فرهنگ مصادیق:خرید و فروش سگ

از پژوهشکده امر به معروف
(تغییرمسیر از خرید و فروش سگ)
پرش به: ناوبری، جستجو
خرید و فروش سگ

کتب مرتبط

ردیف عنوان

مقالات مرتبط

ردیف عنوان
۱ حکم شرعی خرید و فروش سگهای تزئینی
۲ سگ
۳ سگ نگه ندارید تا مریض نشوید
۴ علت نجاست سگ در اسلام چیست؟
۵ مساله نجاست سگ در اسلام
۶ نگهداری از سگ و لمس و بوسیدن آن
۷ خرید و فروش سگ تزئینی حرام است

مصادیق مرتبط

ردیف عنوان
۱ خرید مواد مخدر
۲ خرید و فروش آبزیان حرام گوشت
۳ خرید و فروش آنتن ماهواره
۴ خرید و فروش اعیان نجس
۵ خرید و فروش ابزار لهو و لعب
۶ خرید و فروش اسپرم
۷ خرید و فروش اکانت بازی
۸ خرید و فروش اماکن برای ربا خواری
۹ خرید و فروش اموال مسروقه
۱۰ خرید و فروش اموال موقوفه
۱۱ خرید و فروش انسان
۱۲ خرید و فروش بت
۱۳ خرید و فروش پایان نامه
۱۴ خرید و فروش حشرات
۱۵ خرید و فروش حرام
۱۶ خرید و فروش خرچنگ ، مارمولک ، لاک پشت
۱۷ خرید و فروش خوک
۱۸ خرید و فروش خون
۱۹ خرید و فروش رای
۲۰ خرید و فروش ربوی
۲۱ خرید و فروش سیگار
۲۲ مهار حیوان مهاجم مثل سگ هار
۲۳ خرید و فروش صلیب
۲۴ خرید و فروش فیلمهای فساد انگیز
۲۵ خرید و فروش قاچاق
۲۶ خرید و فروش کالای خارجی
۲۷ خرید و فروش کتب و مجلات ضالّه
۲۸ خرید و فروش مسجد
۲۹ خرید و فروش مسکرات
۳۰ خرید و فروش مواد محترقه
۳۱ فروش مصالح و ابزار به بت سازان
۳۲ فروش مواد مخدر
۳۳ فروش و اجاره فیلم‌های فساد انگیز
۳۴ فروش و اجاره مکان برای لهو و لعب
۳۵ فروش لوازم کار به مجسمه سازان

چندرسانه‌ای مرتبط

ردیف عنوان

مرتبط‌های بوستان

ردیف عنوان

نرم‌افزارهای مرتبط

ردیف عنوان

نویسنده: الیاس صالحی
تهیه و تدوین: پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر قم-95/10/18

سگ چگونه حیوانی است؟

سگ زیرگونه اهلی گرگ‌ها و پستانداری از راسته سگ سانان است. سگ نخستین جانوری است که به دست انسان اهلی شد. سگ‌ها متنوع‌ترین حیوان زمین هستند که میراث چند هزار سال مداخله انسان در روند جفت گیری و پرورش این حیوان است.
سگ‌ها نقش‌های مختلفی را در جوامع انسانی بر عهده گرفته‌اند و آدمیان از ایشان برای شکار، گله داری، بارکشی، محافظت، کمک به پلیس و نیروهای نظامی، همراهی و همدمی و کمک به اشخاص دچار ناتوانی استفاده کرده‌اند. در بعضی فرهنگ‌ها از آن به عنوان یک منبع غذایی هم استفاده شده است. در سال ۲۰۰۱ برآورد شده که حدود ۴۰۰ میلیون قلاده سگ در سراسر دنیا زندگی می‌کنند.
سگ‌ها شامل صدها نژاد متفاوت می‌شوند که بیشتر آن‌ها در چندصد سال اخیر به وسیله اصلاح نژادی توسط انسان‌ها ایجاد شده‌اند. [۱]

تعریف انواع سگ

سگ شکاری: سگ شکاری سگ آموزش دیده برای شکار می‌باشد و از جمله سگ‌های شکاری سگ سلوقی است.
سگ گله: سگی است که برای محافظت از گله تربیت شده است و چوپانان برای محافظت گله از شر درندگان از این سگها استفاده می‌کنند.
سگ نگهبان: سگی است که برای نگهبانی منازل یا باغات و یا مکان‌های دیگر تربیت شده است و حفاظت ملکی را به عهده دارند.
سگ پلیس: سگی است که تربیت شده است برای دفاع، تعقیب، شناسایی، و توانایی درک و کمک در عملیات تاکتیکی،گروگان گیری کند.
سگ زنده یاب: سگ زنده یاب جهت کشف اجساد و افراد زنده بعد از زلزله و سیل و حادثه‌های طبیعی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
سگ کشف مواد مخدر: این گونه جهت کشف مواد مخدر در خدمت پلیس و سازمانهای مبارزه با مواد مخدر، در بین راه‌ها، فرودگاه‌ها و کشتی‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.
سگ راه یاب برای نابینایان: یکی از با ارزشترین سگها که با تمامی قوانین زندگی حرکت در خیابانها شناسایی مغازه‌ها و منازل فرد نابینا را راهنمایی می‌کند.
سگ مسیریاب کوهستان: این گونه در خدمت جنگلبانان به شناسایی کوهستانها و به کمک کوهنوردان جهت پیدا کردن مسیر صحیح تربیت می‌شوند.
سگ جستجو گر: جستجو به صورت عمومی جهت همه کاری استفاده می‌شود. به عنوان مثال در زندانها بعد از فرار زندانی با بو کردن وسایل زندانی یا تختخواب آن شروع به جستجو در صحراها یا مناطق بسیار بزرگ می‌کند.
سگ ارتش: جهت کشف مین زمینی و بمب یاب، دفاع از زمینهای پایگاه ارتش، جستجو گر، شناسایی غریبه یا غیر ارتشی، محافظ و نمونهای بسیار تربیت شده قادر به انجام عملیات تاکتیکی ارتشی در کنار نیروی جهت پیشروی در خط اول جنگ به همراه پیاده نظام باشند.
سگ زینتی: سگ زینتی نیز نوعی از سگ است که هیچ استفاده عقلایی بر آن مترتب نیست و به صرف خوشکل بودن آن خریداری می‌شود و برای خوشگزاری یا تفریح می‌باشند.

سگ در قرآن

در قرآن کریم در چند مورد اسم سگ ذکر شده است و که هر کدام به موضوع خاصی اشاره دارد: در آیه ۴ از سوره مائده خداوند می‌فرماید: «ای پیامبر از تو سوال خواهند کرد که چه چیز برآنها حلال گردیده بگو برای شما هرچه پاکیزه است ، حلال شده و نیز حلال شده صیدی که به سگان آموخته‌اید ، که به آنها آنچه خدا به شما یاد داده می‌آموزید ، پس از صیدی که برای شما نگاهدارند بخورید و نام خدا را بر آن صید یاد کنید و از خدا بترسید که خدا زود به حساب خلق می‌رسد». و مورد دیگر آیه ۱۷۶ از سوره اعراف است که می‌فرماید: «و اگر ما به مشیت نافذ خود می‌خواستیم با آن آیات او را رفعت مقام می‌بخشیدیم لیکن او به زمین فرو ماند و پیرو هوای نفس گردید در این صورت حکایت او به سگی می‌ماند که اگر او را تعقیب کنی و یا او را به حال خود واگذاری به عوعو زبان کشدو ای رسول ما ، این است مردمی که آیات خدا را بعد از علم به آن تکذیب کردند این حکایت را به خلق بگو باشد که به فکر آیند.»

سگ اصحاب کهف

براساس آیات قرآن سگی بوده که به همراه اصحاب کهف به خواب سیصد و نه ساله رفته و با ایشان برخاسته است. گفته شده که او سگ گله بود و هنگامی که چوپانش به اصحاب کهف پیوست، او نیز به ایشان می‌پیوندد.
هنگامی که از ترس آواز در دادن و آگاه کردن دشمنان، می رانندش، او چون انسان به سخن می‌آید و می‌گوید:
«من او را می‌طلبم که شما می‌طلبید...» پس دست از او می‌دارند و او را با خود به غار می‌برند. خداوند چهار مرتبه سگ اصحاب کهف را در قرآن ذکر می‌کند و می‌فرماید: «سَيَقُولُونَ ثَلَاثَةٌ رَابِعُهُمْ كَلْبُهُمْ وَيَقُولُونَ خَمْسَةٌ سَادِسُهُمْ كَلْبُهُمْ رَجْمًا بِالْغَيْبِ وَيَقُولُونَ سَبْعَةٌ وَثَامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ قُلْ رَبِّي أَعْلَمُ بِعِدَّتِهِمْ مَا يَعْلَمُهُمْ إِلَّا قَلِيلٌ فَلَا تُمَارِ فِيهِمْ إِلَّا مِرَاءً ظَاهِرًا وَلَا تَسْتَفْتِ فِيهِمْ مِنْهُمْ أَحَدًا؛ گروهی خواهند گفت: «آنها سه نفر بودند، که چهارمین آنها سگشان بود!» و گروهی می‌گویند: «پنچ نفر بودند، که ششمین آنها سگشان بود.» - همه اینها سخنانی بی دلیل است - و گروهی می‌گویند: «آنها هفت نفر بودند، و هشتمین آنها سگشان بود.» بگو: «پروردگار من از تعدادشان آگاه تر است!» جز گروه کمی، تعداد آنها را نمی‌دانند. پس درباره آنان جز با دلیل سخن مگو؛ و از هیچ کس درباره آنها سؤال مکن!» [۲]
در مورد سگ اصحاب کهف نیز روایتی از امام رضا(ع) نقل شده است که فرمود: «از میان چهار پایان فقط سه رأس وارد بهشت می‌شوند، الاغ بلعم باعورا، سگ اصحاب کهف و گرگی که به جهت ظلم بیش از حدّ پاسبانی فرزند او را طعمه خویش نمود.» [۳]
از امام جعفر صادق (علیه السلام) نقل است که سگ اصحاب کهف یکی از سه حیوانی است که به بهشت برده می‌شود. [۴]

