فرهنگ مصادیق:تشویق اسراف و تبذیر

از پژوهشکده امر به معروف
(تغییرمسیر از تشویق اسراف و تبذیر)
پرش به: ناوبری، جستجو
تشویق اسراف و تبذیر

احادیث در مورد اسراف و تبذیر

۱. قال الامام علی - علیه السلام - : مِن أشْرَفِ الشّرَف، ألکَفُّ عَن التّبذیر وَ السَّرَف.[۱]

امام علی - علیه السلام - فرمود: از برترین شرافت‌ها، خود داری از زیاده روی و اسراف است.

۲. قال الامام علی - علیه السلام - : من المروّه أنْ تقصد فَلا تُسْرف.[۲]
امام علی - علیه السلام - فرمود: از نشانه‌های جوانمردی آن است که میانه روی کنی و از زیاده روی پرهیز نمایی.

۳. النّبی - صلی الله علیه و آله - انَّه مَرَّ بِسَعد و هو یتوَضّأ، فقال: ما هذا السَّرَفُ یا سعد؟ قال: أفی الوضوء سَرَف؟ قال - صلی الله علیه و آله - نَعَم و أن کنتَ عَلی عینٍ جارٍ.[۳]
رسول اکرم - صلی الله علیه و آله - از کنار سعد در حالی که وضو می‌گرفت، گذشت و فرمود: ای سعد! این چه اسرافی است؟ عرض کرد: آیا در وضو گرفتن هم اسراف وجود دارد؟ حضرت فرمود: آری، هرچند کنار چشمه‌ای جاری باشی.

۴. قال الامام علی - علیه السلام - : إنَّ إعطاءَ الْمال فی غیر حقّه تبذیرٌ و إسرافٌ و هو یَرفعُ صاحبَه فی الدّنیا و یَضَعَهُ فی الآخره.[۴]
امام علی - علیه السلام - فرمود: بخشش‌های بی جا (از مال و ثروت) زیاده روی و اسراف است و آن مال بخشنده اش را در دنیا رفعت می‌دهد و در آخرت به زیر می‌کشد (خوار و ذلیل می‌کند).

۵. قال الامام الصادق - علیه السلام - : إنَّ القصدَ أمرٌ یُحِبّهُ الله - عزَّ وَ جلَّ - و إن السَّرَف یُبغِضُه الله حتّی طَرحُک النَّواه فانّها تَصلح لشئ و حتّی صَبُّک شرابَک.[۵]
امام صادق - علیه السلام - فرمود: میانه روی را خدای بزرگ و بلند مرتبه دوست دارد و بر اسراف و زیاده روی خشم می‌ورزد، حتی به اندازه دور انداختن هسته خرمایی؛ زیرا قابل مصرف است و یا به مقدار دور ریختن باقی مانده نوشیدنی.

۶. قال الامام علی - علیه السلام - : أقبحُ البَذلِ السَّرَف.[۶]
امام علی - علیه السلام - فرمود: زشت‌ترین بذل و بخشش، اسراف و زیاده روی است.

۷. قال الامام علی - علیه السلام - : لا غِنی مع الاسْراف.[۷]
امام علی - علیه السلام - فرمود: بی نیازی (و ثروت) با اسراف و زیاده روی حاصل نمی‌شود.

۸. قال الامام الصادق - علیه السلام - : إنّما الاسرافُ فیما أتلفَ المالَ و أضَرَّ بالبدن.[۸]
امام صادق - علیه السلام - فرمود: اسراف آن است که مال را از بین ببرد و به بدن زیان برساند.

۹. قال الامام علی - علیه السلام - : الاسراف مذمومٌ فی کُلِّ شئ إلّا فی أفعال البِرّ.[۹]
امام علی - علیه السلام - فرمود: زیاده روی در همه چیز ناپسند است، مگر در کارهای نیک.

۱۰. قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : لا خیرَ فی السَّرَف و لا سَرَفَ فی الخیر.[۱۰]
رسول اکرم - صلی الله علیه و آله - فرمود: در اسراف و زیاده روی خیری نیست و در امور خیر اسراف نیست.

۱۱. قال الامام العَسْکری - علیه السلام - : علیْکَ بِالاِقْتصاد و ایّاک و الاِسْرافَ فانَّه مِنْ فِعلِ الشَّیطنه.[۱۱]
امام حسن عسکری - علیه السلام - فرمود: میانه روی کن و از اسراف برحذر باش؛ زیرا اسراف و زیاده روی از کارهای شیطان است.

