فرهنگ مصادیق:تربیت اسلامی فرزندان

از پژوهشکده امر به معروف
(تغییرمسیر از تربیت اسلامی فرزندان)
پرش به: ناوبری، جستجو
تربیت اسلامی فرزندان

کتب مرتبط

۱ اخلاق در خانواده و تربیت فرزند
۲ تربیت مذهبی کودک
۳ تربیت الگویی زنان در قرآن
۴ تربیت، بازگشت به فطرت الهی
۵ خانواده و تحول در تربیت
۶ سلوک علوی
۷ سیری در تربیت اسلامی

مقالات مرتبط

ردیف عنوان
۱ آداب تربیت فرزند از منظر اسلام
۲ تربيت اخلاقي کودکان
۳ تربیت دینی و اخلاقی کودک از دیدگاه امام رضا علیه السلام
۴ تربیت کودک از نگاه نبوی
۵ عوامل مؤثر در تربیت اخلاقی انسان ها، به ویژه کودکان
۶ نسبت تربیت اخلاقی با سایر علوم؛ تأکید ابن‌مسکویه بر تربیت اخلاقی کودکان
۷ هفت فرمان تربیت اخلاقی کودک
۸ جوانان و علل بی میلی به نماز

مصادیق مرتبط

ردیف عنوان
۱ اخلاق اسلامی
۲ تاسیس حکومت اسلامی
۳ تعلیم اخلاق اسلامی
۴ تعلیم عقاید اسلامی
۵ تقریب مذاهب اسلامی
۶ یادگیری اخلاق اسلامی
۷ یادگیری اخلاق اسلامی
۸ افشای اسرار اقتصادی نظام اسلامی
۹ افشای اسرار امنیتی نظام اسلامی
۱۰ پیمان شکنی با دولت های اسلامی
۱۱ تبلیغ ادیان و فرق غیراسلامی
۱۲ تضعیف نظام اسلامی
۱۳ رد داوری حاکم اسلامی
۱۴ مهلت گرفتن از حاکم اسلامی
۱۵ یادگیری عقاید اسلامی
۱۶ تبلیغ علیه احکام اسلامی
۱۷ افشای اسرار سیاسی نظام اسلامی
۱۸ بدبین کردن به انقلاب اسلامی
۱۹ ترویج سبک زندگی غیر اسلامی
۲۰ تشکیک در عقاید اسلامی
۲۱ کشتن فرزند
۲۲ راهنمایی فرزند به حلال و حرام

چندرسانه‌ای مرتبط

ردیف عنوان

مرتبط‌های بوستان

ردیف عنوان

نرم‌افزارهای مرتبط

ردیف عنوان

در دین اسلام برای کودکان چگونه تربیتی سفارش شده است؟- شهر سوال

نخست باید به دو نکته مهم و بنیادی در امر تربیت توجه شود:

نکته اول

تربیت کودک فرایندی طولانی و به هم پیوسته دارد. امر تربیت و آغاز وظیفه مادری و پدری پیش از نزدیکی و انعقاد نطفه شروع می شود، زیرا نوع غذاهایی که والدین می خورند، هم در نطفه (منی و اسپر ماتوزئید مرد و اوول زن) تأثیردارد و هم در روح و روان آنان. در نتیجه روحیات والدین و ویژگی های نطفه شان از طریق ژن به فرزند منتقل می شود. چنان که حالات زن و شوهر هنگام نزدیکی از جهت اخلاقی، روحی و روانی، شادی و غم، سلامت و بیماری، اضطراب و آرامش روحی و مانند آن در سرنوشت فرزند آینده اش تأثیر دارد.
حتی رعایت یا عدم رعایت آداب نزدیکی کردن، زمان، مکان، کیفیت انجام عمل نیز در سلامت جسم و روان فرزند مؤثر است. تربیت کودک پس از تولد شروع نمی شود، بلکه خیلی پیش تر از نزدیکی و بسته شدن نطفه آغاز می گردد.از این رو در روایات اسلامی آمده است هنگامی که قصد ازدواج دارید، ببینید با چه کسی و خانواده ای وصلت می کنید. محصول ترکیب نطفه مشترک شما چه می شود و صاحب چگونه فرزندی خواهید شد؟

نکته دوم

انسان چون موجودی دو بعدی و شامل جسم و روح است. این دو تأثیر متقابل بر یکدیگر دارند. از این رو نگاه مربی و پدر و مادر باید به هر دو بعد معطوف شود .