روایات خرید و فروش سگ

روایات وارد شده، از خرید و فروش سگ نهی کرده و بهای آن را «سُحت» [۵] می‌دانند. مثل:
۱- عَنْ عَبْدِ اللَّهِ الْعَامِرِیِّ، قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ(ع) عَنْ ثَمَنِ الْکَلْبِ الَّذِی لَا یَصِیدُ؛ فَقَالَ: سُحْتٌ؛ وَ أَمَّا الصَّیُودُ فَلَا بَأْسَ.
از امام صادق(ع) در مورد بهای سگی که شکاری نیست، سوال شد. حضرت فرمود: سُحت (حرام) است؛ اما (گرفتن بهای) سگ صید اشکالی ندارد.» [۶]
۲- عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ الْوَشَّاءِ، عَنِ الرِّضَا(ع) قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ: ثَمَنُ الْکَلْبِ سُحْتٌ وَ السُّحْتُ فِی النَّار.
در روایتی امام رضا(ع) فرمود: قیمت سگ سُحت است و سُحت در آتش است». [۷]
۳- عَنْ أَبِی بَصِیرٍ، قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ(ع) عَنْ ثَمَنِ کَلْبِ الصَّیْدِ؛ قَالَ: لَا بَأْسَ بِثَمَنِهِ وَ الْآخَرُ لَا یَحِلُّ ثَمَنُهُ.
ابی بصیر از امام صادق(ع) از بهای سگ شکاری سوال کرد، حضرت فرمود: اشکالی ندارد؛ اما بهای دیگر سگها حلال نیست.» [۸]
۴- فِی حَدِیثٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ(ص) قَالَ: ثَمَنُ الْخَمْرِ وَ مَهْرُ الْبَغِیِّ وَ ثَمَنُ الْکَلْبِ الَّذِی لَا یَصْطَادُ مِنَ السُّحْتِ.
رسول خدا(ص) در سخنی فرمود: بهای شراب ، بهای زناکار، و بهای سگی که شکار نمی‌کند، سُحت (حرام) است.» [۹]
این دسته از روایات غالباً اشاره به سگ صید دارند، امّا شامل سگهای دیگری هم که منفعت عقلایی دارند می‌شوند، چنانکه شیخ طوسی در مبسوط، [۱۰] سگ گله و نگهبان را همانندِ سگ صید می‌داند. [۱۱] از این روایات و سخن علما ـ که قبلا گذشت ـ استفاده می‌شود: هر سگی که منفعت عقلایی داشت، خرید و فروشش جایز؛ و الّا حرام است. و اگر سگ‌های زینتی و سگ ولگرد و ... خرید و فروش آنها حرام است بخاطر اینست که یا فاقد منفعت عقلایی بوده و یا منفعت قابل توجّهی ندارند.

سگ در ایران

نقش سگ در فرهنگ ایرانی هم جایگاه خودش را دارد. از سگ‌های گله که همیشه نگاهبان احشام روستائیان بوده تا سگ‌های شکاری که عصای دست شکارچیان ایرانی بوده‌اند. اما برخلاف غرب کمتر دیده شده که سگ‌ها وارد زندگی ایرانیان بعنوان عضوی از خانواده شوند. اما در سالهای اخیر عواملی موجب شده تا برخی از جوانان امروزی برخاسته از تاثیر این عوامل نگهداری و زندگی با سگ را در خانه و خانواده خود تجربه کنند. از بدترین آثار نگه داری سگ و سگ بازی در عصر ما این است که برای «انسان» که بالقوه اشرف مخلوقات است، نوعی تفاخر شده است! و این دیگر اوج حقارت و غرب زدگی و بی شخصیتی کسی است که در خانه سگ نگه می‌دارد یا با سگ بازی می‌کند، گمان می‌کند که به واسطه ی سگش، کلی دارای مقام، منزلت، شخصیت و وجه تمایز قابل افتخار شده است.
افزایش خرید و فروش سگ‌های خانگی- زینتی- در شهرهای بزرگ کشور و تردد این سگ‌ها در معابر عمومی و اماکن جمعی و معذب بودن بخش کثیری از افراد جامعه نسبت به حضور این حیوان در فضای زندگی شهری و آپارتمان نشینی، از معضلات سگ بازی و داشتن سگ‌های زینتی است .
خرید و فروش سگ شکاری، سگ گله و سگ خانه
خرید و فروش سگ، جز سگ شکاری جایز نیست؛ [۱۲] لیکن به قول برخی داد و ستد توله سگ، جهت آموزش دادن آن برای شکار جایز است. [۱۳]
بسیاری از فقها سگ نگهبان خانه، باغ، مزرعه و گله را نیز در حکم به سگ شکاری ملحق کرده‌اند؛ [۱۴] لیکن برخی خرید و فروش این نوع سگها را جایز ندانسته‌اند. [۱۵]
البته بنابر قول به عدم جواز داد و ستد، نگهداری آنها به منظور استفاده در نگهبانی جایز است. [۱۶] و نگهداری غیر آنها جایز نیست. [۱۷]
همانطور که خرید و فروش سگ گله و شگ شکاری و سگ نگهبان جایز است اجاره دادن سگ شکاری و سگ نگهبان جایز است. [۱۸]
خرید و فروش سگ تزئینی
یکی از معاملات حرام خرید و فروش سگ غیر شکاری است. [۱۹] در مورد معامله سگ‌های زینتی نیز سوالی از مراجع تقلید پرسیده شده است که در ذیل بیان می‌شود:
سؤال: اخیراً برخی خانواده‌ها با سگهای زینتی انس گرفته‌اند که آنها را در آغوش گرفته و در زندگی آنها حضور مؤثری دارد. خصوصاً برخی خانواده‌ها که از نعمت بچه محرومند به جای فرزند سگها را در آغوش می‌گیرند.
۱. آیا این سگها هم نجس العین هستند، که در اثر تماس با بدن انسان بدن را نجس کند؟
۲. آیا خرید و فروش این سگها از نظر شرعی چگونه است؟ و کسب درآمد از این راه چه صورت دارد؟
آیت الله مکارم شیرازی: خرید و فروش و نگهداری سگهای زینتی حرام است و مسلمانان نباید دنباله رو فرهنگ فاسد غرب باشند و باید از این گونه کارها پرهیز کنند.
آیت الله فاضل لنکرانی: بلی این سگها نیز نجس العین هستند و اگر با رطوبت مسریه با بدن و لباس یا سایر اشیا ملاقات کنند، موجب نجس شدن آنها می‌شود.
آیت الله سیستانی:۱. نجس العین هستند. ۲. باطل است.
آیت الله سبحانی: ۱. در صورت تماس سگ با بدن مرطوب نجس می‌شود. ۲. خرید و فروش این سگها چون فایده حلالی ندارند، جایز نیست.
آیت الله نوری همدانی: ۱.بله نجس العین هستند. اگر با بدن تماس پیدا کنند و رطوبت از آن سرایت کند بدن نجس می‌شود. ۲.جایز نیست و درآمد از این راه نیز حرام می‌باشد. [۲۰]

علت حرمت معامله سگ زینتی

صرف نجس بودن، سبب حرمت معامله نجاسات از جمله سگ نمی‌شود تا کسی بگوید: چرا با اینکه انواع سگ ـ سگ صید، شکار، ولگرد و زینتی ـ نجس هست، امّا معامله سگ صید جایز است ولی معامله سگ زینتی حرام است. چراکه ملاک در اینجا ملاک جواز خرید و فروش سگ انتفاع و عدم انتفاع عقلائی است، نه چیز دیگری.

