فرهنگ مصادیق:افراط و تفریط در زندگی

از پژوهشکده امر به معروف
پرش به: ناوبری، جستجو
افراط و تفریط در زندگی

افراط و تفریط

۱- حضرت امام علی (علیه السّلام) در یکی از کلمات قصار خود قسمتی از صفات متضاد آدمی را بیان نموده و در پایان سخن لزوم اندازه گیری تمایلات و خطر افراط و تفریط آنها را خاطرنشانفرموده‌اند: هر کم بودی در اعمال تمایلات برای آدمی زیان آور و هر زیاده روی نسبت به آنها باعث فساد و تباهی است.[۱]


۲- حضرت امام علی (علیه السّلام) ضمن وصایای خود به محضر حضرت امام مجتبی(علیه السّلام) فرموده‌اند: فرزند عزیز در تلاش معاش و انجام عبادات میانه رو و معتدل باش و از زیاده روی پرهیز کن و در حدود طاقت و توانت فعالیت نما تا بتوانی آن را برای همیشه انجام دهی.[۲]

۳- حضرت امام صادق (علیه السّلام) فرموده‌اند: از افراطدر کار و تلاش بیش از حد بپرهیز و همچنین از سستی و مسامحه کاری اجتناب نما که این هر دو، کلید تمام بدیها و بدبختی‌ها است، زیرا افراد مسامحه کار انجام وظیفه نمی‌کنند و حق کار را آن طور که باید ادا نمی‌نمایند، و افراد زیاده رو، در مرز حق، توقف نمی‌نمایند و از حدود مصلحت تجاوز می‌کنند.[۳]

۴- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده‌اند: زیاده روی در توبیخ، آتش لجاج را مشتعل می‌سازد. توضیح بیشتر در مورد حدیث: یعنی افراد بر اثر توبیخ و ملامتهای مکرر نه تنها از کار ناروای خویش دست نمی‌کشند بلکه به رغم توبیخ کنندگان در روش خود پافشاری می‌کنند و با اصرار بیشتری به رفتار نادرست خویش ادامه می‌دهند.
[۴]

۵- حضرت امام باقر (علیه السّلام) فرموده‌اند: بدترین پدران کسانی هستند که در نیکی به فرزندان خود افراط می‌کنند و آنان را بیش از حد مصلحت مورد مهر و محبت خود قرار می‌دهند.[۵]

۶- حضرت امام حسن عسکری (علیه السّلام) فرموده‌اند: جود و سخا اندازه‌ای دارد که اگر از آن تجاوز کند اسراف می‌شود، احتیاط و محکم کاری اندازه‌ای دارد که اگر از حدش فزونتر شد ترس خواهد بود، صرفه جویی و اعتدال در صرف مال اندازه‌ای دارد که اگر از آن بیشتر شود بخل است و شجاعت و دلیری اندازه‌ای دارد که اگر از حدش بگذرد تهوّر و بی باکی خواهد بود.[۶]

۷- حضرت امام علی (علیه السّلام) دربارهٔ قلب آدمی که خلقتی بس عجیب و شگفت آور دارد فرموده‌اند: در این کانون تمایلات عاطفی، مجموعه‌ای از خواهش‌های حکیمانه و تمایلاتی ضدّ آنها گرد آمده است، اگر امیدوار شود تمنّای طمع خوارش می‌سازد، اگر میل به آز و طمع در ضمیرش جنبش کند خواهش حرص تباهش می‌نماید، اگر ناامید گردد اندوه و غم او را می‌کشد، اگر حالت غضب بر وی دست دهد به شدت خشمگین می‌گردد، اگر خشنود شود خودداری‌های لازم را فراموش می‌کند، اگر دچار خوف و هراس شود در جستجوی راه نجات، حیرت زده و مبهوت می‌گردد، اگر در امنیت و گشایش قرار گیرد غفلت و نادانی آن را از کفش می‌رباید، اگر به مصیبتی دچار شود بی تابی رسوایش می‌کند، اگر مالی بدست آورد توانگری به طغیانشوامیدارد، اگر فقر و تهیدستی آزارش دهد گرفتار بلا می‌شود، اگر گرسنگی بر او فشار آورد ناتوانی، زمین گیرش می‌کند، اگر در خوردن زیاده روی کند فشار شکمش ناراحتش می‌سازد، پس هر کوتاهی و کندروی در تمایلات، برای بشر زیان آوراست، و هر افراط و تندروی نیز مایهٔ فساد و تباهی است.[۷]

پا نویس

  1. نهج البلاغه ، کلمهٔ 105
  2. سفینه البحار،ج2،((قصد))ص431
  3. وسائل،کتاب تجارت،ج4،ص105
  4. تحف العقول، ص84
  5. تاریخ یعقوبی،3،ص53
  6. بحار 17، ص 218
  7. نهج البلاغه فیض ، ص 1126
منبع: پرشین بلاگ - تاریخ برداشت:94/12/13