۱۲. قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : ما عالَ إمْرء إقْتَصَدَ.[۱۲]
رسول اکرم - صلی الله علیه و آله - فرمود: هر که میانه روی کند، تهیدست نمی‌گردد.

۱۳. قال الامام الکاظم - علیه السلام - : مَنِ اقْتَصد وَ قَنَعَ بَقیتْ علیه النِّعمه و مَن بذَّر و أسرف زالتْ عنه النّعمه.[۱۳]
امام موسی کاظم - علیه السلام - فرمود: کسی که در زندگی میانه روی و قناعت کند، نعمتش باقی می‌ماند، و کسی که اسراف و زیاده روی نماید، نعمتش زایل شود.

۱۴. قال الامام علی - علیه السلام - : القَصدُ مثراهٌ و السَّرَفُ مَثواه.[۱۴]
امام علی - علیه السلام - فرمود: میانه روی، سبب افزایش مال و اسراف سبب نابودی آن می‌شود.

۱۵. قال الامام الصادق - علیه السلام - : إنَّ السَّرَفَ یُورِثُ الفَقْرَ و إنَّ القصدَ یورث الغِنی.[۱۵]
امام صادق - علیه السلام - فرمود: همانا اسراف، فقر و تنگدستی آورد و میانه روی بی نیاز گرداند.

۱۶. قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : مَنِ اقْتصد فی مَعیشَته رَزَقَهُ الله و مَن بذَّر حرمه الله.[۱۶]
رسول اکرم - صلی الله علیه و آله - فرمود: کسی که در زندگی اش میانه روی کند، خدا او را روزی می‌دهد و کسی که اسراف و زیاده روی کند، محرومش سازد.

۱۷. قال الامام علی - علیه السلام - : الاسرافُ یُفنِی الجَزیلَ.[۱۷]
امام علی - علیه السلام - فرمود: اسراف، نعمت فراوان را نابود می‌سازد.

۱۸. قال الامام الصادق - علیه السلام - : إنَّ معَ الاِسراف قِلَّه البَرکه.[۱۸]
امام صادق - علیه السلام - فرمود: به درستی که با اسراف و زیاده روی، کمی برکت است.

۱۹. قال الامام علی - علیه السلام - : الاسرافُ یُفنِی الکَثیر.[۱۹]
امام علی - علیه السلام - فرمود: اسراف و زیاده روی، (مال) بسیار را تباه می‌سازد.

۲۰. قال الامام علی - علیه السلام - : التّبذیرُ عنوانُ الفاقَه.[۲۰]
امام علی - علیه السلام - فرمود: زیاده روی، مقدمه فقر و تنگدستی است.

۲۱. قال الامام علی - علیه السلام - : سببُ الفَقرِ الاِسراف.[۲۱]
امام علی - علیه السلام - فرمود: زیاده روی، سبب فقر و تهی دستی است.

۲۲. قال الامام العَسْکری - علیه السلام - : إنَّ للسَّخاءِ مِقداراً فَإنْ زادَ علیه فهوَ سَرف.[۲۲]
امام حسن عسکری - علیه السلام - فرمود: گشاده دستی اندازه‌ای دارد که اگر از آن بگذرد، اسراف به شمار می‌آید.

۲۳. قال الامام علی - علیه السلام - : مَنِ افْتَخَرَ بالتَّبذیر اُحتُقِر بالأفلاس.[۲۳]
امام علی - علیه السلام - فرمود: کسی که به زیاد ه روی افتخار کند، با فقر و تنگدستی خوار و زبون می‌گردد.

۲۴. قال الامام الصادق - علیه السلام - : ضَمِنْتُ لِمَنِ اقْتَصد أنْ لا یَفْتقِرَ.[۲۴]
امام صادق - علیه السلام - فرمود: ضمانت می‌کنم که هرکس در زندگی خود میانه رو باشد، هرگز تهیدست نشود.

۲۵. قال الامام علی - علیه السلام - : وَیْحَ الْمُسرِفَ ما أبعدَه عن صَلاح نَفسه و استدراک أمره.[۲۵]
امام علی - علیه السلام - فرمود: وای بر اسراف کار که چقدر از مصحلت خویش و اصلاح کار خود، دور است.