کودکی از حساس ترین و سرنوشت ساز ترین دوره زندگی انسان است. شخصیت انسان و اساس خصوصیت های اخلاقی وی در ابتدای کودکی خصوصاً در سنین مقدماتی عمر پی ریزی می شود. علاقه زیاد به یادگیری و انعطاف پذیری در مقابل رفتار پدر و مادر و اطرافیان ویژة مرحله خردسالی و قبل از قدم گذاشتن به دبستان است. به همین دلیل، همه معلومات، عادت ها و ویژگی های اخلاقی که در این دوره به دست می آید، ریشه دار و محکم در روح کودک باقی می ماند. بنای اصلی شخصیت و چارچوب وجودی او را تشکیل می دهد . بر همان اساس شخصیتش شکل می گیرد.
"بنابر تحقیقاتی که به وسیله دانشمندان رفتارشناس صورت گرفته، بیش تر نابسامانی ها و بزهکاری های رفتاری در بزرگسالان، نتیجه تربیت غلط و برخورد ناصحیح در دوران اولیّه رشد و آغاز سال های زندگی است. در واقع، اساس و پایه اصلی شکل گیری شخصیت انسان در دوران هفت سال اوّل زندگی است؛ همان دوران حساسی که کودک در کنار والدین به سر می برد".[۱]
امیرالمؤمنین(ع) به همین نکته تربیتی اشاره دارد که به امام حسن(ع) می فرماید: "دل کودک چون زمینی خالی است که هر بذری در آن پاشیده شود، می پذیرد، پس من پیش از آن که قلبت سخت و فکرت به امور دیگر مشغول شود، به ادب و تربیت تو مبادرت ورزیدم".[۲]
از حکیمی پرسیدند: از چه زمانی تربیت را باید آغاز کرد؟ حکیم گفت: از بیست سال قبل از تولد. [۳]
پس به نظر دقیق، تربیت کودک حتی سال ها قبل از تولد طفل آغاز می شود، یعنی والدین قبل از فرزند دار شدن، زمینة رشد و هدایت را در خود ایجاد کنند و برای پدر و مادر شدن خود را آماده نمایند.
کودک از رفتار و کردار پدر و مادر و بزرگ تر ها الگو بر می دارد. افرادی که درون منزل به امور تعبدی و دینی پای بندند، معمولاً دارای فرزندانی چنین خواهند شد. تربیت فرزند به تکرار نصایح و سماجت در موعظه نیست. هیچ چیز به اندازه عمل کارساز نیست. فرزند وقتی ببیند پدر یا مادرش در منزل بد زبانی می کند، دارای زبانی تند خواهد شد، پس باید علت بسیاری از ناهنجاری هایی را که در وجود فرزندان مان است، از رفتار و اعمال خود بدانیم. اگر پدر می خواهد فرزندش نماز اوّل وقت را غنیمت بشمرد، نیازی ندارد به این که او را با زور و تهدید وادار به این کار کند. اصلا در این مورد به حرف و موعظه نیازی نیست . بدون آن که چیزی بگوید، خود باید برخیزد .با اعتقاد بر این کار عبادت کند تا ثمره اش را در وجود فرزند ببیند.

با توجه به مطالب فوق ، بخشی از مهم ترین وظایف پدر و مادر نسبت به کودکان چنین است:

۱ـ احترام به کودک:
یکی از وظایف مهم والدین، احترام به شخصیت کودک است. رسول اکرم(ص) می فرماید: " أَكْرِمُوا أَوْلَادَكُمْ وَ أَحْسِنُوا آدَابَهُم‏؛ به فرزندان تان احترام کنید و با آداب و روش پسندیده با آن ها معاشرت نمایید"[۴]
کودکانی که در دوران قبل از دبستان از امنیت و محبت کافی برخوردار نمی شوند، آسیب هایی بر آن ها وارد می شود که به ندرت در دوره های بعد قابل جبران است.

