فرهنگ مصادیق:دروغ

از پژوهشکده امر به معروف
(تغییرمسیر از دروغ)
پرش به: ناوبری، جستجو
دروغ

محتویات

احادیث دروغ

پیامبر صلی الله علیه و آله

أَنَّ رَجُلًا أَتَی سَیِّدَنَا رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه و آله فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ عَلِّمْنِی خُلُقاً یَجْمَعُ لِی خَیْرَ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهِ فَقَالَ لَا تَکْذِب‏
مردی به رسول خدا صلی الله علیه و آله عرض کرد: به من اخلاقی بیاموزید که خیر دنیا و آخرت در آن جمع باشد، حضرت فرمودند: دروغ نگو.
بحارالأنوار (ط-بیروت) ج ۶۹، ص ۲۶۲، ح ۴۳

امام علی علیه السلام

لَیسَ الکَذِبُ مِن خَلائِقِ الإِسلامِ؛
دروغگویی از اخلاق اسلام نیست.
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۲۲۰، ح ۴۳۷۹

امام علی علیه السلام

(علامه) اَلایمانُ أَن تُؤثِرَ الصِّدقَ حَیثُ یَضُرُّکَ عَلَی الکَذِبِ حَیثُ یَنفَعُکَ؛
(نشانه) ایمان، این است که راستگویی را هر چند به زیان تو باشد بر دروغگویی، گرچه به سود تو باشد، ترجیح دهی.
نهج البلاغه (صبحی صالح) ص ۵۵۶، حکمت ۴۵۸

امام سجاد علیه السلام

اِتَّقُوا الکَذِبَ الصَّغیرَ مِنهُ وَ الکَبیرَ، فی کُلِّ جِدٍّ وَ هَزلٍ فَإِنَّ الرَّجُلَ إِذا کَذِبَ فِی الصَّغیرِ اجتَرَأَ عَلَی الکَبیرِ؛
از دروغ کوچک و بزرگش، جدّی و شوخیش بپرهیزید، زیرا انسان هرگاه در چیز کوچک دروغ بگوید، به گفتن دروغ بزرگ نیز جرئت پیدا می‌کند.
تحف العقول ص ۲۷۸

پیامبر صلی الله علیه و آله

اَلکَذِبُ یَنقُصُ الرِّزقَ؛
دروغ، روزی را کم می‌کند.
نهج الفصاحه ص ۳۷۳، ح ۱۰۸۷

امام علی علیه السلام

یَکْتَسِبُ الْکَاذِبُ بِکَذِبِهِ ثَلَاثاً سَخَطَ اللَّهِ عَلَیْهِ وَ اسْتِهَانَهَ النَّاسِ بِهِ وَ مَقْتَ الْمَلَائِکَهِ لَه‏
دروغگو با دروغگویی خود سه چیز بدست می‌آورد: خشم خدا را نسبت به خود، نگاه تحقیرآمیز مردم را نسبت به خود و دشمنی فرشتگان را نسبت به خود.
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۲۲۱، ح ۴۴۱۸

امام صادق علیه السلام

إِنَّ مِمَّا أَعَانَ اللَّهُ بِهِ عَلَی الْکَذَّابِینَ النِّسْیَان‏
از جمله کمکهای خداوند بر ضد دروغگویان فراموشی است.
کافی (ط-الاسلامیه) ج۲، ص ۳۴۱، ح ۱۵

امام عسکری سلام الله علیه

جُعِلَتِ الْخَبَائِثُ فِی بَیْتٍ وَ جُعِلَ مِفْتَاحُهُ الْکَذِبُ.
همه پلیدی‌ها را در خانه‌ای نهادند و کلید آن، دروغ است.
بحارالانوار (ط-بیروت) ج ۶۹، ص ۲۶۳

پیامبر صلی الله علیه و آله

إِنَّ اللّه عَزَّ وَ جَلَّ أَحَبَّ الکَذِبَ فِی الصَّلاحِ وَ أبغَضَ الصِّدقَ فِی الفَسادِ؛
خداوند عزوجل، دروغی را که باعث صلح و آشتی شود دوست دارد و از راستی که باعث فتنه شود بیزار است.
من لا یحضره الفقیه ج۴، ص ۳۵۳، ح۵۷۶۲

پیامبر صلی الله علیه و آله

الصدق طمأنینه و الکذب ریبه
راستگویی [مایه] آرامش و دروغگویی [مایه] تشویش است.
نهج الفصاحه ص ۵۴۸، ح ۱۸۶۴

پیامبر صلی الله علیه و آله

اعْلَمْ أَنَّ الصِّدْقَ مُبَارَکٌ وَ الْکَذِبَ مَشْئُوم‏
بدان که راستگویی، پر برکت است و دروغگویی، شوم.
تحف العقول ص ۱۴