۲۶. قال الامام علی - علیه السلام - : مَنْ اقتصَدَ فِی الغِنی و الفقر استعدَّ لنوائِب الدَّهر.[۲۶]
امام علی - علیه السلام - فرمود: هر کس در توانگری و تهیدستی، میانه روی را پیشه خود سازد، خود را برای گرفتاری‌های روزگار آماده کرده است.

۲۷. قال الامام الصادق - علیه السلام - : ... لِلْمُسرِف ثلاثُ عَلاماتٍ: یَشْترِی ما لیس له و یَلْبِسُ ما لیس له و یأکُلُ ما لیس له ... .[۲۷]
امام صادق - علیه السلام - فرمود: اسراف کننده سه نشانه دارد: چیزهایی را می‌خرد و می‌پوشد و می‌خورد که در شأن او نیست.

۲۸. قال الامام علی - علیه السلام - : کُنْ سَمِحاً و لا تکُنْ مُبذِّراً و کُنْ مُقَدِّراً وَ لا تَکنْ مُقَتِّراً.[۲۸]
امام علی - علیه السلام - فرمود: گشاده دست باش ولی زیاده روی مکن، و (در زندگی) حسابگر باش، امّا سخت گیر مباش.

۲۹. قال الامام الصادق - علیه السلام - : إتَّق الله وَ لاتُسْرِفْ و لا تُقَتِّر ولکِنْ بَینَ ذلک قَوامٌ.[۲۹]
امام صادق - علیه السلام - فرمود: تقوای الهی پیشه کن (و از خدا بترس) و اسراف مکن و برخود سخت مگیر، بلکه (میانه رو باش که) میانه روی مایه استواری است.

۳۰. قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : مَن أعطی فی غَیر حقّ فقد أسرف، و مَنْ منع مِنْ حقّ فقد قتر.[۳۰]
رسول اکرم - صلی الله علیه و آله - فرمود: کسی که در غیر راه حق هزینه کند، اسراف کرده است و کسی که از راه حق باز دارد (وخودداری کند)، سخت گیری کرده (و بخل ورزیده) است.

۳۱. مِن کتابِ علی - علیه السلام - إلی زیاد: فدَعِ الإسراَف مُقتصداً و اذکُرْ فِی الْیَوم غداً و أمسِک مِن المال بقدر ضرورتک و قَدِّم الفَضلَ لَیوم حاجتک.[۳۱]
حضرت علی - علیه السلام - در نامه‌ای که برای زیاد نوشت، فرمود: از اسراف بپرهیز و میانه روی را برگزین و از امروز به فکر فردا باش و به اندازه نیازمندی خود از مال (دنیا) نگهدار و زیادی آن را برای روز نیازمندیت (آخرت) پیش فرست.

۳۲. قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : ثلاث منجیات: (فذکر الثالث) القصدُ فی الغِنی و الفَقر.[۳۲]
رسول اکرم - صلی الله علیه و آله - فرمود: سه چیز باعث نجات و رستگاری است، ... (سومی آن) رعایت اعتدال و میانه روی، در حال توانگری و تهیدستی است.

۳۳. قال الامام علی - علیه السلام - : مَنْ أسرف فی طَلبِ الدّنیا ماتَ فَقیراً.[۳۳]
امام علی - علیه السلام - فرمود: هر کس بیش از حد در طلب دنیا برآید، فقیر ازدنیا می‌رود.

۳۴. قال الامام علی - علیه السلام - : ما فَوقَ الْکَفاف إسرافْ.[۳۴]
امام علی - علیه السلام - فرمود: آن چه از حد کفایت بیشتر باشد، اسراف و زیاده روی است.

۳۵. قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : إنّ مِنَ السَّرَف أنْ تأکل کلَّ ما اشتَهیت.[۳۵]
رسول اکرم - صلی الله علیه و آله - فرمود: از جمله مصادیق اسراف این است که هرچه دلت خواست (و میلت کشید)، بخوری.

۳۶. قال الامام علی - علیه السلام - : ذَرِ السَّرَفَ فانَّ المُسرفَ لایُحمَد جُودُه و لا یُرحَم فقره.[۳۶]
امام علی - علیه السلام - فرمود: اسراف و زیاده روی را واگذار؛ زیرا اسراف کننده نه بخشش اش ستایش می‌شود و نه به تهیدستی و فقرش ترحّم می‌شود.