۲ـ توجه به استقلال طلبی کودکان:
بذر استقلال طلبی از سال های آغازین زندگی کودک شروع به رشد و جوانه زدن می کند. پدر و مادر زمینه را برای رشد متعادل این میل فراهم می آورند. آزادی های لازم را به او بدهند. البته آزادی باید محدود باشد.
روش های آزاد منشانه به کودکان و نوجوانان حق انتخاب و گزینش می دهد. زمینه را برای خلاقیت و شکوفایی استعدادهای نهفته آنان فراهم می سازد. کنترل و تذکر بیش از حدّ، تأثیر معکوس داشته و اعتماد به نفس کودک و نوجوان را از بین می برد[۵]

۳ـ پرورش شخصیت کودکان:
والدین با روش های مختلف می توانند شخصیت کودکان خود را پرورش دهند که مهم ترین آن، سلام کردن و هم بازی شدن با آن ها است. حضرت علی(ع) می فرماید: "مَنْ كَانَ لَهُ وَلَدٌ صَبَا؛ کسی که کودکی دارد باید (در راه تربیت او) ) کودکانه رفتار نماید".[وسائل الشیعه، ج ۵، ص ۱۲۶]
دو عامل دیگر تربیت فرزند (دوران مدرسه و اجتماع) چون عامل اوّل قرار دارند، هر چند از اهمیت لازم برخوردارند اما مواظبت اوّلیه، در هوشیاری فرزند تأثیر بسزایی دارد. نیز مواظبت در دوره مدرسه و انتخاب دوستان مناسب و افرادی که صلاحیت اخلاقی بالایی دارند، بر امنیت خاطر می افزاید تا وقتی وارد اجتماع شود، دغدغه خاطری پیش نیاید.

۴ -اظهار محبّت :
اولین نیاز روانی کودک و نوجوان مهر و محبت و دوست داشتن آن ها است. هر کودک و نوجوانی برای داشتن احساس امنیت، باید مورد محبت قرار گیرد. ابراز محبت، موجب دلگرمی و علاقه مندی به شما و زندگی خواهد شد. احساس امنیت در نوجوان سبب می شود زمینه پیوند شما با او توسعه یابد. در این رابطه رفتار صحیح دینی را بیاموزد. رابطه مهرآمیز همراه با گذشت و مدارا، با همگان و به خصوص با کودکان و نوجوانان قوی ترین و پرجاذبه ترین و سازنده ترین رابطه ها است.[۶]البته زیاده روی در محبت برای فرزند زیانبار است.

۵-جهت دهی مثبت به احساسات :
کم اهمیت جلوه دادن اشتباهات و تقدیر از رفتارها و کارهای ارزشی و پسندیده آنان، سبب می شود که آن ها به خود دلگرم شوند، احساس ارزشمندی نمایند. تقویت احساسات و ارزش های مثبت، یکی از مؤثرترین عوامل برای جهت دهی به گرایش های دینی فرزندان محسوب می شود.

۶- درونی کردن ارزش های دینی و اخلاقی :
آموزش مفاهیم دینی و یافتن بینش صحیح یک چیز است و پذیرش و عمل کردن به آن چیز دیگر است. باید سعی نمود نوجوان و جوان به صورت خودآگاه عامل به دستورات اخلاقی ودینی شود. دین باوری و عشق و علاقه به ارزش های دینی از درون او بجوشد، در این صورت رفتارهای مذهبی و دینی، ماندنی و پایدار خواهد شد[۷]

روش آشنا سازی با خدا، نماز، قرآن ومسایل مذهبی

الف - روش آموزش مفهوم خدا به کودک

در حدود سه- چهار سالگی بچه ها نام خداوند را یاد می گیرند. اگر رفتار افراد خانواده جنبه مذهبی داشته باشند، کودک مذهب و رفتار مذهبی را می آموزد. کودک در ابتدا به دنبال قوی ترین فرد است. چون از نوزادی مادر نیازهایش را رفع نموده، می پندارد مادر محکم ترین تکیه گاه است؛ ولی به زودی می فهمد مادر از خیلی چیزها می ترسد. چون پدر از آن ها نمی ترسد، پدر را تکیه گاه و قوی ترین آدم می یابد، ولی پدر هم از بعضی چیزها می ترسد. در این زمان است که از ما می پرسد: کی قوی ترین است؟ به او می گوییم: «خدا». این خدا کجاست؟ به او می گوییم: بزرگ تر که شدی، برایت می گویم چون کودک سه- چهار ساله در مرحله تفکر ابتدائی است. فقط آنچه را می بیند، قبول دارد، نمی توان به او گفت: خدا نادیدنی است و همه جا هست.