پیامبر صلی الله علیه و آله

أَنَا زَعِیمٌ بِبَیْتٍ فِی رَبَضِ الْجَنَّهِ وَ بَیْتٍ فِی وَسَطِ الْجَنَّهِ وَ بَیْتٍ فِی أَعْلَی الْجَنَّهِ لِمَنْ تَرَکَ الْمِرَاءَ وَ إِنْ کَانَ مُحِقّاً وَ لِمَنْ تَرَکَ الْکَذِبَ وَ إِنْ کَانَ هَازِلًا وَ لِمَنْ حَسُنَ خُلُقُهُ.
من برای کسی که بگو مگو را رها کند، هر چند حق با او باشد و برای کسی که دروغ گفتن را اگر چه به شوخی باشد، ترک گوید و برای کسی که اخلاقش را نیکو گرداند، خانه‌ای در حومه بهشت و خانه‌ای در مرکز بهشت و خانه‌ای در بالای بهشت ضمانت می‌کنم.
خصال ص ۱۴۴، ح ۱۷۰

پیامبر صلی الله علیه و آله

عَلَیکُم بِالصِّدقِ فَاِنَّهُ مَعَ البِرِّ وَ هُما فِی الجَنَّهِ وَ ایّاکُم وَ الکِذبِ فَاِنَّهُ مَعَ الفُجورِ وَ هُما فِی النّارِ؛
شما را سفارش می‌کنم به راستگویی، که راستگویی با نیکوکاری همراه است و هر دو در بهشت اند و از دروغگویی بپرهیزید که دروغگویی همراه با بدکاری است و هر دو در جهنم اند.
نهج الفصاحه ص ۵۷۲، ح ۱۹۷۶

امام صادق علیه السلام

لَا یَنْبَغِی لِلْمَرْءِ الْمُسْلِمِ أَنْ یُوَاخِیَ الْفَاجِرَ وَ لَا الْأَحْمَقَ وَ لَا الْکَذَّابَ.
سزاوار نیست که مسلمان با بدکار و احمق و دروغگو رفاقت کند.
کافی (ط-الاسلامیه) ج۲، ص ۶۴۰، ح ۳

پیامبر صلی الله علیه و آله

مَنْ عَامَلَ النَّاسَ فَلَمْ یَظْلِمْهُمْ وَ حَدَّثَهُمْ فَلَمْ یَکْذِبْهُمْ وَ وَعَدَهُمْ فَلَمْ یُخْلِفْهُمْ فَهُوَ مِمَّنْ کَمُلَتْ مُرُوَّتُه وَ ظَهَرَتْ عَدَالَتُهُ وَ وَجَبَتْ أُخُوَّتُهُ وَ حَرُمَتْ غَیْبَتُهُ.
هر کس در معاشرت با مردم به آنان ظلم نکند، دروغ نگوید و خلف وعده ننماید، جوانمردیش کامل، عدالتش آشکار، برادری با او واجب و غیبتش حرام است.
تحف العقول ص ۵۷ - خصال ص ۲۰۸، ح ۲۸

امام صادق علیه السلام

سِتَّهٌ لَا تَکُونُ فِی مُؤْمِنٍ الْعُسْرُ وَ النَّکَدُ وَ الْحَسَدُ وَ اللَّجَاجَهُ وَ الْکَذِبُ وَ الْبَغْیُ.
شش (صفت) در مؤمن نیست: سخت گیری، بی خیری، حسادت، لجاجت، دروغگویی و تجاوز.
تحف العقول ص۳۷۷

امام علی علیه السلام

لَا تَسْتَشِرِ الْکَذَّابَ فَإِنَّهُ کَالسَّرَابِ یُقَرِّبُ عَلَیْکَ الْبَعِیدَ وَ یُبَعِّدُ عَلَیْکَ [إِلَیْکَ‏] الْقَرِیب‏
با دروغگو مشورت نکن، چون دروغگو، مانند سراب، دور را در نظرت نزدیک نشان می‌دهد و نزدیک را دور.
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۴۴۲، ح ۱۰۰۹۲

امام علی علیه السلام

لَوْ تَمَیَّزَتِ الْأَشْیَاءُ لَکَانَ الصِّدْقُ مَعَ الشَّجَاعَهِ وَ کَانَ الْجُبْنُ مَعَ الْکَذِب‏
اگر خصلت‌ها از یکدیگر متمایز و جدا شوند، هر آینه راستی با شجاعت باشد و بزدلی با دروغ.
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۲۱۹، ح ۴۳۴۹

