فرهنگ مصادیق:حمد خداوند

از پژوهشکده امر به معروف
(تغییرمسیر از حمد خداوند)
پرش به: ناوبری، جستجو
حمد خداوند

کتب مرتبط

ردیف عنوان

مقالات مرتبط

ردیف عنوان
۱ حمد – ویکی فقه
۲ ریشه ی حمد خدا
۳ حامد و شاکر بودن خدا
۴ حقیقت و تفاوت حمد و شکر
۵ مقام حمد و ستایش خداوند

مصادیق مرتبط

ردیف عنوان
۱ ادعای خدائی
۲ استهزاء خدا
۳ اعراض از یاد خدا
۴ انکار وجود خدا
۵ ایمن دانستن خود از مکر خدا
۶ بازداشتن از راه خدا
۷ بی اعتمادی به خدا
۸ تشبیه خدا به خلق
۹ تهمت به خدا، پیامبران و امامان
۱۰ تولی دشمنان خدا
۱۱ دروغ بستن بر خدا
۱۲ سوء ظن به اولیاء خدا
۱۳ سوء ظن به خدا
۱۴ شرک در ذات خدا
۱۵ شرک در صفات خدا
۱۶ شرک در عبادت خدا
۱۷ شرک در مالکیت خدا
۱۸ شکایت از خدا
۱۹ عهد شکنی با خدا
۲۰ غفلت از آیات خدا
۲۱ غفلت از خدا
۲۲ کفر به خدا
۲۳ محاربه با خدا ، رسول خدا و امام
۲۴ منت گذاری بر خدا و رسول(ص)
۲۵ نا امیدی از یاری خدا
۲۶ یأس از رحمت خدا
۲۷ خیرخواهی نسبت به خدا
۲۸ ذکر خدا
۲۹ شکر خدا
۳۰ عبادت خدا
۳۱ معرفت آیات خدا
۳۲ معرفت خدا
۳۳ معرفت صفات خدا
۳۴ معرفت نعمت های خدا
۳۵ وفا به عهد با خدا
۳۶ یاری رسول خدا (ص)
۳۷ اطاعت از خدا
۳۸ اقرار به گناه نزد خدا
۳۹ امید به فضل خدا
۴۰ ایمان به خدا
۴۱ ایمان به یگانگی خدا
۴۲ توکل بر خدا
۴۳ حسن ظن به خدا
۴۴ تسبیح خداوند