کودک ۶ ساله : عاشق خدا

به تدریج که بزرگ تر شد، خدا را به او چنان معرفی می کنیم که بچّه ها از او خوش شان آید. از لطف و کرم خدا، مهربانی و قدرت خدا و زیبا دوستی او می گوییم. دربارهٔ بهشتی که به نیکوکاران وعده داده ، سخن می گوییم. در این سال ها هرگز از قهرخدا و جهنم گناهکاران چیزی نگویید.
کودک ۶ ساله به موضوعات مذهبی علاقمند می شود. عاشق دعا، نماز و نیایش می شود. دوست دارد برای او داستان هایی دربارهٔ خداوند بگوئید. دوست دارد دربارهٔ پیامبران و امامان حرف بزنید و از آن ها برای شان داستان هایی تعریف کنید.

کودک ۷ ساله : اثبات وجود خدا

امّا بعد نوبت به کنجکاوی می رسد. هفت ساله ها از خداوند می پرسند. در مقایسه با شش ساله ها بیش تر خواهان اثبات وجود خدا می شوند. کودک هفت ساله بر خلاف یک سال قبل سوالاتی را در مورد دیدن خدا، شکل خدا و غیره می پرسد. سوالات آن ها نباید به حساب سرکشی یا تمایلات ضد مذهبی قلمداد شود، بر عکس سوالات آن ها بیش تر نشانه علاقه آن ها به موضوع است.
به کودکان می گوییم همه موجودات در مورد خدا و خالق خویش فکر می کنند .هر موجودی تصور می کند خدا شکل اوست. ما هم که انسانیم ،فکر می کنیم شاید خدا مثل ما دو دست و پا و به صورت ما باشد، ولی نه تصور آن ها درست است و نه فکر ما . برای همین هیچ کس نمی داند خدا چه شکلی است. اگر خدا موجودی بود که شکلی داشت و می شد او را دید، همه جا نبود. اگر پیش ما بود، دیگر پیش پدرت و یا بقیه مردم که جاهای دور هستند، نبود و می دانیم که خدا همه جا هست. برای همین خدا دیده نمی شود.
در مورد مسائل مذهبی هرگز اعمال فشار نکنید. دیکتاتوری و زور پاسخ معکوس می دهد. بچه ها اگر نمازشان را می خوانند، آن ها را تشویق کنید. سعی کنید از دین و مسائل دینی جز خاطرات خوش در ذهن شان چیزی باقی نماند. زمانی که از کودکی به فرزندان خود درک درستی از خدا بیاموزیم، در زندگی هرگز احساس تنهائی نمی کند، چون به یقین می دانند خدا حامی آن هاست و در سخت ترین لحظات با آن هاست.
بی اعتقادی به خدا احساس تنهائی به وجود می آورد که خود سرچشمه اختلالات روانپزشکی است.

ب- روش آشنایی و آموزش سایر مفاهیم دینی و مذهبی(نماز ،قرآن و......)

دانشمندان و پژوهشگران امر تربیت، بهترین و مؤثرترین راهکار وصول به هدف های مطلوب تربیتی، به خصوص در امر تربیت کودکان را پنج چیز می دانند:

أ) استفاده از روش الگویی یا آموزش رفتاری به جای گفتاری‏.
ب) تقویت روحیه برترگرایی یا کمال طلبی‏.
ج) تشویق و تمجید.
د) استفاده از مکان های مقدس و شعایر مذهبی‏.
ه) استفاده از طبیعت در بیدار سازی حس مذهبی‏.

ا) روش الگویی

روش الگویی بهترین، مؤثرترین و طبیعی ترین وسیله برای انتقال ارزش های اخلاقی و فرهنگی در خانواده است. باید به جای گفتار و پند و نصیحت، با رفتار و عمل خویش آموزش دهیم. جوّ خانه را چنان کنیم که زندگی در آن فضای تربیتی به تربیت فرزندان کمک کند. چون فرزندان بسان درختانی هستند که در آب و خاک خانه رشد می کنند. معمولاً متناسب با همان آب و خاک میوه می دهند.
تقلید والدین به نماز اول وقت، انجام عبادت در مکان مشخص و ثابتی در منزل، استفاده از سجّاده، پوشیدن لباس نظیف و معطر، باعث قداست و معنویت بیش تر عبادت و جذب و گرایش فرزندان به این فریضه الهی می گردد.