تصرف در ثمن معامله سگ زینتی

یکی از معاملاتی که حرام و باطل است معامله عین نجاست است که یکی از موارد آن معامله سگ‌هایی است که فایده عقلایی ندارند مثل سگ‌های زینتی، که در این صورت اگر معامله‌ای باطل بود تصرف جنس فروخته شده و عوض آن نیز اشکال دارد و طرفین مالک آن نمی‌شوند، همانطور که مراجع تقلید به این موضوع فتوا داده‌اند:
مسأله: اگر چیزی را که می‌فروشند یکی از شرطهای معامله در آن نباشد مثلًا چیزی را که باید با وزن خرید و فروش کنند، بدون وزن معامله نمایند، معامله باطل است و چنانچه فروشنده و خریدار با قطع نظر از معامله راضی باشند که در مال یکدیگر تصرّف کنند اشکال ندارد و گرنه چیزی را که از یکدیگر گرفته‌اند مثل مال غصبی است و باید آن را به هم برگردانند. و در صورتی که مال هر یک در دست دیگری تلف شود، چه بداند معامله باطل است چه نداند، باید عوض آن را بدهد . [۲۱]

نجاست سگ

همه انواع سگ- جز نوع دریایی آن [۲۲] و تمام اجزای بدن سگ از جمله پشم، گوشت، شیر و حتی اجزای فاقد حیات آن همچون مو و ناخن [۲۳] و نیز رطوبتهای بدنش از قبیل آب دهان، بینی و عرق نجس و غیر قابل تطهیر [۲۴] و تذکیه [۲۵] است، سگ دریایی بنابر قول مشهور پاک است [۲۶].
در باب نجاست سگ در دین اسلام که با ادله فراوان ثابت می‌شود هیچ شک و شبهه‌ای نیست و روایات زیادی در این مورد از اهل بیت علیهم السلام نقل شده است، در مورد نجاست سگ دو دسته روایت داریم یک دسته روایاتی که به صراحت در آن واژه نجس بودن سگ آمده است. مانند:
۱- در روایتی عذافر از امام صادق(ع) از نوشیدن و وضو گرفتن با پس مانده آبی که بعضی از حیوانات (گربه، گوسفند، گاو، شتر، الاغ، اسب، استر و درندگان) نوشیده‌اند، سوال کرد. امام فرمود: بنوش و وضو بگیر. سپس از سگ سوال کردم. امام فرمود: نه. پرسیدم: آیا او یک درنده (مثل دیگر درندگان) نیست؟ فرمود: نه به خدا، او نجس است. نه به خدا، او نجس است». [۲۷]
۲- «عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِی یَعْفُورٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ: إِنَّ اللَّهَ لَمْ یَخْلُقْ خَلْقاً أَنْجَسَ مِنَ الْکَلْبِ؛ در روایتی عبدالله بن ابی یعفور از امام صادق(ع) نقل می‌کند: همانا خداوند نیافرید خلقی را که نجس تر از سگ باشد». [۲۸]
۳- «سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ(ع) عَنِ الْکَلْبِ؛ فَقَالَ: رِجْسٌ نِجْسٌ، لَا یُتَوَضَّأْ بِفَضْلِهِ، وَ اصْبُبْ ذَلِکَ الْمَاءَ وَ اغْسِلْهُ بِالتُّرَابِ أَوَّلَ مَرَّه ثُمَّ بِالْمَاءِ؛
راوی حکم سگ را از امام صادق (ع) سؤال کرد، حضرت فرمود: پلید و نجس است، از اضافه آبی که آشامیده نباید وضو گرفته شود، آن آب را بریز و (ظرف) را بار اول با خاک و سپس با آب بشوی.» [۲۹]
۴- «عَنْ مُعَاوِیَه بْنِ شُرَیْحٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(ع) فِی حَدِیثٍ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ سُؤْرِ الْکَلْبِ یُشْرَبُ مِنْهُ أَوْ یُتَوَضَّأُ؟ قَالَ: لَا؛ قُلْتُ أَ لَیْسَ سَبُعٌ؟ قَالَ: لَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ نَجَسٌ، لَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ نَجَسٌ؛
ابن شریح، حکم نیم خورده سگ را از امام صادق(ع) پرسید که آیا می‌توان از آن نوشید یا با آن وضو گرفت؟ حضرت فرمود: نه، راوی پرسید: آیا او یک درنده (مثل دیگر درندگان) نیست؟ فرمود: نه، به خدا سوگند، او نجس است. نه، به خدا سوگند، او نجس است.» [۳۰]
این دسته از روایات برای اثبات حکم نجاست سگ کفایت می‌کنند، و به صراحت بیانگر آن هستند.
دسته دوم: روایاتی که واژه نجس در آنها ذکر نشده، امّا با قرائن موجود در آن، نجاست سگ اثبات می‌شود. در این روایات، روش برخورد با سگ همانند روش بر خورد با نجاسات دیگر، بیان شده است. مانند:
۱- «عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(ع) قَالَ إِذَا وَلَغَ الْکَلْبُ فِی الْإِنَاءِ فَصُبَّهُ؛ در روایتی امام صادق(ع) فرمود: هرگاه سگ از ظرفی آب خورد، آن آب را دور بریز.» [۳۱]
۲- «عَنِ الْفَضْلِ أَبِی الْعَبَّاسِ، قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ(ع): إِنْ أَصَابَ ثَوْبَکَ مِنَ الْکَلْبِ رُطُوبَه فَاغْسِلْهُ ... ؛ فضل از امام صادق(ع) نقل می‌کند: هرگاه رطوبتی از سگ به لباس شما برخورد کرد، پس آنرا بشوی.» [۳۲]
۳- «عَنْ عَلِیٍّ (ع)... قَالَ: تَنَزَّهُوا عَنْ قُرْبِ الْکِلَابِ، فَمَنْ أَصَابَ الْکَلْبَ وَ هُوَ رَطْبٌ فَلْیَغْسِلْهُ؛ وَ إِنْ کَانَ جَافّاً فَلْیَنْضِحْ ثَوْبَهُ بِالْمَاءِ؛ در روایتی حضرت علی (ع) فرمود: از نزدیک شدن به سگ‌ها بپرهیزید؛ و کسی که سگ مرطوبی را لمس کرد، ـ لباسش را ـ بشوید و چنانچه سگ خشک بود، بر لباسش آب بپاشد.» [۳۳]

اجماع فقهاء بر نجاست سگ

فقهای شیعه، سگ را یکی از نجاسات می‌دانند و این حکم بین آنها اجماعی است. [۳۴] و در مذاهب اسلامی، تنها گروهی که سگ را نجس نمی‌دانند مالکی‌ها ـ یکی از فرق اهل سنت ـ هستند که آنها هم معتقدند احکام و دستورات مربوط به سگ، باید به صورت تعبّدی عمل شود. آنها با اینکه سگ را نجس نمی‌دانند، اما از روی تعبد ظرفی را که سگ لیسیده، هفت بار می‌شویند. شافعیه و حنابله نیز می‌گویند: این ظرف باید هفت بار تطهیر شود، که یک بار آن به صورت خاکمال است. آنها تقدم خاکمال بر شستن را شرط نمی‌دانند. [۳۵]

سوال و جواب

برخی گفته‌اند اگر سگ نجس است چرا در قرآن کریم بیان نشده است و همچنین جواز خوردن گوشت شگار سگ با نجس العین بودن سگ منافات دارد، در جواب باید بگوییم: احکام اسلام منحصراً از قرآن کریم استفاده نمی‌شود، بلکه احادیث پیامبر اسلام(ص) و امامان معصوم(ع) و سنت و سیرۀ آن بزرگواران نیز یکی از منابعی است که احکام و دستورات شرعی از آنها استفاده می‌شود. نجاست سگ در قرآن نیامده، ولی با توجه به روایات و احادیث، نجاست آن ثابت شده است.
بله اگر چه سگ نجس است، [۳۶] ولی برای برخی از کارها می‌توان از آن استفاده کرد، نگهبانی از خانه و مزرعه و..، و شکار از جمله اموری است که سگ به خوبی آن را انجام می‌دهد؛ لذا در اسلام از آن منع نشده است، بلکه خرید و فروش سگ شکاری یا سگ نگهبان به علت همین استفادۀ عقلایی که دارد، در اسلام مجاز شمرده شده است. [۳۷]
پس نجس بودن آن باعث نمی‌شود از برخی از منافع عقلایی آن چشم پوشی کرد، امروزه خون و فرآورده‌های آن، اگر چه نجس می‌باشد ولی به جهت فواید عقلایی زیادی که دارد و موجب زنده نگه داشتن افراد زیادی می‌شود در تمام جهان به صورت گسترده این نوع خرید و فروش رایج است و اسلام نیز آن را مشروع می‌داند. [۳۸]
شکار کردن با سگ شکاری نیز دارای آدابی است که در صورت رعایت شدن آن، می‌توان از آن شکار استفاده کرد، که دو نمونه از آن آداب در اینجا ذکر می‌شود: ۱. وقتی شکارچی به شکار می‌رسد باید شکار مرده باشد، پس اگر هنوز زنده است و وقت هم هست، باید شکار را ذبح شرعی کند، در غیر این صورت خوردن شکار حرام است. [۳۹] ۲. با رعایت تمام آداب شکار، شکاری را که سگ برای صاحبش می‌آورد به این علت که سگ نجس است، باید محل دهان و دندان سگ تطهیر و پاک شود تا بتوان از آن شکار استفاده کرد. [۴۰]

