونه که صلوات بر پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلّم) از جمله عوامل تمام کننده نماز است ؛ چرا که هر کس روزه بگیرد ولی زکات فطره را عمداً ترک کند و ادا نکند پس مانند آن است که روزه‌ای نگرفته است همانگونه که هر گاه کسی نماز بگذارد ولی صلوات بر حضرت رسول(ص) نفرستند مانند آن است که نماز نگزارده است...»[۲۳].

زکات فطره باعث زیادی رزق و روزی

در روایات اسلامی آمده است که پرداخت زکات به طور مطلق، موجب زیادی روزی انسان می‌شود. و یکی از اقسام زکات، زکات فطره است.
امام باقر (علیه السلام) می‌فرماید: «الزَّکَاهُ تَزِیدُ فِی الرِّزْق ؛ زکات موجب زیادی رزق و روزی می‌شود»[۲۴].

فقر زدایی

یکی از بزرگترین فایده و اثر، زکات فطره زدودن فقر از چهرهٔ جامعهٔ اسلامی است.
با پرداخت زکات فطره به فقرا و مساکین، مشکلات اقتصادی فقراء حل می‌شود. و همچنین می‌توان از محل جمع آوری شده زکات فطره مدارس، کتابخانه‌ها، مساجد، و سایر مراکز دینی و فرهنگی ایجاد نمود.

آداب پرداخت زکات فطره

برای پرداخت زکات، آداب فراوانی ذکر شده است که مراعات آن‌ها ارزش کار را بالا می‌برد.
آداب پرداخت زکات فطره عبارتند از:

رضایت قلبی

پرداخت زکات فطره باید برخاسته از رضایت قلبی و طیب خاطر باشد.
امام علی ( علیه السلام ) می‌فرماید:
« وَ مَنْ لَمْ یُعْطِهَا طَیِّبَ النَّفْسِ بِهَا یَرْجُو بِهَا مِنَ الثَّوَابِ مَا هُوَ أَفْضَلُ مِنْهَا فَإِنَّهُ جَاهِلٌ بِالسُّنَّهِ مَغْبُونُ الْأَجْرِ ضَالُّ الْعُمُرِ طَوِیلُ النَّدَمِ بِتَرْکِ أَمْرِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَل ؛ کسی نباید به دنبال زکاتی که داده چشم بدوزد، و از دادن آن زیاد اندوهگین باشد، زیرا کسی که آن را از روی بی میلی بپردازد، و به چیزی زیادتر از آنچه داده امید بسته باشد به سنّت پیامبر (ص) نادان، و در اجر و پاداش زیانکار، و در عمل گمراه، و پشیمانی او بسیار خواهد بود»[۲۵].

احترام به فقراء

هنگام پرداخت زکات فطره، احترام و آبروی فقراء را حفظ کند و با آنها محترمانه سخن گوید و منّت بر سر آن‌ها نگذارد.
در حدیثی از امام باقر ( علیه السلام ) نقل شده: «عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی جَعْفَرٍ ع الرَّجُلُ مِنْ أَصْحَابِنَا یَسْتَحْیِی أَنْ یَأْخُذَ مِنَ الزَّکَاهِ فَأُعْطِیهِ مِنَ الزَّکَاهِ وَ لَا أُسَمِّی لَهُ أَنَّهَا مِنَ الزَّکَاهِ فَقَالَ أَعْطِهِ وَ لَا تُسَمِّ لَهُ وَ لَا تُذِلَ الْمُؤْمِنَ ؛ عاصم بن حمید، از ابو بصیر روایت کرده است که گفت: به امام ابو جعفر علیه السّلام معروض داشتم: مردی از یاران ما شرم می‌کند از اینکه زکات بگیرد، آیا جایز است که آن را به او بدهم و نام زکات بر آن ننهم؟ فرمود: همین گونه به او بده و نام زکات را نزد او بر آن منه و مؤمن را خوار مساز[۲۶].

سرعت در پرداخت زکات فطره

سرعت در پرداخت زکات برکاتی دارد از جمله:
۱. نشانه عشق و علاقه نسبت به تکالیف است
۲. فقیر در اثر تاخیر پرداخت، آبروی خود را با سوال و درخواست نمی‌ریزد
۳. راه را به روی وسوسه‌های شیطان و افراد بخیل یا پیش آمد حوادثی که ممکن است مانع پرداخت شوند، می‌بندد.
۴. فقراء از اضطراب و دلهره، زودتر نجات می‌یابند.

پرداخت علنی

علاوه بر کمک‌های مخفیانه‌ای که نشانه اخلاص و حفظ آبروی گیرندگان است، باید گاهی از اوقات پرداخت‌ها آشکار باشد تا دیگران هم تشویق شده و کمک کردن به دیگران جزء فرهنگ جامعه شود و هم انسان به بخل و بی تفاوتی متهم نشود.