ب) معرفی الگوهای برتر و تقویت روحیه برترگرایی

یکی از ویژگی های فطری و امیال درونی انسان «روحیه برترگرایی» و یا «کمال طلبی و جمال گرایی» است. انسان به هر کاری، شغلی، علمی و مقصدی و حتی بازی علاقه داشته باشد ،به «برترین ها و قرمانان» آن گرایش و علاقه دارد. با استفاده از ادبایت کودکانه انسان هایی را که «عبادت» و علاقه به نماز و فرهنگ آن، باعث جاودانگی نان درتاریخ بشر و محبوبیت آن ها نزد خدا و انسان های شریف شده است. معرفی کنید.

ج) تشویق

جهت خوشایندسازی دین و مفاهیم و رفتارهای دینی باید از ابزارهای مختلف تشویق کلامی و غیر کلامی به خصوص در نظار دیگران بهره جست.

د) استفاده از مکان های مقدس

بردن کودک به مساجد و مجالس جشن مذهبی و عزاداری و شنیدن صدای قرآن با صوت دلنشین، و دیدن اقامه نماز بزرگ ترها و مشاهده زمزمه ‏های عاشقانه انسان ها در تلطیف روح کودکان مؤثر است.

ه) استفاده از طبیعت در بیداری حس مذهبی کودک

طبیعت سرشار از زیبایی ها و پاکی ها است. هر قدر افراد، از جامعه آلوده فاصله بگیرند و به همان نسبت به مشاهده داشت و بیابان و دامن طبیعت نزدیک شوند، به صفا و پاکی فطرت نزدیک می ‏شوند. آنان با نگاه کردن به ستارگان و ماه و مهتاب و کوه ها و صخره ها و آبشارها و جویبارها و حیوانات زیبا همانند پرندگان و ماهیان دریا، ضمن دیدن و آشنا شدن با نشانه ‏ها و نعمت های الهی، و پیدا کردن نشاط و سرور روحی و دست یافتن به لذت های طبیعی، از غفلت ها و آلودگی هایی که جامعه امروزی برای کودکان و نوجوانان و جوانان فراهم کرده است، دور می مانند، در نتیجه فطرت خدا جویی آنان در مسیر طبیعی رشد پیدا می کند. با یک تلنگر و اشاره می ‏توان آنان را به نماز و عبادت و تسبیح موجودات جهان بر اساس «یسبح للّه ما فی السموات و الارض» آشنا و مأنوس کرد.

بازنگری در برخی مؤلفه های ذکر شده‏

والدین به خصوص مادران زیادی گله های خود را از فرزندان شان این گونه بیان می ‏کنند: کودکان ما قبل از این که به سن بلوغ برسند، در انجام فرائض دینی از ما پیشی می گیرند، ولی وقتی به سن تکلیف می‏ رسند، در انجام فرائض دینی دچار سستی شده و در مواردی از انجام آن خودداری می کنند. وقتی بزرگ ترها از آنان می پرسند که آیا نماز خود را خوانده اید، متوسل به دروغ شده، می‏ گویند خوانده ‏ایم.
برخی به این عقیده‏ اند که اگر کودکان، پدران و مادران خود را الگو قرار بدهند و بزرگ ترها همه در انجام وظایف دینی اهتمام و مراقبت کافی داشته باشند، خود به خود کودکان از آنان تبعیت خواهند کرد.

اما باید اعتراف کرد در خانواده هایی که پدران و مادران با اهتمام و دقت، در اول وقت به نماز می پردازند، نیز این مشکل وجود دارد.
بررسی ‏ها نشان می دهد که در چنین مواردی مقصر اصلی والدین و خانواده ‏اند، زیرا آن چه را به فرزندان خویش آموخته اند، شکل ظاهری نماز خواندن بوده است.
بدیهی است در دوره کودکی، اساس یادگیری کودکان بر پایه تقلید است.