علت نجاست سگ

بنابر عقیده شیعه، احکام شرع، تابع مصالح و مفاسد واقعی است. اگر مصالح و مفاسد نبود، نه امری بود و نه نهیی و نه حکم به نجاست و طهارت. [۴۱]
پس هر جا دیدیم از طرف شارع مقدّس عملی واجب گردیده می‌فهمیم در آن عمل مصلحتی است که به دست آوردن آن مصلحت لازم است، اگر چه از آن آگاهی نداشته باشیم.
اگر شارع از عملی نهی نمود و یا چیزی را نجس اعلام کرد، می‌فهمیم به خاطر مفسده و ضرری است که اجتناب از آن لازم است. گرچه ممکن است ما به خاطر کمی اطلاعات علمی، به مفاسد و مصالح احکام پی نبریم، ولی ممکن است بعدها بر اثر پیشرفت‌های علمی، بخشی از فلسفه احکام روشن شود، همان گونه که سال‌ها پس از حکم به نجاست سگ، بعضی از علل آن کشف شده است و آن این که: در روده سگ کِرم کوچکی به طول چهار میلی متر به نام «تینیا ایکینوسکوس» است.
وقتی از سگ مدفوع بیرون می‌آید، تخم‌های زیادی از این کِرم همراه مدفوع بیرون می‌آید و به اطراف مقعد سگ می‌چسبد. سگ به وسیلۀ زبانش آن تخم‌ها را به قسمت‌های دیگر بدنش منتقل نموده و همه جا را آلوده می‌کند. اگر یکی از این تخم‌ها به معده انسان وارد شود، مرض‌های گوناگونی تولید می‌کند که احیاناً منجر به مرگ می‌شود. [۴۲]

نجاست سگ در مذاهب اهل سنت

«امامیه»، «شافعیه»، «حنبلیه» و «حنفیه» معتقدند که سگ نجس است، ولی «مالکیه» می‌گوید سگ نجس نیست. اما اگر سگ ظرفی را بلیسد باید آن ظرف را هفت مرتبه شست، نه به جهت این که نجس است، بلکه از باب تعبّد و فرمان بری از شارع مقدس در دستور بر هفت بار شستن ظرفی که سگ آن را لیسیده است. [۴۳]

نجاست چرم سگ

وسایل چرمی، نظیر روکش مبل، کیف، کفش، کمربند و به طور کلی تمام وسایل چرمی، یا اجزای دیگری از حیوانات؛ مانند استخوان، روده و… که مورد استفاده قرار می‌گیرد، اگر از حیوانات نجس العین؛ مثل سگ و خوک باشد قطعاً نجس است.

حرمت گوشت سگ

سگ از حرام گوشتان است و بنابر آنچه در برخی روایات آمده از مسخ شدگان است. [۴۴]

لزوم خاک مالی ظرفی که سگ لیس زده

لزوم خاک مالی ظرفی که سگ به آن لیس زده است بنابر قول مشهور اختصاص به ولوغ دارد. بنابر این، ظرفی که با آب دهان سگ- بدون ولوغ- یا بر اثر رطوبتی از بدن آن و یا افتادن سگ درون آن نجس شده، نیازی به خاک مالی ندارد. [۴۵]

احکام سگ سلوقی

برخی قدما جواز خرید و فروش سگ شکاری را به نوع سلوقی آن اختصاص داده‌اند. [۴۶] روایتی نیز در مورد سگ سلوقی بیان شده است «عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ(ع) عَنِ الْکَلْبِ السَّلُوقِیِّ فَقَالَ إِذَا مَسِسْتَهُ فَاغْسِلْ یَدَکَ؛ محمد بن مسلم می‌گوید: از امام صادق(ع) در مورد سگ سلوقی [۴۷] سوال کردم؛ حضرت فرمود: چنانچه او را لمس کرده‌ای، دستت را بشوی.» [۴۸]

حکم نگهداری سگ

نگهداری سگ در دو شیوه متفاوت آن از نظر اسلام دارای دو حکم متفاوت است:
الف: گروهی از سگها دارای منافع واقعی برای انسانها بوده و از آنها برای نگهبانی منازل، دام و یا شکار استفاده می‌شده که اکنون کاربردهای جدیدی همانند جستجوی مواد منفجره، مواد مخدر و نیز عملیات امداد و نجات در زلزله‌ها و بلایای طبیعی و موارد مشابه دیگری نیز به کاربردهای قبلی سگ‌ها اضافه گردیده است .
نظر به اینکه از دیدگاه اسلام، انسان اشرف مخلوقات بوده و سایر موجودات در خدمت انسان می‌باشند، [۴۹] سگ‌ها نیز استثنایی بر این قاعده نبوده و نگهداری آنها در صورت داشتن فایده و کاربردی عقلایی، ایرادی ندارد که نمونه‌ای از آن را در قرآن نیز می‌یابیم که سگ اصحاب کهف همانند خود آنها به غار رفته و در ورودی غار به استراحت می‌پرداخته است. [۵۰]
در جای دیگری از قرآن، به شکار توسط سگ آموزش دیده اشاره شده است، [۵۱] که فقهای بزرگوار از جمله حضرت امام (ره) بر مبنای آن، خوردن حیواناتی که توسط سگ شکار شده را؛ حتی اگر شرایط عادی ذبح شرعی در آن رعایت نشده باشد؛ مجاز شمرده شده‌اند. [۵۲]
ب: در شیوه‌ای دیگر، نگهداری سگ توسط انسان، برای استفاده از فواید و منافع آن نبوده بلکه تنها برای سرگرمی و خوشگذرانی می‌باشد .
و از سوی دیگر، دین اسلام تمام سگ‌ها را به هر دلیل نجس دانسته است [۵۳] و پاک نگاه داشتن منزل و لباس که درستی نماز، وابسته به آن است با نگهداری سگ دشوار خواهد بود .
مساله نجس بودن سگ، غیر از حرمت نگهداری از آن است . نگهداری سگ در فرض اول ایرادی نداشته و تنها باید مراعات پاکیزگی را برای عبادات از یاد نبرید، بنابراین نگهداری سگ برای نگهبانی و شکار، و سگی که امروزه مورد استفاده پلیس و نیروهای امداد می‌باشد، مکروه نیست. (البته این به معنای عدم نجاست این سگ‌ها نمی‌باشد.)
اما در فرض دوم، نگهداری از سگ برای کسانی که استفاده عقلایی از آن ندارند، کراهت شدید دارد؛ و در روایات، امری ناپسند دانسته شده است. [۵۴] و در بعضی از روایات آمده است که خانه‌ای که در آن سگ است، ملائکه وارد نمی‌شوند. این کراهت سبب می‌شود که حتی نماز خواندن در چنین خانه‌ای مکروه باشد. [۵۵] در کتابهای روایی ما فصل مشخصی آورده شده که در آن به بیان روایات نقل شده در این موضوع می‌پردازد، [۵۶] ما در اینجا به بیان برخی از روایاتی که به نحوی بر کراهت نگهداری سگ در خانه اشاره دارند، می‌پردازیم:
۱.امام صادق (ع) می‌فرمایند: در خانه‌ای که در آن سگ نگهداری می‌شود، نماز گزارده نمی‌شود، زیرا فرشتگان داخل خانه‌ای که در آن سگ نگهداری شود نمی‌گردند، مگر اینکه سگ شکاری بوده و او را در قسمت جداگانه‌ای نگهداری نمایند که در این صورت ایرادی ندارد. [۵۷]
۱- وَ قَالَ الصَّادِقُ(ع): لَا تُصَلِّ فِی دَارٍ فِیهَا کَلْبٌ إِلَّا أَنْ یَکُونَ کَلْبَ صَیْدٍ، وَ أَغْلَقْتَ دُونَهُ بَاباً، فَلَا بَأْسَ، وَ إِنَّ الْمَلَائِکَه لَا تَدْخُلُ بَیْتاً فِیهِ کَلْبٌ وَ لَا بَیْتاً فِیهِ تَمَاثِیلُ وَ لَا بَیْتاً فِیهِ بَوْلٌ مَجْمُوعٌ فِی آنِیَه.
امام صادق(ع) فرمود: در خانه‌ای که سگ نگه می‌دارند نماز مگذار، مگر آنکه سگ شکاری باشد، و نیز درب اطاقی را که در آن نماز می‌خوانی ببندی (تا مبادا سگ داخل شود) در این صورت اشکالی ندارد که در آنجا نماز گزاری، همانا فرشتگان به خانه‌ای که سگ در آن باشد و خانه‌ای که در آن صورت و تمثال باشد و نیز خانه‌ای که در آن در ظرفی بول کنند قدم نمی‌گذارند.» [۵۸]
۲- قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(ص): إِنَّ جَبْرَئِیلَ أَتَانِی فَقَالَ إِنَّا مَعْشَرَ الْمَلَائِکَه لَا نَدْخُلُ بَیْتاً فِیهِ کَلْبٌ وَ لَا تِمْثَالُ جَسَدٍ وَ لَا إِنَاءٌ یُبَالُ فِیه‏.
پیامبر اسلام(ص) فرمود: همانا جبرئیل بر من وارد شد و گفت: ما ملائکه بر خانه‌ای که در آن سگ و مجسمه و ظرفی که در آن ادرار می‌کنند، وجود دارد، داخل نمی‌شویم». [۵۹]
۳- عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(ع): قَالَ یُکْرَهُ أَنْ یَکُونَ فِی دَارِ الرَّجُلِ الْمُسْلِمِ الْکَلْبُ. امام صادق(ع) فرمود: ناپسند است در خانه مرد مسلمان سگ باشد». [۶۰]
۴- عَنْ زُرَارَه عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(ع) قَالَ: مَا مِنْ أَحَدٍ یَتَّخِذُ کَلْباً إِلَّا نَقَصَ فِی کُلِّ یَوْمٍ مِنْ عَمَلِ صَاحِبِهِ قِیرَاطٌ؛ زراره از امام صادق(ع) نقل می‌کند: کسی سگی را نگهداری نمی‌کند مگر اینکه هر روز از عمل او یک قیراط کاسته می‌شود». [۶۱]
۵- عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(ع) قَالَ: لَا تُمْسِکْ کَلْبَ الصَّیْدِ فِی الدَّارِ إِلَّا أَنْ یَکُونَ بَیْنَکَ وَ بَیْنَهُ بَابٌ.
در روایتی امام صادق(ع) فرمود: سگ شکاری را در خانه ات نگهداری مکن مگر اینکه بین تو و او دربی باشد.(محل زندگی او جدا باشد) [۶۲]