چه کنیم که مردم زکات فطره را بپردازند

تقویت باورهای دینی و اعتقادی

ابتدا باید به سراغ ریشه‌های اعتقادی و فکری و فرهنگی رفت:
اگر کسی باور کند مالی که در اختیار اوست، امانت و هدیه خدایی است.
اگر باور کند دعای محرومان، مشکل‌های زندگی او را حل می‌کند.
اگر باور کند که خدا جای آنچه را انفاق می‌شود، پر می‌کند.
اگر باور کند انفاق او همچون دانه‌ای است که تبدیل به خوشه‌های متعدد و صدها دانه می‌شود.
اگر باور کند فقیر، کمک مالی او را برای قیامتش حمل می‌کند.
اگر باور کند سیر شدن فقرا، یک لذّت معنوی و آرامش درونی به همراه دارد.
اگر باور کند کمک امروز او به صورت چهره زیبایی در برزخ مونس او خواهد بود.
اگر باور کند حل مشکل مسلمین، حل مشکل رسول خدا صلی الله علیه وآله است.
اگر به آثار و برکات و پاداش‌های کمک به دیگران ایمان داشته باشد.
و اگر خطرات بی تفاوتی، کنزاندوزی، بخل و حرص را بداند و با تاریخ ثروتمندان بی تفاوت آشنا شود، خود را برای پرداخت خمس و زکات و انفاق و... آماده می‌کند.
اگر بدانیم خدایی از ما قرض خواسته و فرموده است: «مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافًا كَثِيرَةً وَاللَّهُ يَقْبِضُ وَيَبْسُطُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ؛[۲۷] کیست که به خدا «قرض الحسنه‌ای» دهد، (و از اموالی که خدا به او بخشیده، انفاق کند،) تا آن را برای او، چندین برابر کند؟ و خداوند است (که روزی بندگان را) محدود یا گسترده می‌سازد (و انفاق، هرگز باعث کمبود روزی آنها نمی‌شود). و به سوی او باز می‌گردید (و پاداش خود را خواهید گرفت)».

بیان آثار و برکات پرداخت زکات در جامعه

بی گمان اگر در جوامع اسلامی، وظیفه پرداخت و دریافت زکات به صورت منسجم درآید، سرمایه‌ای که از این راه جمع می‌گردد، به رقم سرسام آوری خواهد رسید. چنانچه این سرمایه عظیم به بینوایان و نیازمندان اختصاص یا صرف دیگر کارهای خیر شود بی شک تحوّلی عظیم در زندگی امت اسلامی پدید خواهد آمد.
امام موسی کاظم ( علیه السلام ) می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَضَعَ الزَّکَاهَ قُوتاً لِلْفُقَرَاءِ وَ تَوْفِیراً لِأَمْوَالِکُمْ ؛ خداوند عزوجل زکات را به منظور تأمین روزی تهیدستان و افزایش داراییهای شما وضع کرده است»[۲۸].

گماردن افراد مورد اعتماد بومی جهت جمع آوری زکات فطره

اگر کشاورزان و دامداران و به طور کلی امت اسلامی اطمینان داشته باشند که پرداخت زکات فطره یا هر وجهی که معمولاًحکومت و دولت از مردم دریافت می‌دارد، به دست نیازمندان می‌رسد یا در هدف اصلی هزینه می‌گردد قطعا از اداء این فرایض استقبال نموده و همکاری خوبی با دولت مردان خواهند داشت.
اعتماد در مسائل مالی نقش اساسی دارد ؛ اطمینان به این که تحویل گیرنده زکات فطره چه کسی است و به دست چه کسی یا کسانی می‌رسد و در چه راه‌هایی مصرف و هزینه می‌شود. از این رو دست اندر کاران امر زکات حتما می‌باید از افراد مورد اعتماد ـ حتی الامکان بومی ـ باشند.
به تجربه ثابت گردیده که هرگاه جمع آورندگان خمس، زکات یا وجوه شرعی دیگر، مورد اعتماد مردم بوده‌اند استقبال فوق العاده‌ای از سوی مردم مؤمن به عمل آمده است.

دولت و زکات فطره

یکی از وظایف مهم حکومت، دریافت زکات است تا با این عمل جامعهٔ اسلامی را از فقر دور نموده و اقتصاد جامعه اسلامی را توسعه دهد.
دولت بااستفاده از رسانه می‌تواند تبلیغات و اطلاع رسانی در باب زکات داشته باشد. و برای توسعهٔ امر زکات از زکات دهندگان نمونه تقدیر به عمل بیاورد. و همچنین به مناطق و استان‌هایی که که در پرداخت زکات فعال هستند خدمات زیادی را اعمال کنند.
با وجود این که دولت در سامان دهی جمع آوری زکات باید نقش اساسی داشته باشد، ولی خود مردم مسلمان هم نقش کاملا موثری در نحوهٔ پرداخت و مصرف زکات را باید ایفا کنند و به اولویت‌های مصرف زکات توجه کامل داشته باشند.

نتیجه گیری

زکات فطره امری عبادی است که فواید و آثار فردی و اجتماعی دارد.
یک فرصت بسیار عالی است که با برنامه ریزی دقیق می‌توان مشکلات مالی فقراء و مساکین را حل نمود.