چندرسانه‌ای مرتبط

ردیف عنوان

مرتبط‌های بوستان

ردیف عنوان

نرم‌افزارهای مرتبط

ردیف عنوان

نویسنده: اسماعیل محمدی کرمانشاهی

حمد در قرآن

حمد به عنوان عبادت برگزیده خداوند در قرآن کریم از ویژگی خاص و جایگاهی والا برخوردار است. از اینرو خداوند انسانهای شایسته را به انجام آن ترغیب کرده است.هر چند در قرآن کریم واژه‌های "الحمدللّه "، "له الحمد"، "بحمد ربک"، "بحمد ربهم" و "نسبّح بحمدک" به کار رفته است، اما کلمه مبارکه "الحمدللّه " جایگاهی ویژه دارد. حضرت امام خمینی (ره) می‌فرماید: "الحمدللّه یعنی، جمیع انواع ستایشها مختص به ذات مقدس الوهیت است....چون حمد در مقابل نعمت و انعام و احسان است و منعمی جز حق در دار تحقق نیست، [پس [جمیع محامد مختص او است ..."[۱].
بدان که کلمه شریفه الحمدللّه ...، از کلمات جامعه‌ای است که اگر کسی به لطایف و حقایق آن، حق را به آن تحمید کند، حق حمد را آن قدر که در خور طاقت بشریت است، بجا آورده ...از رسول خدا (ص).روایت شده که "قول بنده که می‌گوید الحمدللّه سنگینتر است در میزانش از هفت آسمان و زمین.[۲] و هم از آن حضرت منقول است که اگر خداوند عطا کند جمیع دنیا را به بنده‌ای از بندگانش پس از آن بگوید آن بنده: الحمدللّه ، آن که او گفته، افضل است از آنچه به او عطا شده و هم از آن حضرت روایت شده که "هیچ چیز محبوبتر پیش خدا نیست از قول قائل الحمدللّه و از آن جهت خداوند بر آن، بر خود ثنا گفته[۳].
در قرآن کریم کلمه مبارکه "الحمدللّه"، به تعداد سالهای نبوّت نبی اکرم (ص)، ۲۳ بار تکرار شده است.و از یکصد و چهارده سوره قرآن مجید ۵ سوره با الحمدللّه آغاز می‌شود.
سوره‌هایی که با حمد آغاز می‌شوند عبارتند از:
۱ ـ سوره اوّل قرآن کریم."اَلْحَمْدُللّه رَبِّ الْعالَمین"[۴] رسول اکرم (ص).فرمود: "قسم به کسی که جانم در دست اوست، در تورات و انجیل و زبور و حتی در خود قرآن مانند این سوره نیست.این سوره امّ الکتاب و سبع مثانی است و این سوره بین خدا و بنده اش تقسیم شده است و برای بنده است، آنچه بخواهد[۵]
۲ ـ سوره مبارکه انعام؛ "الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَجَعَلَ الظُّلُمَاتِ وَالنُّورَ ثُمَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ"[۶] ستایش خدای یکتاراست که آسمان و زمین را آفرید و روشنی و تاریکی را مقرر داشت، باز کافران به خدای خود شرک می‌آورند.در این آیه، صفت خلاق بودن باری تعالی یادآوری شده است، صفتی که شایسته حمد است.برای آگاهی از فضیلت این آیات به "فضایل و آثار سوره ها" نوشته آقای عباس عزیزی رجوع کنید.[۷] الحمدللّه یعنی، جمیع انواع ستایشها مختص به ذات مقدس الوهیت است.کلمه مبارکه "الحمدللّه "، به تعداد سالهای نبوّت نبی اکرم (ص)، ۲۳ بار تکرار شده است.
۳ ـ سوره مبارکه کهف؛ "الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَى عَبْدِهِ الْكِتَابَ وَلَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجًا"[۸] ستایش و سپاس مخصوص خداست که بر بنده خود (حضرت محمد (ص).).این کتاب بزرگ قرآن را نازل کرد و در آن هیچ نقص و کجی ننهاد.در این آیه خداوند به خاطر نزول قرآن حمد شده است.
۴ ـ سوره مبارکه سباء؛ "الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَلَهُ الْحَمْدُ فِي الْآخِرَةِ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ"[۹] ستایش و سپاس مخصوص خداست که هر آنچه در آسمانها و زمین است، همه ملک اوست و در عالم آخرت نیز سپاس مخصوص خداست و او به نظم آفرینش حکیم و به همه امور عالم آگاه است.بنابراین حمد الهی عبادتی است که در آخرت نیز بهشتیان آن را انجام می‌دهند. امام صادق (ع).فرمود: "دو سوره در قرآن مجید پشت سر هم قرار دارد: سوره سبأ ، سوره فاطر، که با الحمدللّه آغاز می‌شود، هر کس آنها را در شب بخواند، خداوند او را در کنف حمایت خود حفظ می‌کند و هر کس در روز بخواند، ناراحتی به او نمی‌رسد و آن قدر خدا خیر دنیا و آخرت به او می‌بخشد که بر قلب کسی خطور نکرده و آرزوی کسی به آن نرسیده است.[۱۰]