زیان نگهداری سگ در خانه

متاسفانه امروزه شاهد آن هستیم که برخی از جوانان همچنان زندگی و عمر خود را صرف خرید و نگهداری و زندگی با سگ‌های عروسکی می‌کنند. سگهایی که شاید هیچ منفعتی برای آنها نداشته و بیشتر جنبه تزئینی دارند و مرکزی برای بروز بیماری و هزینه‌های گزاف هستند. البته افراد و شرکتهای سودجو هم بیکار نبوده و آتش بیار معرکه هستند تا از این بازار جو زدگی پولی به جیب بزنند. از ایجاد دوره‌های تخصصی آموزش سگ تا ایجاد آرایشگاه و کلوپ‌های ویژه برای سگ‌ها.!
در کشورهای غربی بیشتر شهروندان اروپایی و آمریکایی سگ را بعنوان عضوی از خانواده قبول کرده و حتی در حقوق مدنی خود حق الارث هم برای این حیوان خانگی لحاظ می‌کنند. و این اتفاق تا جایی پیش رفته که امروز سگ‌ها را بعنوان یک چهره سیاسی و عضوی از ساکنان کاخ سفید آمریکا یا کاخ ریاست جمهوری در بسیاری از کشورها می‌باشد.
بی شک نهی از نگهداری این حیوان در محیط زندگی و نهی از نزدیک شدن به آن، برای آلوده بودن آن و زمینه انتقال برخی از میکروب‌ها و نجس بودن آن از نظر حکم فقهی است و روشن است که حفظ و نظافت و بهداشت خود و محیط زندگی و پاکی بدن ولباس و ظروف و ابزار و وسایل خورد و خوراک از نظر تعالیم دینی اهمیت بسیاری دارد؛ ولی با این حال داشتن سگ آموزش دیده که از آن برای اهدافی مانند نگهبانی مزرعه، کارخانه و گله یا در شکار و جست و جوی اجناس قاچاق استفاده می‌شود، در صورتی که سه نکته یاد شده (نظافت، طهارت و بهداشت) درباره آن مراعات شود از نظر احکام اسلامی اشکال ندارد.
در روایتی أمیرالمؤمنین علی (علیه السلام) فرموده است: «در نگهداری سگ خیری نیست، مگر در سگ شکاری برای نگهبانی و سگ همراه گله گوسفندان». [۶۳]
بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت از میان ۱۷۰۹ عامل بیماری زا، ۸۳۲ عامل، از حیوانات به انسان منتقل می شود و همچنین از میان ۱۵۶ بیماری نوپدید شناخته شده در انسان، ۱۱۴ مورد آن از حیوانات به انسان منتقل می‌شود. در بعضی از کشورهای غربی، تعداد حیوانات خانگی شان از تعداد شهروندان آن بیشتر است و همه این حیوانات به صورت بالقوه توانایی انتقال بیماری را دارند.
پژوهشگران آمریکایی اعلام کردند: افرادی که از سگ‌های خانگی نگهداری می کنند به دلیل این که اغلب پس از تماس با حیوان دست‌های خود را نمی شویند یا ممکن است این حیوان به رختخواب صاحب خود نیز راه پیدا کند، در بیشتر موارد میکروب‌های سگ به افراد منزل منتقل شده و احتمال انتشار میکروب بین اعضای خانواده نیز بیشتر می شود.

سگ، ناقل بیماری‌ها

دکتر کیت استنسکی محقق دانشگاه ایالتی کنزاس می‌گوید: تحقیقات نشان می دهد تقریبا تمام کسانی که سگ دارند با سگ شان غذا می خورند و بیش از نیمی از آن‌ها به این حیوان اجازه می دهند که روی تختخواب شان بخوابد . برخی از آنها دارای زنجیره‌های باکتریایی هستند که هم در حیوان و هم صاحب آن قابل مشاهده است. هاری؛ لیشمانیوز جلدی؛ کیست هیداتیک؛ بیماری‌های انگلی؛ کک؛ کرمنواری؛ کرم‌های گرد و شپش بخشی از بیماری‌های قابل انتقال از سگ به حیوان محسوب می‌شود.

نگهداری سگ شکاری و سگ گله

بهتر است محل زندگی او جدای از محل زندگی انسان باشد، و اگر در برخی روایات از نگهداری سگهای مفید هم نهی شده، در صورتی است که محل زندگی او جدا نباشد. اما نگهداری سگهای دیگر ـ غیر از سگ شکاری و سگ نگهبان و هر سگی که برای کارهای عقلایی بکار گرفته می‌شود ـ کراهت داشته و ناپسند است.
از نظر شرعی و فقهی سگ «نجس» است جای تردیدی نیست و این که از نظر علمی انواع و اقسام بیماری‌ها، باکتری‌ها و ... برای سگ به اثبات رسیده است نیز روشن است.
مطابق با احکام شرع؛ تمام اجزاء سگ حتّی مو و استخوان و پنجه و ناخن و رطوبتهایش نجس است و ظرفی را که سگ لیسیده، یا از آن ظرف آب یا چیز روان دیگر خورده، باید اول با خاک پاک، خاک مال کرد و بعد بنابراحتیاط واجب، دو مرتبه در کر یا جاری یا با آب قلیل شست و همچنین ظرفی را که آب دهان سگ در آن ریخته بنابراحتیاط واجب باید پیش از شستن خاکمال کرد.

خصلت‌های نیکوی سگ

هر کدام از مخلوقات خداوند سمبل یکی از صفات پسندیده و یا ناپسند انسانی هستند و انسان اشرف مخلوقات دارنده تمامی این خصوصیات و صفات اخلاقی است، سگ نیز به عنوان یکی از مخلوقات خداوند دارای خصلت‌های نیکویی است که در روایتی از حضرت علی علیه السلام چنین نقل شده است:
«ده صفت در سگ است که هر کس آن صفات را داشته باشد مؤمن است: اول: خانه ندارد، و این از صفات مجرّدان است. دوم: شب زنده دار است، و این از علامات عابدان است. سوم: چون سفر کند، با خودش چیزی نمی‌برد، و این از علامات متوکلان است. چهارم: وقتی که به او چیزی دهید، او را دور برده و در دور می‌خورد، و این از صفات متواضعان است. پنجم: اگر او را بزنند و طردش کنند، به کمترین چیزی بازگشت می‌کند، و این از علامات مریدان است. ششم: هرگز صاحبش را در سختی ترک نمی‌کند، و این از علامات صابران است. هفتم: آن زمان که بمیرد میراثی باقی نمی‌گذارد، و این از علامات زاهدان است. هشتم: یکسره گرسنه است، و این از علامات مجاهدان است. نهم: یکسره در خوف است، و این از علامات صالحان است. دهم: به اندک چیزی از دنیا راضی می‌شود، و این از علامات عاشقان است». [۶۴]
برخی دیگر از صفات نیک سگ: قانع بودن، گرسنگی کشیدن، وفاداری، قدرشناسی و ... می‌باشد.

زبان بیرون آوردن سگ

در آیه‌ای از قرآن کریم بلعم باعورا راتشبیه به سگ می‌کند و در مقام مقایسه کسانی که می‌دانند و عمل نمی‌کنند می‌فرماید: «فَمَثَلُهُ کَمَثَلِ الْکَلْبِ اِنْ تَحْمِلْ عَلَیْهِ یَلْهَثْ اَوْ تَتْرُکْهُ یَلْهَثْ‏، [۶۵] داستان او همچون داستان سگ هار است که اگر طردش کنی و برانی، یا رهایش کنی و نرانی به هرحال زبان از کام بیرون می‌آورد؛ و این فرد نیز چه اندرزش دهی و یا ندهی گمراه است و حق را نمی‌پذیرند.
برخی گفته‌اند: همه حیوانات ممکن است در حال خستگی و ناتوانی بسیار زبانشان را بیرون آورند، امّا سگ در همه حال زبان از کام بیرون می‌آورد؛ به همین جهت است که قرآن دانشمند خودکامه و تاریک‌اندیش و توجیه‌گر ستم و خشونت را به سگ هار تشبیه می‌کند.