امام صادق علیه السلام

تَرکُ الحُقوقِ مَذَلَّهٌ وَ إِنَّ الرَّجُلَ یَحتاجُ إِلی أَن یَتَعَرَّضَ فیها لِلکَذِبِ؛
ندادن حقوق (دیگران) ذلّت می‌آورد و انسان در این باره مجبور به دروغ گفتن می‌شود.
تحف العقول ص ۳۶۰

امام حسن عسکری علیه السلام

جُعِلتِ الخَبائِثُ فی بَیت وَ جُعِل مِفتاحُهُ الکَذِبَ؛ تمام پلیدیها در خانه‌ای قرار داده شده و کلید آن دروغگویی است.
نزهه الناظر و تنبیه الخاطر ص ۱۴۵ - بحار الانوار (ط-بیروت) ج ۷۵، ص ۳۷۷

امام علی علیه السلام

اَدَّبْتُ نَفْسی فَما وَجَدْتُ لَهابِغَیرِ تَقْوَی الاْلهِ مِنْ اَدَبِ
فی کُلِّ حالاتِها وَ اِن قَصُرَتْ اَفْضَلَ مِنْ صَمْتِها عَنِ الْکَذِبِ
وَ غیبَهِ النّاسِ اَن غیبَتَهُم حَرَّمَها ذُوالْجَلالِ فِی الْکُتُبِ
اِن کانَ مِن فِضَّهٍ کَلامُکِ یانَفْسُ فَاِنَّ السُّکوتَ مِن ذَهَبِ؛
به ادب و تربیت نفس خود پرداختم و برای آن/ادبی بهتر از تقوای الهی در تمام حالاتش نیافتم
و اگر از پس این امر برنیامد /برای آن چیزی بهتر از دم فروبستن از دروغ نیافتم
و از غیبت مردمان، همانا غیبت آنان را/خداوند با عظمت در کتاب‌ها حرام کرده است
ای نفس، اگر سخن تو/نقره است، سکوت طلاست
دیوان امیرالمؤمنین ص ۶۹

امام صادق علیه السلام

الْمُؤْمِنُ لَا یُخْلَقُ عَلَی الْکَذِبِ وَ لَا عَلَی الْخِیَانَهِ وَ خَصْلَتَانِ لَا یَجْتَمِعَانِ فِی الْمُنَافِقِ سَمْتٌ حَسَنٌ وَ فِقْهٌ فِی سُنَّهٍ.
مؤمن در سرشتش دروغ و خیانت نیست و دو صفت است که در منافق جمع نگردد: سیرت نیکو و دین شناسی.
بحار الانوار (ط-بیروت) ج ۷۵، ص ۲۵۱ - تحف العقول ص۳۶۷

امام علی علیه السلام

تَحَرِّی الصِّدقِ وَ تَجَنُّبُ الکَذِبِ اَجمَلُ شیمَهٍ وَ اَفضَلُ اَدَبٍ؛
راستگو بودن و پرهیز نمودن از دروغ، زیباترین اخلاق و بهترین ادب است.
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۲۱۷، ح ۴۲۹۴

امام علی علیه السلام

اَلصّادِقُ عَلی شَفا مَنجاهٍ وَ کَرامَهٍ وَ الکاذِبُ عَلی شُرُفِ مَهواهٍ وَ مَهانَهٍ؛
راستگو در آستانه نجات و بزرگواری است و دروغگو در لبه پرتگاه و خواری.
نهج البلاغه (صبحی صالح) ص ۱۱۷، خطبه ۸۶

امام علی علیه السلام

یَبلُغُ الصّادِقَ بِصِدقِهِ ما یَبلُغُهُ الکاذِبَ بِاحتیالِهِ؛
راستگو، با راستگویی خود به همان می‌رسد که دروغگو با حیله گری خود.
غررالحکم و دررالکلم ص ۸۰۹

امام موسی کاظم علیه السلام

اَداءُ الاَمانَهِ وَ الصِّدقُ یَجلِبانِ الرِّزقَ، وَ الخیانَهُ وَ الکَذِبُ یَجلِبانِ الفَقرَ وَ النِّفاقَ؛
ادای امانت و راستگویی روزی را زیاد می‌کند و خیانت و دروغگویی باعث فقر و نفاق می‌شود.
تحف العقول ص ۴۰۳

امام باقر علیه السلام

إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ جَعَلَ لِلشَّرِّ أَقْفَالًا وَ جَعَلَ مَفَاتِیحَ تِلْکَ الْأَقْفَالِ الشَّرَابَ وَ الْکَذِبُ شَرٌّ مِنَ الشَّرَابِ.
به راستی که خداوند عزوجل برای شر قفل‌هایی گذارد و کلید آن قفل‌ها را شراب قرار داد و دروغ از شراب بدتر است.
کافی (ط-الاسلامیه) ج ۲، ص ۳۳۹، ح ۳