۵ ـ سوره مبارکه فاطر: "الْحَمْدُ لِلَّهِ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ جَاعِلِ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ يَزِيدُ فِي الْخَلْقِ مَا يَشَاءُ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ"[۱۱] سپاس خدایی را است که آفریننده آسمانها و زمین است و فرشتگان را رسول پیمبران خود گردانید و دارای دو و سه و چهار بال و پر (قدرت).قرار داد و هر چه بخواهد در آفرینش می‌افزاید که خدا بر هر چیز قادر است.
جاهای دیگری که الحمدللّه در قرآن یادآوری شده است عبارتند از:
۱ ـ نابودی ظالمان "فَقُطِعَ دَابِرُ الْقَوْمِ الَّذِينَ ظَلَمُوا وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ"[۱۲] پس به کیفر ستمگری ریشه گروه ظالمان کنده شد و ستایش خدای را که پروردگار جهانیان است.
۲ ـ در مقابل هدایت "الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدَانَا لِهَذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْلَا أَنْ هَدَانَا اللَّهُ"[۱۳] (بهشتیان گویند).: ستایش خدای را که ما را بر این مقام رهنمایی کرد که اگر هدایت و لطف الهی نبود، ما بخود در این مقام راه نمی‌یافتیم.
۳ ـ آخرین سخن "وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ"[۱۴] [بهشتیان [آخرین سخنشان ذکر اوصاف پروردگار عالمیان است.
۴ ـ شکر بر اجابت دعا "الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَهَبَ لِي عَلَى الْكِبَرِ إِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ إِنَّ رَبِّي لَسَمِيعُ الدُّعَاءِ"[۱۵] ستایش خدای راست که به من در زمان پیری دو فرزندم، اسماعیل و اسحاق، را عطا فرمود که پروردگار من البته دعای بندگان را خواهد شنید.
۵ ـ در مقابل نعمت "الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ"[۱۶] ستایش مخصوص خداست ولی اکثر مردم آگاه نیستند.(نحل / ۷۵ )، (لقمان / ۲۵) و (زمر / 29).
۶ ـ "وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ"[۱۷] (بهشتیان).گویند: حمد خدا را که حزن و اندوه ما را بِبُرد ..(فاطر / 34).
۷ ـ بر صدق وعده "وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي صَدَقَنَا وَعْدَهُ وَأَوْرَثَنَا الْأَرْضَ نَتَبَوَّأُ مِنَ الْجَنَّةِ حَيْثُ نَشَاءُ"[۱۸] (بهشتیان).گویند: ستایش خدای را که وعده لطف و رحمتش را بر ما محقق فرمود و ما را وارث همه سرزمین بهشت گردانید تا هر جای آن بخواهیم منزل گزینیم.
حمد الهی عبادتی است که در آخرت نیز بهشتیان آن را انجام می‌دهند.دو سوره در قرآن مجید پشت سر هم قرار دارد: سوره سبأ ، سوره فاطر، که با الحمدللّه آغاز می‌شود، هر کس آنها را در شب بخواند، خداوند او را در کنف حمایت خود حفظ می‌کند.
۸ ـ بعد از نجات "فَإِذَا اسْتَوَيْتَ أَنْتَ وَمَنْ مَعَكَ عَلَى الْفُلْكِ فَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي نَجَّانَا مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ"[۱۹] پس چون تو (ای نوح).با همراهانت در کشتی نشستی بگو؛ ستایش خدای را که ما را از ظلم ستمکاران عالم نجات داد.
۹ ـ شکرانه دانش "وَلَقَدْ آتَيْنَا دَاوُودَ وَسُلَيْمَانَ عِلْمًا وَقَالَا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي فَضَّلَنَا عَلَى كَثِيرٍ مِنْ عِبَادِهِ الْمُؤْمِنِينَ"[۲۰] و همانا ما به داود و سلیمان مقام دانش عطا کردیم که (به شکرانه آن).گفتند؛ ستایش و سپاس خدای را که ما را بر بسیاری از بندگان با ایمانش فضیلت و برتری عطا فرمود.

پا نویس

  1. ـ آداب الصلوه (آداب نماز).امام خمینی، ص 251، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، 1373
  2. همان، ص 257 به نقل از مستدرک الوسائل، ج 5، ص 314، مؤسسه آل البیت (ع)
  3. همان، ص 257
  4. سوره حمد؛ آیه 1
  5. فضایل و آثار قرائت سوره‌ها، عباس عزیزی، ص 18، انتشارات ارم، 1374 هـ .ش
  6. سوره انعام؛ آیه 1
  7. همان، ص 28
  8. سوره کهف؛ آیه 1
  9. سوره سبأ؛ آیه 1
  10. همان، ص 53
  11. سوره فاطر؛ آیه 1
  12. سوره انعام؛ آیه 45
  13. سوره اعراف؛ آیه 43
  14. سوره یونس؛ آیه 10
  15. سوره ابراهیم؛ آیه 39
  16. سوره نحل؛ آیه 75
  17. سوره فاطر؛ آیه 34
  18. سوره زمر؛ آیه 74
  19. سوره مؤمنون؛ آیه 28
  20. سوره نمل؛ آیه 15
منبع: خبرگزاری فارس - تاریخ برداشت: 1395/02/28