کودکان در دوران کودکی، حرکات پدران و مادران خود را تقلید می کنند و انجام می دهند. والدین گمان می کنند آن ها با علاقه و عشق به خواندن نماز می پردازند. البته ممکن است با عشق و علاقه عبادت کنند اما عشقی احساسی، عاطفی و بر پایه تقلید، نه مبتنی بر معرفت و آگاهی. طبیعی است وقتی کودک دوره تقلید را پشت سر می ‏گذارد و در سنین بلوغ به تفکر و اندیشه می ‏پردازد، همه اموری را که قبلاً بر اساس تقلید انجام داده، یکی پس از دیگری رها می سازد. پدر و مادر ناگهان احساس می کنند که کودک نماز خواندن دیروز، امروز از نماز خواندن خودداری می کند. علت آن است که پدران و مادران به جای بیدار ساختن حس دینی و مذهبی در کودکان، به عقل تقلیدی فرزندان خود دلشاد گشته و باور کرده بودند وظیفه خود را انجام داده اند.
بنابراین اگر چه روش های الگویی و تقلیدی و تشویقی در بُرهه ای از زمان مفید و مؤثر است، اما همیشه کارساز نیست، بلکه باید در عرض یا طول آن ها (به تناسب استعدادهای متفاوت بچه ها) و از راه بیان حکمت ها و هدف های آفرینش و عبادت ها با رعایت ادبیات کودکانه، حس دینی و مذهبی آنان را بیدار و آگاه ساخت.

بخش سوم :راه های تقویت اعتماد به نفس کودکان

الف ـ همواره سعی نمایید که در برخورد با کودکان و نوجوانان توانمندی های آن ها را مدنظر قرار دهید، نه ضعف ها و ناتوانایی آن ها را. پس باید با این نگاه برای شکوفایی استعدادهای بالقوه شان تلاش کرد. از جمله این که محیط خانه، مدرسه و محله کودک را به صورت صحنه هایی از نمایش به فعلیت رسیدن مهارت ها و استعدادهای بالقوه او درآورد.

ب ـ برای نوجوانان و جوانان تجارب خوشایندی از فعالیت های مستقل و آزاد فراهم نمایید:
به آن ها فرصت دهید تا با فعالیت های مستقل، احساس مسؤولیت و مراقبت از خویشتن را بیابند. برای این کار ایجاد انگیزه های لازم برای تحرک و فعالیت های داوطلبانه بسیار با اهمیت است. آنچه مهم است، این که نظارت بزرگسالان به معنای دخالت مدام ایشان در فعالیت ها و امور نوجوانان نباشد.

ج ـ تجارب موفقیت آمیز کودکان و نوجوانان را افزایش دهید:
یکی از مهم ترین عوامل تقویت حس اعتماد به نفس در کودکان و نوجوانان، به ویژه نوجوانان کمرو و یا ناموفق، فراوانی موفقیت های آن ها در انجام فعالیت های مختلف می باشد. پس لازم است برنامه های آموزشی و فعالیت هایی که برای آن ها پیش بینی می شود به گونه ای تهیه و تنظیم گردد که با سعی و تلاشی که از خود نشان می دهند، موفق به انجام آن ها بشوند.

د ـ قدرت تحمل کودکان و نوجوانان را برای مواجه شدن با ناکامی های احتمالی افزایش دهید:
بدون تردید، علی رغم همه تمهیدات و برنامه ریزی های مناسب، فردی که دارای اعتماد به نفس ضعیف است و یا از توان ذهنی مطلوب و مهارت های لازم اجتماعی برخوردار نیست، در زندگی خانوادگی، آموزشگاهی، و اجتماعی به دلایل گوناگون در انجام فعالیت های متنوع بعضاً با تجارب ناخوشایندی از ناکامی ها و شکست ها مواجه خواهد شد. والدین و مربیان می بایست از این قبیل تجارب نهایت استفاده را بنمایند. با تشویق و ترغیب نوجوان به سعی و تلاش دوباره، مسئله ناکامی او را به سکوی پرش و جهشی تازه تبدیل کنند.

هـ ـ رفتار مصمم و مطمئن و در عین حال مطلوب کودکان و نوجوانان را تقویت نمایید:
ترغیب و تقویت رفتار کلامی و غیر کلامی مطمئن کودک یا نوجوانی که دچار کمرویی و یا ضعف شخصیت است، اعتماد به نفس او را بیش تر خواهد کرد. نظریات محکم و قاطع او را دربارهٔ مسائل مختلف باید محترم شمرد (البته به نحوی که موجب رنجش و آزردگی خاطر دیگران نشود). نیز جرأت او را در بیان صریح افکار و آرای خود در شرایط و موقعیت های مختلف تقویت کرد.