مهربانی به سگ

اسلام هیچ وقت نگفته سگ موجود بدی است اتفاقا سگ را موجودی با فایده برای آدمی دانسته اما برای ارتباط با آن قواعدی را وضع کرده است. وقتی فردی خود را مسلمان می‌داند باید قواعد زندگی اسلامی را رعایت کند ونمی تواند بر اساس منافع خود حرام اسلام را حلال کرده و روی آن پافشاری کند.
تأکید اسلام بر خودداری از نگهداری سگ در منزل ، منافاتی با برخورد مهربانانه انسانها با این حیوان به عنوان موجودی زنده و بخشی از طبیعت ندارد و روایات فراوانی وجود دارد که محبت به حیوانات را موجب آمرزش گناهان دانسته که به یکی از آنها اشاره می‌نماییم:
رسول گرامی اسلام فرمودند: بانویی در بیابانی عبور می‌نمود و برای رفع تشنگی در اطراف چاه آبی توقف کرده و آب نوشید و تصمیم داشت که به راه خود ادامه دهد که ناگاه با سگی روبرو شد که از شدت تشنگی زبان خود را به خاک مرطوب می‌مالید . آن بانو با خود گفت: این سگ هم همانند خودم تشنه است ، سپس چکمه خود را پر آب کرده و با دستان خود آن سگ را سیراب نمود که خداوند به پاسداشت این کار نیک ، گناهان آن بانو را بخشید. یاران پیامبر(ص) به ایشان عرض نمودند که آیا محبت ما به حیوانات نیز موجب اجر و پاداش است ؟ رسول اکرم(ص) در پاسخ فرمودند که در محبت به هر موجود زنده ، اجر و پاداشی نهفته است. [۶۶]

دریافت مزد برای درمان بیماری‌های سگ و گربه

پرسش: دامپزشکی هستم که امور درمانی حیوانات را انجام می‌دهم. با توجّه به مسؤولیّت شغلی اینجانب لطفاً بفرمایید: درآمد حاصل از درمان و معاینه سگ و گربه در صورتهای زیر چه حکمی دارد؟
۱ـ سگ‌ها و گربه‌های ولگرد.
۲ـ سگ‌ها و گربه‌های اهلی، که به طور عادی در کنار انسانهای زندگی می‌کنند و مشکلاتی می‌آفرینند.
۳ـ سگ‌ها و گربه‌های اهلی، که برای شکار یا کار دیگر از آنها استفاده می‌شود.
۴ـ سگ‌ها و گربه‌هایی که به جهت امور زینتی و جایگزین شدن عاطفه در خانه یا محلّ کار نگهداری می‌شود.
پاسخ: درمان سگها و گربه‌هایی که فایده مشروعی دارند، و گرفتن اجرت در مقابل آن مانعی ندارد. همچنین در مواردی که حیوانات ولگردی باشند که اگر کنترل نشوند مشکلاتی می‌آفرینند. [۶۷]

نماز در خانه‌ای که سگ غیر شکاری هست

نماز گزاردن در خانه‌ای که در آن سگ غیر شکاری است مکروه می‌باشد. [۶۸]

آوردن سگ در اماکن عمومی

سوال: با توجه به اینکه سگ موجودی نجس العین می‌باشد و می‌تواند ناقل بیماری‌های زیادی باشد و آوردن آن در اماکن عمومی باعث آزار و اذیت شهروندان می‌شود حکم آوردن سگ در اماکن عمومی چیست؟
آیت الله صافی: باید مراقبت کند تا موجبات مزاحمت برای شهروندان نشود. [۶۹]
آیت الله مکارم شیرازی: نگهدری سگ اگر به قصد استفاده مشروع و عقلایی مثل نگهبانی باشد اشکالی ندارد ولی خرید و فروش و نگهداری سگ‌های زینتی و امثال آن جایز نیست. چنانچه این کار باعث اذیت و آزار دیگران شود باید از چنین کاری دوری شود. [۷۰]
آیت الله نوری همدانی: در صورتی که موجب ایذا دیگران باشد جایز نیست. [۷۱]
آیت الله شبیری: بر اساس روایات متعدد نگهداری سگ برای تفریح کراهت شدید دارد و از جمله صفات زشت محسوب می شود و اگر موجب ترس ویا اذیت دیگران شود و یا عرفا ترویج مظاهر کفر باشد جایز نیست و حتی اگر سبب اذیت دیگران نباشد تظاهر به کاری که عرفا بی مبالاتی و کم اهمیتی احکام الهی را نشان می دهد حرام است. [۷۲]
آیت الله خامنه ای: آوردن سگ در اماکن عمومی به این شکل که در شهرهایی مثل تهران است یقینا مخالف با تعلیمات اسلام عزیز است و البته اگر قانونی وضع شود که نباید چنین کاری بکنند باید مراعات شود.امام صادق علیه السلام فرمود : نگهداری سگ در خانه مسلمان مکروه و ناپسند است . البته اگر نگهداری سگ برای حراست و پاسبانی از منزل و یا گله گوسفندان و یا برای شکار باشد اشکال ندارد. باید در جایی باشد که با ظرف و فرش و لوازم منزل تماس نداشته باشد . جداى از محل مسکونى نگهدارى شود. زیرا نگه دارى سگ سبب شیوع بعضى میکروب ها و امراض از قبیل هارى و جنون مى باشد. [۷۳]

وقف و وصیت سگ

سگهایی که تملک آنها جایز است، از قبیل سگ شکاری، وقف کردن [۷۴]و وصیت [۷۵] آنها نیز جایز می‌باشد.

هدیه دادن سگ

سوال: آیا فروش و هدیه کردن شراب یا گوشت خوک یا گوشت سگ و یا هر چیزی که خوردن آن حرام است به کسی که آن را حلال می‌داند، صحیح است؟
جواب: فروش و هدیه کردن چیزی که خوردن یا آشامیدن آن حرام است، اگر به قصد خوردن و آشامیدن باشد و یا انسان بداند که خریدار آن را برای خوردن و آشامیدن مصرف می‌کند جایز نیست، هرچند خریدار خوردن آن را حلال بداند [۷۶].

حیوان مشترک بین سگ و حیوانات حلال گوشت

اگر سگی با گوسفندی آمیزش کند و بچه‌ای متولد گردد، عنوان هریک از آن دو که بر بچه صادق باشد، حکم همان را خواهد داشت، لیکن اگر آن حیوان نیز نجس العین باشد مانند سگ، بنابر قول برخی، بچه نیز نجس خواهد بود، هرچند اسم هیچ یک بر آن صادق نباشد. [۷۷]
و همچنین اگر حیوانی از سگ و خوک متولّد گردد، یا از جفت گیری یکی از این دو با حیوان دیگری متولّد شود و به آن سگ و خوک نگویند پاک است. [۷۸]

علل گرایش به خرید سگ‌های زینتی

در مورد علل گرایش به خرید سگ‌های زینتی در بین برخی از جوانان و گسترش آن در سطح مختلف جامعه موارد مختلفی را می‌توان ذکر کرد که با شناخت آنها و درمان ریشه‌های آن می‌توان این تب گرایش به خرید و نگهداری سگ زینتی را در جامعه کاهش دارد از جمله عوامل موثر در اقبال به نگهداری و خرید و فروش سگ این موارد می‌باشد:
۱.در مورد مانوس شدن برخی جوانها با حیواناتی مانند سگ به دو گروه قابل تصور است: گروه اول افرادی هستند که ارتباطات خوب اجتماعی نداشته و گاهی دوست و آشنایی ندارند و بیشتر احساس تنهایی می‌کنند و گروه دوم افرادی هستند که بیشتر به این موضوع از روی علاقمندی نگاه کرده و تعلق خاطری هم ندارند و به نوعی بعنوان سرگرمی به آن نگاه می‌کنند.
۲. برخی جوانها با نگهداری از سگ می‌خواهند خود را تجددگرا و تجدد پذیر معرفی کنند البته می‌توان این رفتار در برخی از جوانها را به نوعی جو زدگی عنوان کرد.
۳. متاسفانه ماهواره و سریالها و فیلمهای غربی تاثیرات منفی روی برخی جوانها گذاشته و با خریداری ونگهداری سگ‌های تزئینی و عروسکی از نژادهای مختلف به نوعی قصد دارند خود را تجددگرا و تجددپذیر معرفی کنند.
۴. البته برخی هم از روی چشم و هم چشمی اقدام به خرید و نگهداری این نوع حیوانات کرده و با سگ گردی در خیابانها به نوعی قصد دهن کجی به جامعه دارند.
۵. گروه دیگر، دختران و پسرانی هستند که با تظاهر به این فرآیند و تقلید از فیلم‌های ماهواره‌ای تلاش می‌کنند تا از غافله کاذب تمدن عقب نمانند و به این ترتیب با قیمت‌های گزاف سگ تزئینی مورد علاقه خود را برای جلب توجه دیگران به ویژه جنس مخالف می‌خرند.
۶. برخی از جوانان چون عواطف در زندگی آنها به حداقل رسیده است، و اختلالات شخصیتی، کم شدن تعاملات اجتماعی، افزایش زندگی در فضای مجازی و استفاده زیاد از اینترنت، تهاجم فرهنگی و فخر فروشی از دلایلی است که افراد به ویژه جوانان پناه به این گونه حیوانات می‌آورند.
۷. افرادی که سگ را به درون پارک‌ها و خیابان‌ها می‌آورند با این کارشان می‌خواهند بگویند از طبقه بالای اجتماعی هستند و به آن افتخار می‌کنند.بیشتر این کار از سوی طبقه اشرافی جامعه صورت می‌گیرد و این قبیل حیوانات، قیمت‌های زیادی دارند و خانواده‌های طبقات پایین اجتماع نمی‌توانند آنها را بخرند. افرادی که با این عمل باعث ترویج وتوسعه فرهنگ غرب می‌شوند و سگ را به عنوان یک کالای تزیینی وتفاخر در محیط زندگی فردی رواج می‌دهند در واقع ارزشهای تعالی بخش جامعه انسانی را سرکوب می‌نمایند.

