فرهنگ مصادیق:رو به قبله کردن میت در قبر

از پژوهشکده امر به معروف
پرش به: ناوبری، جستجو
رو به قبله کردن میت در قبر

کلیدواژه: قبله، حالت خوابیدن، دفن، روبه قبله بودن.

رو به قبله خوابیدن

پرسش

آیا این مطلب صحیح است که برای خوابیدن و استراحت کردن به طرف قبله بخوابیم و یا برای دفن کردن هم به این صورت عمل کنیم؟ اگر جواب مثبت است، لطفاً دلیل و سند آن را بیان بفرمایید؟

تذکر

این پرسش در دو بخش مطرح شده است و ما نیز بر همان اساس به پاسخ می‌دهیم.

آداب خوابیدن

خوابیدن رو به قبله

در بخش اول از خوابیدن و استراحت کردن به طرف قبله پرسش شده است.
نظر به این که دین اسلام آخرین دینی است که از جانب خداوند برای هدایت و کمال بشر فرستاده شده است از این جهت لازم است دین کامل و جامعی باشد از این رو تمام نیازهای بشر از کوچک و بزرگ و خرد و کلان در آن وجود دارد[۱]. از جمله برای خواب نیز از جانب دین احکامی مطرح شده که اینها الزام آور نیست، بلکه سنت و مستحب است که ما در این جا به برخی از آنها اشاره می‌نماییم.
امام هادی (علیه السلام) فرمود: "ما اهل بیت هنگام خوابیدن ده چیز را مراعات می‌کنیم: طهارت داشتن، صورت بر کف دست راست نهادن، سی و سه مرتبه سبحان الله، سی و سه مرتبه الحمد الله، و سی و چهار مرتبه الله اکبر گفتن، رو به قبله خوابیدن به گونه‌ای که صورت هایمان رو به قبله قرار گیرد، خواندن سوره حمد و آیه الکرسی و آیه شهد الله..[۲] پس هر که چنین کند بهره خود را از آن شب گرفته است[۳].

انواع خوابیدن

در روایات ما شیعیان، خوابیدن به چهار بخش تقسیم شده است که بهترین نوع آن برای مؤمن خوابیدن بر پهلوی راست و رو به قبله است.
عبدالله بن احمد بن عامر طائی از امام رضا (علیه السلام) و او از پدرانش نقل می‌کند که حسین بن علی (علیهماالسلام) فرمود: " علی بن ابی طالب (علیهماالسلام) در مسجد کوفه بود که مردی از اهل شام به پا خاست و از او مسئله‌هایی پرسید، در میان سؤال‌های او یکی هم این بود که گفت: به من خبر بده که خوابیدن چند نوع است؟ فرمود: خوابیدن بر چهار وجه است: پیامبران بر پشت می‌خوابیدند، چشمانشان نمی‌خوابید و در انتظار وحی خدا بودند، و مؤمن بر پهلوی راست و رو به قبله می‌خوابد و پادشاهان و فرزندان آنها بر پهلوی چپ می‌خوابند تا آنچه خورده‌اند گوارا گردد و شیطان و برادرانش و هر دیوانه و مریض به روی خود می‌خوابند"[۴][۵].

آداب کفن و دفن

اما در جواب بخش دوم سؤال یعنی دفن کردن میت رو به قبله باید گفت: اسلام برای تمام مراحل زندگی انسان از بدو حیات تا زمان جان دادن شخص و حتی برای دفن و کفن وی احکامی دارد که ما در این جا به برخی از آنها اشاره می‌کنیم.

روبه قبله قرار دادن محتضر

امام صادق (علیه السلام) فرمود: "اگر کسی به سختی و دشواری جان می‌دهد، باید او را به جایگاه نمازش منتقل سازند"[۶] و در حدیث دیگری می‌فرماید: "اگر کسی در آستانه مرگ قرار گیرد و جان سپردن او با دشواری و شکنجه همراه گردد، او را به نمازخانه اش منتقل سازید و یا روی سجاده نمازش بخوابانید"[۷]
در مورد رو به قبله قرار دادن شخص در حال احتضار آن حضرت (علیه السلام) می‌فرماید: "اگر کسی از شما شیعیان در آستانه مرگ قرار بگیرد، پای او را به سوی قبله بکشانید و روی او را بپوشانید. و نیز- در موقع غسل دادن، رو به قبله، چاله‌ای حفر کنید و تخته جنازه را روی آن بگذارید، به صورتی که پای مرده و صورت او مواجه با قبله باشد"[۸].

روبه قبله قرار دادن میت

دربارهٔ رو به قبله قرار دادن میت در قبر، روایات فراوانی در کتاب وسائل الشیعه وجود دارد، به گونه‌ای باب مستقلی را به خود اختصاص داده است. این روایات بیان می‌دارد که باید میت را در قبر به نحوی قرار داد که روی دست راست قرار گیرد و صورتش به سمت قبله باشد. از جمله آنها این روایت است.
امام صادق (علیه السلام) می‌فرماید: "براء بن معرور انصاری در مدینه بود و پیامبر اسلام در مکه که براء در آستانه مرگ قرار گرفت (این زمانی بود که پیامبر و مسلمانان به سمت بیت المقدس نماز می‌خواندند) سفارش نمود که صورتش را در قبر به سمت پیامبر (صلی الله علیه وآله) که در مکه بود قرار دهند و به ثلث مالش نیز سفارش نمود و این سنت قرار گرفت[۹][۱۰] از این رو و بر اساس ادله دیگر فقها فتوا دادند که میّت را باید در قبر به پهلوی راست طوری بخوابانند که جلوی بدن او رو به قبله باشد[۱۱].

منبع

پایگاه اسلام کوئست

پا نویس

  1. اگر مورد جدیدی (مسائل مستحدثه) پیش آمده باشد فقهای بزرگ شیعه با استفاده از قواعد کلی که در اختیار دارند احکام آن را از منابع دینی استخراج می‌کنند.
  2. سوره آل عمران/۳، آیه۱۸.
  3. حسین، استاد ولی، آداب، سنن و روش رفتاری پیامبر گرامی اسلام، ص ۸۰، انتشارات پیام آزادی، تهران، چاپ سوم، ۱۳۸۱ ش .
  4. شیخ صدوق، الخصال، ج ۱، ص ۲۶۲، انتشارات جامعه مدرسین قم، ۱۴۰۳ ه ق.
  5. شیخ صدوق، عیون أخبار الرضا (ع)، ج ۲، ص ۲۲۳.
  6. کلینی، الاصول من الکافی، ج ۳، ص ۱۲۵، چاپ چهارم، دار الکتب الإسلامیه، تهران، ۱۳۶۵ ه ش.
  7. کلینی، الاصول من الکافی، ج ۳، ص ۱۲۶، چاپ چهارم، دار الکتب الإسلامیه، تهران، ۱۳۶۵ ه ش.
  8. کلینی، الاصول من الکافی، ج ۳، ص ۱۲۷، چاپ چهارم، دار الکتب الإسلامیه، تهران، ۱۳۶۵ ه ش.
  9. شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج ۳، ص ۲۳۱، مؤسسه آل البیت علیهم السلام، قم، ۱۴۰۹ ه ق.
  10. شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج ۱۹، ص ۲۷۱، مؤسسه آل البیت علیهم السلام، قم، ۱۴۰۹ ه ق.
  11. توضیح المسائل، ص ۸۲، م ۶۱۵.
منبع: [http: //wikiporsesh.ir ویکی پرسش] - تاریخ برداشت: 94/11/29