فرهنگ مصادیق:دفاع از نفس

از پژوهشکده امر به معروف
(تغییرمسیر از دفاع از نفس)
پرش به: ناوبری، جستجو
دفاع از نفس

کتب مرتبط

ردیف عنوان

مقالات مرتبط

ردیف عنوان
۱ دفاع شخصی - ویکی پدیا
۲ دفاع مشروع حق است

مصادیق مرتبط

ردیف عنوان
۱ دفاع از آبروی مسلمین
۲ دفاع از اسلام
۳ دفاع از جان مسلمین
۴ دفاع سایبری
۵ دفاع از کشور
۶ دفاع از مال مسلمین
۷ دفاع از ناموس
۸ سهل انگاری در دفاع و جهاد
۹ دفاع
۱۰ وکالت و دفاع از مجرمان
۱۱ فرار از دفاع
۱۲ عمل طبق هوای نفس
۱۳ تسلیم در برابر هوای نفس دیگران

چندرسانه‌ای مرتبط

ردیف عنوان

مرتبط‌های بوستان

ردیف عنوان

نرم‌افزارهای مرتبط

ردیف عنوان

اگر فردی برای دفاع از خود مرتکب قتل و جرح شود، چه پیامدهایی دامنگیر او خواهد شد؟ - اسلام کوئست

پرسش
در اسلام حکم دعوا کردن و گلاویز شدن با کسانی که مشکل ساز هستند یا اهانت و بی احترامی می‌کنند چیست؟ اگر کسی ناخواسته مرتکب جرح یا قتل از روی عصبانیت و نادانی در حال دفاع از خود در بیرون از منزل باشد حکم شرعی آن چیست؟

پاسخ اجمالی

در اختلافاتی که بین افراد جامعه پیش می‌آید هیچ یک از طرفین، حق درگیری و برخورد فیزیکی با دیگری را ندارد[۱]

از نظر اسلام تنها راه حل اختلافات و احقاق حق، رجوع به افراد خیرخواه و یا مراجعه به محاکم قضایی اسلامی است. لذا اگر صاحب حق با شخصی که حق او را ضایع کرده، خود سرانه به درگیری بپردازد و ضربه‌ای بر او وارد سازد که منجر به صدمه و یا جراحتی شود طرف مقابل حق قصاص یا گرفتن دیهٔ آن را طبق قانون جزائی اسلام دارد.

بله دفاع از مال و ناموس و جان خود در مقابل دزد و افراد جانی و... لازم و امری مشروع است[۲]اما در این دفاع باید سلسله مراتب اعمالی که موجب باز دارندگی می‌شود رعایت شود و به پایین‌ترین درجه آن اکتفا شود.

بعضی از فقهاء بزرگوار در این باره فرموده‌اند: «و مراتب در دفاع واجب یا جائز در غیر محارب، رعایت آنها در سهولت و صعوبت لازم است؛ و اگر هیچ وسیله برای نجات، محتمل نبود، پس در حرمت استسلام و وجوب و دفاع‌های ضد تسلیم شدن (به مقدار ممکن) تأمل است.»[۳]

با این حال اگر کسی در حال دفاع از خود یا از اموال یا ناموس خود ناخواسته مرتکب جرح یا قتل شود، باید با ادله و شواهد کافی بتواند در دادگاه صالحه در حال دفاع بودن خود را ثابت نماید یا اگر در حال دفاع نبوده اما جرح یا قتل غیر عمدی انجام داده است غیر عمدی بودن جنایت را ثابت کند، که در این صورت ملزم به پرداخت دیه می‌باشد. در غیر این صورت اگر ادلهٔ موجود و ظاهر چیز دیگری باشد ادعای او پذیرفته نخواهد شد و دادگاه بر طبق ادلهٔ موجود و ظاهر، او را محکوم به قصاص می‌کند.

نتیجه این که از روایات و کلمات فقها بر می‌آید که:
۱. دفاع از نفس، ناموس، و مال جایز است.
۲. انسان اگر در حال دفاع کشته شود اجر شهید را دارا می‌باشد.
۳. دفاع سلسه مراتب دارد و اگر دفاع منحصر در کشتن جانی و متجاوز باشد، خون متجاوز هدر است و قاتل نه باید دیه‌ای پرداخت کند یا قصاص گردد. البته در مسایل مالی ائمه ترجیح داده‌اند که انسان از مال خود بگذرد و حداکثر سعی کند که درگیری مالی منجر به کشتن نشود مثلا در حال فرار دزد و... فرموده‌اند که کشتن آنان جایز نیست.
۴. اثبات دفاع در محکمه قضایی ربطی به جواز آن ندارد[۴].

بهر حال این بحث فروعاتی دارد که باید در مجال دیگر آن را پی گرفت اما به نحو کلی پاسخ همان است که بیان کردیم.

پا نویس

  1. حتی در مورد امر به معروف و نهی از منکر، در این زمان که نظام جمهوری اسلامی بر پا شده است مردم عادی فقط در مرحله تذکر و ارشاد با کلام و گفتار وظیفه دارند و مراحل بعدی امر به معروف و نهی از منکر (برخورد فیزیکی و تنبیهی) بر عهده نیروهای انتظامی و قضایی می‌باشد
  2. جامع المسائل (للبهجه)، ج‏5، ص: 212: «واجب است دفاع از مالی که مضطر به آن باشد و واجب باشد حفظ آن اگر چه امانت غیر باشد، و تسلیم جائز نیست؛ و در غیر این صورت، جائز است اگر اتلاف نفس، محتمل نباشد.»
  3. جامع المسائل (للبهجه)، ج‏5، ص: 213
  4. القواعد الفقهیه (للمکارم)، ج‏2، ص: 32؛ مبانی تحریر الوسیله، ج‏1، ص: 428؛ مبانی تکمله المنهاج، ج‏41، ص: 423؛ المبسوط فی فقه الإمامیه، ج‏8، ص: 76؛ تذکره الفقهاء (ط-الحدیثه)، ج‏9، ص: 435؛ مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام، ج‏15، ص: 52؛ وسائل الشیعه، ج‏15، ص: 120- 123
منبع:سایت اسلام کوئست - تاریخ برداشت: 1395/02/31