و ـ کودکان و نوجوانان را در کنترل احساسات و عواطف خود یاری کنید:
کودکان و نوجوانان کمرو و گاه با شرایط و فعالیت هایی مواجه می گردند که به شدت آن ها را متأثر می سازد. در چنین مواقعی کنترل عواطف و خویشتن داری برای مقابله با مسئله ای که با آن روبرو هستند، بسیار مهم است. بدیهی است در این شرایط نظارت و راهنمایی بزرگسالان کاملاً ضروری خواهد بود.

ز ـ کودکان و نوجوانان کمرو و فاقد اعتماد به نفس، به تقویت مهارت های اجتماعی خود فوق العاده نیاز دارند.
توان برقراری و حفظ ارتباط مثبت با دیگران موجب افزایش احساس ارزشمندی اجتماعی و بالطبع اعتماد به نفس کودکان و نوجوانان می شود.
والدین و به خصوص مربیان مدارس باید کوشش کنند که کودکان و نوجوانان کمرو و ضعیف با تعداد قابل توجهی از همسالان و همکلاسی های خود مأنوس شده،رابطه دوستانه و متقابل برقرار نمایند. برقراری و حفظ چنین ارتباط دوستانه ای، برای رشد و شکوفایی شخصیت و نشاط و سرزندگی این نوجوانان امری کاملاً ضروری است.

ح ـ کودکان و نوجوانان نیاز دارند که با الگوهای رفتاری مطلوب آشنا شوند:
همه ما به الگوهای رفتاری نیاز داریم. از نظر تعلیم و تربیت، مدل ها و الگوهای رفتاری از نقش و اهمیت بسزایی برخوردار هستند. وجود الگوهای رفتاری در انسان، انگیزه رشد، حرکت و تعالی وجود ایجاد کرده، موجب شکوفا شدن ابعاد مختلف شخصیت می شود. به طور کلی انسان در هر موقعیت و درجه ای از رشد که باشد باز هم نیازمند به الگوها و اسوه های رفتاری است. علاوه بر معصومین(ع)، که کامل ترین اسوه ها و الگوهای رفتاری برای همه انسان ها، در همه عصرها و نسل ها می باشند، تمامی انسان های رشد یافته پیرو آنان نیز در زندگی و رشد و تعالی شخصیت انسان به ویژه کودکان بسیار مهم است.

برای مطالعه در مورد تربیت فرزند می توانید به کتاب های زیر مراجعه کنید:
۱ـ والدین و مربیان مسئول؛ فرهادیان، ؛ قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی (بوستان کتاب)، ۱۳۷۷.
۲ـ کودک در مکتب اهل بیت ، نوشته مرحوم محمد تقی فلسفی .
۳ـ تربیت کودک در جهان امروز؛ بهشتی، قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۷.
۴ـ حقوق فرزندان در مکتب اهل بیت(ع)؛ طبسی، با مقدمه آیت الله معرفت، قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۶.
۵ـ راهنمای پدران و مادران و شیوه های برخورد با کودکان، سادات، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۲.
۶_ریحانة بهشتی یا فرزند صالح.
۷ـ نقش علم در تربیت دینی، محمد داوودی، انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه (قم)
۸ـ تربیت اعتقادی، محمد داوودی، انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه (قم)
۹ـ درآمدی بر نظام تربیتی اسلام، محمدعلی حاجی ده آبادی، مرکز جهانی علوم اسلامی (قم)
۱۰- کتاب " هنر در قلمرو مکتب"، جواد محدثی

پا نویس

  1. رضا فرهادیان، والدین و مربیان مسئول، ناشر، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی - قم ، ص ۳۹
  2. نهج البلاغه، ترجمه فیض الاسلام ، نامة ۳۱
  3. دکتر افروز - روان شناسی و تربیت کودکان و نوجوانان ، ناشر ، انتشارات انجمن اولیا و مربیان ، چاپ نهم ، ص ۹
  4. نهج الفصاحه ، کلمهٔ ۴۵۱
  5. عبدالعظیم کریمی ( و رضا فرهادیان ، دکتر غلامعلی حدادعادل ، دکتر فرخنده مفیدی )، آنچه دربارهٔ کودک و نوجوان باید بدانیم ، ناشر، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی - قم ، ج۷ ، ص ۷۷
  6. همان، ص ۷۶
  7. همان ، ص ۸۷
منبع:سایت شهر سوال -تاریخ برداشت: 1395/02/26