راهکار کاهش خرید و فروش سگ‌های زینتی

تقویت باورهای دینی و فرهنگی جامعه: در مرحله اول برای بازدارنگی از خرید و فروش سگ‌های زینتی باید سطح آگاهی و اطلاعات دینی و فرهنگی مردم جامعه را بالا برد تا مردم جامعه هرگز باریچه دست فرهنگ غربی نشوند و کورکورانه کارهای آنها را بدون توجه به آسیب‌های اخلاقی و روانی و شرعی تقلید نکنند.
دولت‌ها و حکومت‌های اسلامی نیز باید در تبلیغات فرهنگی و دینی مردم حساس باشند و مقدمات لازم برای گشترش آن را فراهم کنند و به راه‌های مختلف آنها را از افتادن در دام این گونه اشتباهات نگهدارند.
تک تک افراد جامعه نیز در قبال چنین منکری مسئول هستند زیرا برخی شهروندان از شرایطی که همسایگانشان به واسطه نگهداری حیوان در خانه ایجاد می‌کنند در رنج و ناراحتی هستند و قانون به افراد جامعه این اجازه را می‌دهد که اگر نگهداری سگ مخل نظم و آسایش همسایگان شود، افراد می‌توانند با استناد به موادی از قانون مجازات اسلامی از کسی که سگ را در منزل نگهداری می‌کند طرح شکایت کنند.
جلوگیری از تبلیغ و آگهی خرید و فروش سگ در نشریات خصوصی و دولتی از دیگر اقداماتی است که مسئولین مربوطه برای جلوگیری از انجام چنین منکری باید انجام دهند.
جریمه و ممنوعیت سگ گردی در اماکن عمومی از دیگر وظایفی است که دولت و دستگاه‌های اجرایی باید به طور صحیح آن را انجام دهند و باید این طرح به واسطه نیروی انتظامی و اعمال مجازات از سوی دادگستری کشور اجرا می‌شود. و انتظار اقشار مختلف جامعه مخصوصا افرادی که به آداب دینی مقید هستند این است که همانگونه که مبارزه با فساد، بی بندوباری و رفتارهای ضداسلامی و ضدارزشی بر نیروی پلیس ارزش دارد و مهم است با حمل کنندگان سگ و خریداران و فروشندگان آن نیز برخورد شده و از این رویه جلوگیری کنند.
عللی که در بخش قبلی ذکر شد نیز باید از لحاظ زیر بنایی مورد توجه قرار بگیرد و در صدد برطرف کردن آنها برآییم و با فراهم کردن تفریحات سالم و تخلیه انرژی جوانان به از بین رفتن این منکر در جامعه کمک کنیم.

مقالات مرتبط

۱. پایان نامه: بررسی حرمت شرعی معاملات سگ استاد: شکیبا نیا دانشجو: محمد رامک
۲. بیماری‌های مشترک انسان و سگ، عاطفه اسماعیل نژاد و داریوش شیرانی و محمدسعید احراری خوافی .
۳. مساله نجاست سگ در اسلام، حجت الاسلام حسین الادری.
۴. بررسی احکام و احادیث روایی شیعه در مورد نجاست سگ و کشمکش بین اهل علم تجربی و فقهی، مرکز پژوهش‌های دانشجویی.

فهرست منابع

قرآن
۱. ابن اثیر، النهایه فی غریب الحدیث و الاثر، مبارک بن محمد، قم، موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، 1367.
۲. ابن ادریس حلّی، محمد، کتاب السرائر، قم: مؤسسۀ نشر اسلامی، ۱۴۱۰ق؛
۳. امام خمینی، سید روح الله، توضیح المسائل، (محشی)، ج ۱، ص ۶۷، دفتر انتشارات اسلامی، قم، ۱۴۲۴ق. .
۴. امام خمینی، سید روح الله، توضیح المسائل، مصصح، مسلم قلی پور، ص ۶۱۵، بی جا، ۱۴۲۶ق.
۵. البروجردی، مرتضی، مستند العروه الوثقی (الإجاره)، تقریر بحث السید أبوالقاسم الموسوی الخوئی، نشر لطفی، الطبعه ۱۳۶۵ (هـ . ش).
۶. توضیح المسائل آیت الله مکارم
۷. حر عاملی ، محمد بن الحسن ، وسائل الشیعه ، مؤسسه آل البیت ، قم ، ۱۴۰۹ ه ق.
۸. حلی، حسن بن یوسف، تحریر الأحکام، تهران، ۱۳۱۴ ق.
۹. حلی، حسن بن یوسف، نهایه الاحکام، مصحح مهدی رجایی، اسماعیلیان، قم
۱۰. الخلاف فی الاحکام،ابوجعفر محمد بن الحسن الطوسی، الشیخ الطوسی، مؤسسه النشر الإسلامی التابعه لجماعه المدرسین بقم المشرفه، الطبعه الاولی و الثانیه، ۱۴۰۷ ـ ۱۴۲۰ (هـ . ق).
۱۱. خمینی ، روح الله ، تحریر الوسیله ، دار العلم ، قم ، چاپ دوم ، ج ۲ ، ص 135
۱۲. شهید ثانی، زین الدین عاملی، مسالک الافهام، قم: مؤسسه المعارف الاسلامیه، ۱۴۱۳ق؛
۱۳. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، مصحح: غفاری، علی اکبر، دفتر انتشارات اسلامی، قم، ۱۴۱۳ق.
۱۴. طوسی، محمد بن حسن، المبسوط، تهران: المطبعه الحیدریه، ۱۳۷۸ق؛
۱۵. عاملی، شهید ثانی، زین الدین بن علی، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، کتابفروشی داوری، قم، اوّل، ۱۴۱۰،
۱۶. کلینی، محمد، الکافی، به کوشش علی اکبر غفاری، تهران، ۱۳۹۱ق.
۱۷. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج ‏۱، ص ۲۴۸، دار الکتاب، قم، ۱۳۶۷ش.
۱۸. مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، (م. ۱۱۱۰ ق.)، سوم، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ق.
۱۹. مجله المنار،سال 6.
۲۰. محمودی، سید محسن، مسائل جدید از دیدگاه علما و مراجع تقلید، ورامین، 1385.
۲۱. محقق حلّی، جعفر بن حسن، شرایع الاسلام، تهران: انتشارات استقلال، ۱۴۰۹ق؛
۲۲. محمد بن مکی العاملی (شهید اول)، الدروس الشرعیه، مؤسسه النشر الاسلامی، قم ۱۴۱۴ق.
۲۳. محمدکاظم بن عبدالعظیم طباطبائی یزدی ، العروه الوثقی ، قم ۱۴۱۷ـ۱۴۲۰.
۲۴. مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه،أبومنصور الحسن بن یوسف بن المطهر، العلّامه الحلّی، مؤسسه النشر الإسلامی التابعه لجماعه المدرسین بقم المشرفه، الطبعه الاولی، ۱۴۱۲ ـ ۱۴۱۹ (هـ . ق).
۲۵. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج ۲۰، ص ۵۲، صدرا، چاپ پنجم، ۱۳۸۰، ش .
۲۶. معارف و معاریف، سید مصطفی حسینی دشتی، موسسه فرهنگی آرایه، تهران، 1385.
۲۷. مغنیه، محمد جواد ، الفقه علی المذاهب الخمسه، دار التیار الجدید، دار الجواد، بیروت، چاپ دهم، ۱۴۲۱ق.
۲۸. مفید، محمد بن محمد، المقنعه، قم: مؤسسه نشر اسلامی، ۱۴۱۰ق؛
۲۹. المیزان، طباطبائی، علاّمه محمدحسین (م/۱۴۰۲ق)، دار الکتب الإسلامیه، ۱۳۹۸ق.
۳۰. نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام، چاپ هفتم، بیروت، داراحیاء التراث العربی.
۳۱. . wikifeqh.ir. ویکی فقه سگ اصحاب کهف.
۳۲. ویگی پدیا سگ- wikipedia.org/wiki.