امام صادق علیه السلام

الْکَلَامُ ثَلَاثَهٌ صِدْقٌ وَ کَذِبٌ وَ إِصْلَاحٌ بَیْنَ النَّاسِ قَالَ قِیلَ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ مَا الْإِصْلَاحُ بَیْنَ النَّاسِ قَالَ تَسْمَعُ مِنَ الرَّجُلِ کَلَاماً یَبْلُغُهُ فَتَخْبُثُ نَفْسُهُ فَتَلْقَاهُ فَتَقُولُ سَمِعْتُ مِنْ فُلَانٍ قَالَ فِیکَ مِنَ الْخَیْرِ کَذَا وَ کَذَا خِلَافَ مَا سَمِعْتَ مِنْهُ.
سخن سه گونه است: راست و دروغ و اصلاح میان مردم به آن حضرت عرض شد: قربانت اصلاح میان مردم چیست؟ فرمودند: از کسی سخنی دربارهٔ دیگری می‌شنوی که اگر سخن به گوش او برسد، ناراحت می‌شود. پس تو آن دیگری را می‌بینی و بر خلاف آنچه شنیده‌ای، به او می‌گویی: از فلانی شنیدم که در خوبی تو چنین و چنان می‌گفت.
کافی (ط-الاسلامیه) ج۲، ص ۳۴۱، ح ۱۶

امام علی علیه السلام

لا تُحَدِّثِ النّاسَ بِکُلِّ ما سَمِعتَ بِهِ، فَکَفی بِذلِکَ کَذِبا؛
هر چه را شنیدی برای مردم بازگو مکن، که همین برای دروغگویی (تو) کافی است.
نهج البلاغه (صبحی صالح) ص ۴۵۹، از نامه ۶۹

امام علی علیه السلام

اَمرانِ لا یَنفَکّانِ مِنَ الکَذِبِ: کَثرَهُ المَواعیدِ، وَ شِدَّهُ الاعتِذارِ؛
دو چیز از دروغ جدا نمی‌شود: بسیار وعده دادن و به شدت عذرخواهی نمودن.
شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید ج ۲۰، ص ۲۸۷، ح ۲۸۲

امام علی علیه السلام

اَلکَذِبُ فِی العاجِلَهِ عارٌ وَ فِی الآجِلَهِ عَذابُ النّارِ؛
دروغ در دنیا ننگ و عار است و در آخرت عذاب جهنم.
غررالحکم و دررالکلم ص ۹۱، ح ۱۷۳۷

امام علی علیه السلام

لَیسَ لِکَذوبٍ اَمانَهٌ، وَ لا لِفُجورٍ صیانَهٌ؛
دروغگو امانتدار نیست و بدکار، نگهدارنده اسرار.
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۲۲۰، ح ۴۳۸۷

پیامبر صلی الله علیه و آله

اِنَّ اَشَدَّ النّاسِ تَصدیقا لِلنّاسِ اَصدَقُهُم حَدیثا وَ اِنَّ اَشَدَّ النّاسِ تَکذیبا اَکذَبُهُم حَدیثا؛
هر کس راستگوتر است سخن مردم را بیشتر باور می‌کند و هر کس دروغگوتر است مردم را بیشتر دروغگو می‌داند.
نهج الفصاحه ص ۲۷۲، ح ۵۹۱

پیامبر صلی الله علیه و آله

ثلاث من کنّ فیه فهو منافق و إن صام و صلّی و حجّ و اعتمر و قال: «إنّی مسلم» من إذا حدّث کذب و إذا وعد أخلف و إذا ائتمن خان.
سه چیز است که در هر کس باشد منافق است اگر چه روزه دارد و نماز بخواند و حج و عمره کند و بگوید من مسلمانم، کسی که هنگام سخن گفتن دروغ بگوید و وقتی که وعده دهد تخلف نماید و چون امانت بگیرد، خیانت نماید.
نهج الفصاحه ص ۴۲۲، ح ۱۲۸۰

پیامبر صلی الله علیه و آله

آیَهُ المُنافِقِ ثَلاثٌ: اِذا حَدَثَ کَذِبَ وَ اِذا وَعَدَ اَخلَفَ وَ اِذا اؤتُمِنَ خانَ؛
نشان منافق سه چیز است: ۱ - سخن به دروغ بگوید. ۲ - از وعده تخلف کند .۳ - در امانت خیانت نماید.
نهج الفصاحه ص ۱۵۶، ح ۷

منبع:سایت شهیدآوینی - تاریخ برداشت :۹۵/۳/۲۲