۳۷. قال الامام زین العابدین - علیه السلام - فی دعاء مکارم الأخلاق: ... و امنعْنی مِنَ السَّرَف و حصِّن رزقی مِنَ التَّلف.[۳۷]
امام سجاد - علیه السلام - در دعاء مکارم الاخلاق (به خداوند) عرضه می‌دارد: ... مرا از اسراف و زیاده روی باز دار و روزی ام را از تباه شدن حفظ فرما.

۳۸. قال الامام الصادق - علیه السلام - : مَن أنفق شیئاً فی غَیر طاعه الله فهو مُبذِّر و مَنْ أنفق فی سبیل الله فَهو مُقتصِد.[۳۸]
امام صادق - علیه السلام - فرمود: کسی که چیزی (مالی هر چند اندک) را در غیر راه خدا بدهد، اسراف کار و کسی که چیزی را در راه خدا بدهد، میانه رو است.

۳۹. قال الامام علی - علیه السلام - : من المروّه أنْ تقصد فَلا تُسْرف.[۳۹]
امام علی - علیه السلام - فرمود: از نشانه‌های جوانمردی آن است که میانه روی کنی و از زیاده روی پرهیز نمایی.

۴۰. قال الامام علی - علیه السلام - : مَنْ اقتصَدَ فِی الغِنی و الفقر استعدَّ لنوائِب الدَّهر.[۴۰]
امام علی - علیه السلام - فرمود: هر کس در توانگری و تهیدستی، میانه روی را پیشه خود سازد، خود را برای گرفتاری‌های روزگار آماده کرده است.

پانویس

  1. « غررالحکم، ص ۳۷۰»
  2. «غررالحکم، ص ۳۷۶»
  3. «تفسیر صافی، ص ۲۸۳»
  4. «نهج البلاغه، خطبه ۱۲۶»
  5. «بحار الانوار، ج ۷۱، ص ۳۴۶»
  6. «غررالحکم، ص۴۳۰»
  7. «غررالحکم، ص ۱۱۶»
  8. «بحار الانوار، ج ۷۵، ص ۳۰۳»
  9. «غررالحکم، ص ۱۵»
  10. «بحار الانوار، ج ۷۷، ص ۱۶۹»
  11. «سفینه البحار، ج ۱، ص ۶۱۶»
  12. «بحار الانوار، ج ۱۰۰، ص ۲۱»
  13. «تحف العقول، ص ۳۰۱»
  14. «وسائل الشیعه، ج ۱۵، ص ۲۵۸»
  15. «وسائل الشیعه، ج ۱۲، ص ۴۱»
  16. «وسائل الشیعه، ج ۱۵، ص ۲۵۹»
  17. «غررالحکم، ص ۱۵»
  18. «وسائل الشیعه، ج ۱۵، ص ۳۶۱»
  19. «غررالحکم، ص ۱۵»
  20. «غررالحکم، ص ۲۱»
  21. «غررالحکم، ص ۲۲۶»
  22. «بحار الانوار، ج ۷۸، ص ۳۷۷»
  23. «غررالحکم، ص ۳۳۲»
  24. «خصال، ح ۳۲»
  25. «تصنیف غررالحکم، ص ۳۵۹»
  26. «غررالحکم، ص ۳۳۲»
  27. «بحار الانوار، ج ۷۲، ص ۲۰۶»
  28. «نهج البلاغه، حکمت ۳۲»
  29. «تفسیر نورالثقلین، ج ۳، ص ۱۵۶»
  30. «تفسیر نورالثقلین، ج ۴، ص ۳۱»
  31. «نهج البلاغه، نامه ۲۱»
  32. «وسائل الشیعه، ج ۱۵، ص ۲۵۸»
  33. « غررالحکم، ص ۳۲۹»
  34. «غررالحکم، ص ۳۸۴»
  35. «تنبیه الخواطر، ص ۴۵۶»
  36. «غررالحکم، ص ۲۰۷»
  37. «صحیفه سجادیه، دعای ۲۰»
  38. «بحار الانوار، ج ۷۵، ص ۳۰۲»
  39. «غررالحکم، ص ۳۷۶»
  40. «غررالحکم، ص ۳۳۲»
منبع:وبلاگ صدای معصومین (ع) - تاریخ برداشت: ۹۵/۱/۲۶