پانویس

  1. . ویکی پدیا سگ - 25/9/95.
  2. . سوره کهف ، آیه۲۲
  3. . قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج ‏1، ص 248، دار الکتاب، قم، 1367ش.
  4. . wikifeqh.ir. ویکی فقه سگ اصحاب کهف
  5. . تأمین مال به کمک وسیله‏‌ای باطل، سحت شمرده شده است. «وفی الکافی، بإسناده عن السکونی عن أبی عبد الله قال: السحت ثمن المیته و ثمن الکلب و ثمن الخمر- و مهر البغی و الرشوه فی الحکم و أجر الکاهن. أقول: ما ذکره فی الروایه إنما هو تعداد من غیر حصر، و أقسام السحت کثیره کما فی الروایات، و فی هذا المعنی و ما یقرب منه روایات کثیره من طرق أئمه أهل البیت علیهم السلام» (المیزان فی تفسیر القرآن، ج‏5، ص361.)
  6. وسائل‏‌الشیعه ج17، ص119.
  7. وسائل‏‌الشیعه ج17،ص120.
  8. وسائل‏‌الشیعه ج17،ص119.
  9. وسائل‏‌الشیعه ج17،ص119.
  10. وسائل‏‌الشیعه ج17،ص120.
  11. امروزه سگ‌های «پلیس» و «امداد» نیز همین حکم را دارند.
  12. HYPERLINK "http://lib.eshia.ir/10088/22/136/%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84" \t "_blank" \o "جواهر الکلام ج22، ص136." جواهر الکلام ج۲۲، ص۱۳۶ .
  13. HYPERLINK "http://lib.eshia.ir/10173/2/462/%D8%AA%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9" \t "_blank" \o "نهایه الإحکام ج2، ص462." نهایه الإحکام ج۲، ص۴۶۲الروضه البهیه ج۳، ص۲۰۹.
  14. . الدروس الشرعیه، ج3، ص168، کتاب السرائر، ج2، ص220، مختلف الشیعه، ج5، ص12، الوسیله، ص248.
  15. HYPERLINK "http://wikifeqh.ir/%D8%B3%DA%AF" \l "foot-main22" ، المقنعه، ص۵۸۹. النهایه، ص۳۶۴. شرائع الإسلام، ج۲، ص۲۶۵. .
  16. الخلاف، ج۳، ص۱۸۳، المبسوط، ج۲، ص۱۶۶
  17. . تحریر الأحکام، ج۲، ص۲۵۸ . کتاب السرائر، ج۲، ص۲۱۵ .
  18. مسالک الأفهام، ج۳، ص۱۳۵
  19. . توضیح المسائل مراجع مسئله: (مسأله 2063)
  20. . مسائل جدید،سید محسن محمودی، ج ۶، ص ۲۳۱٫.
  21. . توضیح المسائل مراجع، مسئله 2562.
  22. جواهر الکلام، ج۵، ص۳۶۶. العروه الوثقی، ج۱، ص۱۴۲.
  23. توضیح المسائل مراجع مسئله 105 جواهر الکلام، ج۵، ص۳۳۱ العروه الوثقی، ج۱، ص۱۴۲ .
  24. جواهر الکلام، ج۵، ص۳۶۶. العروه الوثقی، ج۱، ص۱۴۲ .
  25. العروه الوثقی، ج۱، ص۲۹۵
  26. جواهرالکلام، ج۵، ص۳۶۸
  27. وسائل‌‏الشیعه ج 1 ص 226.
  28. وسائل‏‌الشیعه ج1 ص227.
  29. وسائل‏‌الشیعه ج3 ص415.
  30. وسائل‏‌الشیعه، ج3 ص416.
  31. وسائل‏‌الشیعه، ج1 ص226.
  32. وسائل‏‌الشیعه، ج3 ص414.
  33. وسائل‏‌الشیعه، ج3 ص 417.
  34. نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام، ج 5، ص 366 - 368، چاپ هفتم، بیروت، داراحیاء التراث العربی.
  35. لفِقه علی المذاهِب الخمسَه، تألیف محمّد جَواد مغنِیّه، ص55.
  36. امام خمینی، سید روح الله، توضیح المسائل، (محشی)، ج1، ص 67، دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1424ق.
  37. توضیح المسائل (محشی)، ج2، ص 198.
  38. امام خمینی، سید روح الله، توضیح المسائل، مصصح، مسلم قلی پور، ص 615، بی‌جا، 1426ق.
  39. وضیح المسائل (محشی )، ج 2، ص 587..
  40. بهجت، محمد تقی، استفتاءات، ج 1، ص102، دفتر معظم له، قم، 1428ق.
  41. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج ۲۰، ص ۵۲، صدرا، چاپ پنجم، ۱۳۸۰، ش .
  42. مجله المنار، ص ۳۰۷، سال ۶٫
  43. . مغنیه، محمد جواد، الفقه علی المذاهب الخمسه، ج ۱، ص ۲۴ ، دار التیار الجدید، دار الجواد، بیروت، چاپ دهم، ۱۴۲۱ق.
  44. مستند الشیعه، ج۱۵، ص۹۹-۱۰۱. جواهر الکلام، ج۳۶، ص۱۹۶-۱۹۷.
  45. جواهرالکلام، ج۶، ص۳۵۵-۳۶۱.
  46. المقنعه ص۵۸۹. النهایه ص۳۶۴.
  47. منسوب به محلّی.
  48. وسائل‏‌الشیعه ج3 ص 416.
  49. سوره اسراء ، آیه 70؛ سوره جاثیه ، آیه 13 و نیز موارد بسیار دیگری از قرآن .
  50. وره کهف ، آیه 18 (و کلبهم باسط ذراعیه بالوصید) .
  51. سوره مائده ، آیه 4 (و ما علمتم من الجوارح مکلبین...)
  52. خمینی ، روح الله ، تحریر الوسیله ، دار العلم ، قم ، چاپ دوم ، ج 2 ، ص 135
  53. . در رساله عملیه تمام مراجع به نجاست سگ اشاره گردیده است و هر چند دلایلی نیز برای آن از سوی برخی متفکرین ارائه شده ولی دلیل اصلی آن، روایات موجود در این زمینه می‌باشد که ما موظف به قبول آن هستیم چه دلیل آن برای ما مشخص شود یا خیر .
  54. معارف و معاریف، سید مصطفی حسینی دشتی، واژه سگ.
  55. . مرحوم علامه حلّی در کتاب منتهی می‌فرماید: نماز خواندن در خانه‌ای که در آن سگ باشد، کراهت دارد. (بحارالانوار، ج 62، ص 53. ـ توضیح المسائل مراجع، ج1، مسئله 105.)
  56. مجلسی ، محمد باقر ، بحار الانوار ، ج 80 ، ص 288
  57. . حر عاملی ، محمد بن الحسن ، وسائل الشیعه ، مؤسسه آل البیت ، قم ، 1409 ه ق ، ج 5 ، ص 175 ، روایت 6260
  58. . من لا یحضره الفقیه، ج‏1 ، 246 ، باب المواضع التی تجوز الصلاه فیها و المواضع التی لا تجوز فیها ..... ص240.
  59. . الکافی، ج‏3 ، 393، باب الصلاه فی الکعبه و فوقها و فی البیع و الکنائس و المواضع التی تکره الصلاه فیها ..... ص 387.‏ الکافی، ج‏3 ، 395، باب الصلاه فی ثوب واحد و المرأه فی کم تصلی و صلاه العراه و التوشح ..... ص393ـ بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار ،ج‏56، 177، باب 23 حقیقه الملائکه و صفاتهم و شؤونهم و أطوارهم ..... ص144.
  60. بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار، ج‏62، ص50 ـ وسائل‌الشیعه، ج 11 ،ص530.
  61. بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار، ج‏62، ص50.
  62. بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار، ج‏62، ص 53.
  63. بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار، ج‏62، ص 53 ـ وسائل‌الشیعه، ج 11 ،ص530.
  64. . تویسرکانی، محمدنبی بن احمد، لئالی الاخبار و الآثار، ج 5، ص 387 - 388، قم، مکتبه العلامه، 1372ش.
  65. . اعراف، آیه 175 و 176.
  66. جلسی ، محمد باقر ، بحار الانوار ، ج 62 ، ص 65 .
  67. . استفتاء از ایت الله مکارم شیرازی. portal.anhar.ir.
  68. HYPERLINK "http://lib.eshia.ir/10027/2/400/%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A7%D9%85%D9%86" \t "_blank" \o "العروه الوثقی، ج2، ص400." العروه الوثقی، ج۲، ص۴۰۰ .
  69. . استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله صافی.
  70. . استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی.
  71. . استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی.
  72. . استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله شبیری. سوال 37089.
  73. . استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله خامنه ای.
  74. جواهر الکلام، ج۲۸، ص۱۸
  75. جواهر الکلام، ج۲۸، ص۳۱۶
  76. . اجوبۀ الاستفتائات، سوال1090.
  77. . جواهر الکلام، ج ۵، ص ۳۶۸- ۳۶۹.
  78. توضیح المسائل آیت الله مکارم مسئله 112..