کتاب شناسی

۱. الزکاه فی الشریعه الاسلامیه الغرّاء، جعفر سبحانی، قم، مؤسسه امام صادق، ۱۳۸۲ ه ش.
۲. اسرار احکام زکات از دیدگاه قرآن و روایات معصومین، جواد صادقی، تهران، نشر فاخر، ۱۳۸۱ ه ش.
۳. زکات، محسن قرائتی، تهران، ستاد اقامه نماز و احیای زکات، ۱۳۸۱ ه ش.
۴. زکات در اسلام، اکبر دهقان، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و دفتر نشر اسلامی، ۱۳۷۸ ه ش.
۵. زکات در اسلام (فقهی، تربیتی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی)، احمد محسنی گرگانی، قم، پیام مهدی، ۱۳۷۷ ه ش.
۶. زکات دومین زیربنای اقتصادی اسلام، حسین موسوی راد لاهیجی، قم، نشر امام شناسی و آثار الحجه، ۱۳۷۹ ه ش.
۷. زکات سرمایه فقر زدایی، هدایت الله طالقانی، تهران، نشر مؤسسه توسعه روستایی ایران، ۱۳۷۹ ه ش.

مقاله

۱. سید ضیاء الدین کیا حسینی، نقش زکات فطره در فقر زدایی مطالعه موردی: ایران ۱۳۸۵ -۱۳۷۰، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ش ۳۱، قم، ۱۳۸۷ ه ش.

فهرست منابع

راغب اصفهانی، حسین بن محمد، تحقیق مفردات الفاظ قرآن، چاپ دوم، مرتضوی، تهران،، ۱۳۷۴ش.
جعفر سبحانی، الزکات فی الشریعه الاسلامیه الغراء، موسسه امام صادق، قم، ۱۳۸۲ ه ش.
ویکی شیعه، زکات فطره.
علامه طباطبایی، تفسیر المیزان ، چاپ پنجم، دفتر انتشارات اسلامی، قم، ۱۳۷۴ش.
طبرسی، حسن بن فضل، مکارم الأخلاق ، چاپ چهارم، نشرشریف رضی قم، ۱۴۱۲ ق.
عروسی حویزی، تفسیر نور الثقلین، نشر اسماعیلیان، قم، ۱۴۲۳ ه ق.
زمخشری، تفسیر کشاف، دار الکتب العربی، بیروت، ۱۴۰۷ ه ق.
محمد کاظم یزدی، عروه الوثقی، موسسه نشر اسلامی چاپ اول، قم، ۱۳۷۵ ه ش.
سید خوئی، توضیح المسائل.
شیخ کلینی، کافی، چاپ چهارم، دار الکتب الاسلامیه، تهران، ۱۴۰۷ ه ق.
محمد بن علی ابن بابویه، من لا یحضر الفقیه، چاپ دوم، دفتر انتشارات اسلامی، قم ۱۴۱۳ ه ق.
شیخ طوسی، امالی، ص۲۹۶، چاپ اول، دار الثقافه، قم، ۱۴۱۴ ه ق.
علامه مجلسی، بحار الأنوار ، چاپ اول، موسسه الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ ق.
علامه حلّی، تذکره الفقهاء، چاپ اول، ال البیت، قم، ۱۴۱۴ ه ق.
شیخ طوسی، تهذیب الاحکام ،چا پ چارم، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۴۰۷ ه ق

پا نویس

  1. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ قرآن، ج2، ص145.
  2. جعفر سبحانی، الزکات فی الشریعه الاسلامیه الغراء، ج2، ص579.
  3. ویکی شیعه، زکات فطره.
  4. الاعلی /14.
  5. علامه طباطبایی، المیزان، ج 20، ص439.
  6. طبرسی، حسن بن فضل، مکارم الأخلاق، ص473 .
  7. مریم /31.
  8. عروسی حویزی، تفسیر نور الثقلین، ج3، ص335.
  9. زمخشری، تفسیر کشاف، ج4، ص740.
  10. محمد کاظم یزدی، عروه الوثقی، ج4، ص203.
  11. سید خوئی، توضیح المسائل، ج1، ص344.
  12. سید خوئی، توضیح المسائل، ج1، ص346، مسالهٔ 2038.
  13. نجفی، جواهر الکلام، ج15 ، ص538.
  14. سیستانی، توضیح المسایل، ص258، مسالهٔ 2023.
  15. یزدی، العروه الوثقی، ج۴، ص۲۰۷ ـ ۲۰۸.
  16. شیخ کلینی، کافی، ج4، ص10، دارالاسلامیه.
  17. علامه حلّی، تذکره الفقهاء، ج5، ص401.
  18. جفی، جواهر الکلام، ج15، ص542.
  19. شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ج4، ص101.
  20. الاعلی /14.
  21. شیخ کلینی، کافی، ج4 ،ص174.
  22. جعفر سبحانی، الزکات فی الشریعه الاسلامیه الغراء، ج2، ص579.
  23. محمد بن علی ابن بابویه، من لا یحضر الفقیه، ج2، ص183.
  24. شیخ طوسی، امالی، ص296.
  25. علامه مجلسی، بحار الأنوار ، ج33، ص447.
  26. کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق، کافی ، ج3، ص564.
  27. بقره /245
  28. شیخ کلینی، کافی، ج3، ص498.